I SA/Gl 562/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia ustanowić dla skarżącej radcę prawnego. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę I. P. na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia. Odpis tego orzeczenia doręczono skarżącej w dniu 3 lipca 2015 r. Pismem z dnia 17 lipca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten został następnie uzupełniony poprzez złożenie do akt sprawy urzędowego formularza (druku PPF z dnia 29 lipca 2015 r.). Skarżąca wypełniając formularz wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2015 r., skarżąca uzupełniła dokumentację źródłową oraz złożyła dodatkowe wyjaśnienia. W tych ramach, uprzedzona o tym, że jest w tej sprawie zwolniona od kosztów z mocy ustawy, wyjaśniła, iż ubiega się wyłącznie o ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie dokumentacji źródłowej zgromadzonej w tej sprawie oraz mając na uwadze oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach znajdujące się w druku PPF ustalono, co następuje. Skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z trzema córkami. Wszystkie te osoby zajmują mieszkanie lokatorskie o pow. 46,16 m2. Łączny dochód tego gospodarstwa domowego wynosi 1.602,92 zł. Na kwotę tą składają się: cząstkowe renty rodzinne, zasiłek pielęgnacyjny i rodzinny, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatek mieszkaniowy. Zaległość z tytułu czynszu najmu ww. mieszkania stanowiła na dzień 30 września 2014 r. kwotę 14.188,55 zł. Skarżąca jest osobą nieuleczalnie chorą, wymagającą stałej opieki oraz częstej hospitalizacji. Z dniem 17 lutego 2015 r. zaliczono ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych też powodów skarżąca była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, w zestawieniu z dołączoną doń obszerną dokumentacją źródłową, pozwoliła przyjąć, że w przypadku skarżącej spełniona jest ww. przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim to, że kondycja finansowa skarżącej winna być postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez nią wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Uzasadniając przyjętą konstatację godzi się zaakcentować, że świadczenia wypłacane na rzecz skarżącej i jej córek można uznać za przejaw polityki społecznej państwa, którego zadaniem jest m.in. wspieranie rodzin znajdujących się trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zgodnie z art. 71 Konstytucji RP, w takich przypadkach, władza publiczna jest zobligowana do szczególnej pomocy. Godzi się zaakcentować, iż podobnie prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, które bądź to nie posiadają w ogóle, bądź mają ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia należało odnotować, iż bezspornie I. P. korzysta ze wsparcia władz publicznych w ramach szeroko pojmowanej pomocy społecznej, tj. w formie zasiłku rodzinnego i pielęgnacyjnego; dodatku mieszkaniowego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, co pozwala uznać, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie, ani przy pomocy najbliższej rodziny zaspokoić własnych potrzeb. Nie sposób przy tym przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika miałby być zaspokojony z uzyskiwanego przez nią wsparcia budżetu państwa. Obciążenie skarżącej kosztami ustanowienia pełnomocnika procesowego z wyboru w sposób oczywisty naruszałoby jej interes w dochodzeniu swoich praw przed sądem, a jednocześnie skutkowałoby tym, że przyznane skarżącej świadczenia pomocowe byłyby fikcyjne. Konkluzja ta doznaje wzmocnienia także z tego powodu, że strona skarżąca, inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym w kategorii spraw dotyczących ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, jest co do zasady zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych na mocy samej ustawy (patrz art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a.). W takiej sytuacji jest skarżąca, albowiem postępowanie z jej skargi objęte jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Stwierdzono zatem w tym przypadku, że skarżąca nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów jej wniosek o ustanowienie radcy prawnego jest w pełni uzasadniony, także z powodu sytuacji procesowej, w której skarżąca obecnie się znajduje. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.