I SA/Gl 568/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. 1. A.S. (dalej skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika w osobie jej męża W.S. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ odwoławczy) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. 2.1. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. 2.2. W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wystawił na skarżącą tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym samym dniu, Dyrektor Oddziału ZUS w Z. (dalej organ egzekucyjny), nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej w A sp. z o.o. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącej (wraz z odpisem tytułu wykonawczego) i dłużnikowi w dniu [...]. 2.3. Pismem z dnia 2 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego powinno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej Oddziału, który wszczął postępowanie. Zarządzenie to nigdy nie zostało oficjalnie opublikowane. Wskazano, że kwestia właściwości miejscowej urzędów skarbowych została uregulowana w rozporządzeniu Minister Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Zdaniem skarżącej, jeżeli ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne, a zajęcie jest niedopuszczalne z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącej zarządzenie Prezesa ZUS nie może być stosowane ponieważ nie zostało ogłoszone, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji Pismem z dnia [...], organ egzekucyjny wezwał pełnomocnika skarżącej do doprecyzowania pisma z dnia 2 listopada 2018 r., poprzez wskazanie czy należy je traktować jako skargę na czynności egzekucyjne w trybie przepisu art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2018 r. poz. 1314, ze zm. - u.p.e.a.), czy też jako skargę złożoną w trybie przepisu art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.- k.p.a.) lub jako inny wniosek. Wezwanie zawierało pouczenie, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pismo zostanie rozpatrzone jako skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Wezwanie zostało doręczone w dniu [...] i pozostało bez odpowiedzi. 2.4. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny oddalił skargę na czynności organu egzekucyjnego. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu [...]. Pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie na to postanowienie. Wniosła o jego uchylenie, z powodu rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację zawartą w skardze na czynności egzekucyjne, dotyczącą właściwości organu egzekucyjnego. Skarżąca wniosła o doręczenie informacji wskazującej "źródło prawne" zawierające pełnomocnictwo dla organu egzekucyjnego. 2.5. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącej i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia [...]. Wyjaśniono, że podstawę prawną wniesionego przez skarżąca środka w postępowaniu egzekucyjnym stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., który uprawnia zobowiązanego do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Wskazano, że jako czynność egzekucyjną, rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a, powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ obowiązany jest dokonać w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Wyjaśniono także, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z wynagrodzenia za pracę. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie dopatrzono się uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z art. 72 u.p.e.a. Zastosowanie środka egzekucyjnego w niniejszej sprawie było zgodne z art. 67 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) stanowiło zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Następnie organ wskazał elementy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego (art. 67 § 2 u.p.e.a.) i uznał, że zawiadomienie zostało sformułowane w sposób prawidłowy, a druk zajęcia wynagrodzenia za pracę, odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 września 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych - załącznik nr 2 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339). Dokument zajęcia został podpisany przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i doręczony w sposób prawidłowy dłużnikowi zajętej wierzytelności i skarżącej. W ocenie organu odwoławczego zajęcie zostało dokonane zgodne z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy, wyjaśnił że zgodnie z treścią art. 19 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej. Wyjaśniono, że działanie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie właściwości rzeczowej w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych reguluje art. 19 § 4 u.p.e.a. Natomiast do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej (art. 73 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm.]). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011r., nr 18, poz. 93), Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Wyjaśniono, że zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Wyjaśniono, że przepisy ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016r. poz. 296) nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dziennikach Urzędowych. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny działający w niniejszej sprawie jest organem uprawnionym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie. Właściwość organu ustalono na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. tj. według miejsce zamieszkania lub siedziby skarżącej w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości. Podkreślono, że na podstawie akt sprawy jako miejsce zamieszkania skarżącej ustalono: G., ul. [...]. 3.1 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z powodu rażącego naruszenia prawa. Nie wskazano jednak na czym polegało rażące naruszenie prawa przez organ i jaki konkretny przepis prawa został naruszony w sposób rażący. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4.1. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 12 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 173/19 ze skargi A.S., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, zapadł wyrok oddalający skargę. Z uwagi na tożsamy przedmiot sprawy i analogiczną treść złożonych przez skarżącą środków zaskarżenia, Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, przyjmując je za własne. W uzasadnieniu prawnym w niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją przedstawioną w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 173/19. 4.2. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może być uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia, np. z art. 33 u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019r., VII SA/Wa 1439/18, LEX nr 2643480). Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019r., I SA/Bd 96/19, stwierdzając, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności (LEX nr 2664584). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) nie podlegają zatem rozpatrzeniu kwestie materialnoprawne. Kwestie te rozstrzygane są w trybie art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia również w ramach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1302, ze zm. - p.p.s.a.) nie wykazała naruszenia prawa. 4.3. W tym ramach trafnie organ odwoławczy podniósł, że art. 19 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., zobowiązuje organy administracji publicznej do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek. Przepis art. 73 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. stanowi, że do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Natomiast w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r., Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Organ nadzoru aprobuje również stanowisko organu egzekucyjnego, zgodnie z którym przepisy prawa nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dziennikach Urzędowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważyć również należy, że art. 22 § 2 u.p.e.a., jako kryterium ustalenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego wskazuje miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości z zastrzeżeniem § 2a-3a. Skoro, jak wynika z akt sprawy, w dniu wystawienia przez ZUS tytułu wykonawczego o nr [...] oraz jego doręczenia przez organ egzekucyjny miejsce zamieszkania skarżącej znajdowało się w G. przy ul. [...], to postępowanie organów było zgodne z powołanymi wyżej przepisami. 5. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.