I SA/Gl 567/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Katarzyna Stuła–Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. A.S. (dalej skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika w osobie jej męża W.S., wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ odwoławczy) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym. 2.1. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. 2.2. W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej ZUS) wystawił na skarżącą tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym samym dniu, Dyrektor Oddziału ZUS w Z. (dalej organ egzekucyjny) nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej w A sp. z o.o. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego i dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...]. Pismem z dnia 25 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zarzuty do tytułu wykonawczego, któremu zarzuciła rażące naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia [...], organ egzekucyjny wezwał pełnomocnika skarżącej do doprecyzowania pisma z dnia 25 października 2018 r. poprzez wskazanie konkretnego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wezwanie zawierało pouczenie, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, złożone pismo zostanie zakwalifikowane jako zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm. - u.p.e.a.) tj. niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Pismo pozostało bez odpowiedzi. 2.3. Postanowieniem z dnia [...], organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut za bezzasadny. 2.4. Pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego wnosząc o jego uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego powinno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie. Zarządzenie to nigdy nie zostało oficjalnie opublikowane, a wystawiony tytuł wykonawczy nie został prawidłowo wystawiony. Wskazano, że kwestia właściwości miejscowej urzędów skarbowych została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Zdaniem skarżącej, jeżeli ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. W ocenie skarżącej zarządzenie Prezesa ZUS nie może być stosowane ponieważ nie zostało ogłoszone. Ponadto postępowanie zostało wszczęte przez Dyrektora Oddziału, a nie Prezesa ZUS. Wniesiono również o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału ZUS. 2.5. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącej i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia [...]. Organ odwoławczy wskazał na wstępie, że zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Posiada on możliwość obrony przed wszczętą egzekucją administracyjną i wniesienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), wskazując spośród zamkniętego katalogu przypadków te, które mogą być przedmiotem zarzutu. Podstawy zarzutów określone zostały w art. 33 § 1 u.p.e.a., którego treść organ odwoławczy przytoczył. Dalej przywołano art. 34 u.p.e.a. i wyjaśniono, że w przypadku tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego (co miało miejsce w niniejszej sprawie), wydawanie odrębnego postanowienia w zakresie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie zarzut skarżącej został zakwalifikowany jako zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia przy wystawianiu tytułu wykonawczego art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przytaczając treść art. 27 § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że wystawiony w niniejszym postępowaniu tytuł wykonawczy z dnia [...] zawierał wszystkie przewidziane w tym przepisie elementy. Zatem zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie i w ocenie organu odwoławczego, postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] w przedmiocie złożonego zarzutu, nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy, wyjaśnił że zgodnie z treścią art. 19 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.- k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej. Wyjaśniono, że działanie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie właściwości rzeczowej w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych reguluje art. 19 § 4 u.p.e.a. Natomiast do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej (art. 73 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.]). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011r., nr 18, poz. 93), Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Wyjaśniono, że zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Wyjaśniono, że przepisy ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 296) nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dziennikach Urzędowych. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny działający w niniejszej sprawie jest organem uprawnionym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie. Właściwość organu ustalono na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. tj. według miejsce zamieszkania lub siedziby skarżącej w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości. Podkreślono, że na podstawie akt sprawy jako miejsce zamieszkania skarżącej ustalono: G., ul. [...]. 3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – męża – wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z powodu rażącego naruszenia prawa. Nie wskazano jednak na czym polegało rażące naruszenie prawa przez organ i jaki konkretny przepis prawa, który został naruszony w sposób rażący. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4.1. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 23 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 172/19 ze skargi A.S., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zapadł wyrok oddalający skargę. Z uwagi na analogiczny przedmiot sprawy i treść złożonych przez skarżącą środków zaskarżenia, Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, przyjmując je za własne. W uzasadnieniu prawnym w niniejszej sprawie Sąd częściowo posłuży się argumentacją przedstawioną w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 172/19. 4.2. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r. II FSK 22/17, LEX nr 2624698). Art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Żadne inne powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). Natomiast kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. W niniejszym postępowaniu organ odwoławczy słusznie zauważył, że zaszła tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zatem brak było obowiązku uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż postanowienie organu egzekucyjnego stanowi jednocześnie stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Elementy tytułu wykonawczego wymienione są w art. 27 § 1 pkt 1-14 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206); 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku; 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a; 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g. Tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] zawiera wszystkie wskazane w zacytowanym przepisie elementy tj.: w rubryce A dane zobowiązanego, w rubryce E dane dotyczące należności pieniężnych, w rubryce F oznaczenie i wniosek wierzyciela, w rubryce I oznaczenie i klauzulę organu egzekucyjnego. Ponadto wskazać należy, że wzór tytułu wykonawczego jest zgodny ze wzorem określonym w załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 850). Zdaniem Sądu, mając na uwadze art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1302, ze zm. - p.p.s.a.), nie doszło również do naruszenia innych przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu. 4.3. W tym ramach trafnie organ odwoławczy podniósł, że art. 19 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., zobowiązuje organy administracji publicznej do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek. Przepis art. 73 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. stanowi, że do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Natomiast w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r., Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Organ nadzoru aprobuje również stanowisko organu egzekucyjnego, zgodnie z którym przepisy prawa nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dziennikach Urzędowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważyć również należy, że art. 22 § 2 u.p.e.a., jako kryterium ustalenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego wskazuje miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości z zastrzeżeniem § 2a-3a. Skoro, jak wynika z akt sprawy, w dniu wystawienia przez ZUS tytułu wykonawczego oraz jego doręczenia przez organ egzekucyjny miejsce zamieszkania skarżącej znajdowało się w G. przy ul. [...], to postępowanie organów było zgodne z powołanymi wyżej przepisami. 5. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.