I SA/Gl 570/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2009 r. sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na postanowienie z dnia 15 grudnia 2008 r., którym odrzucono zażalenie na postanowienie Sądu odmawiające prawa pomocy, skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte, a całe jej mienie nieruchome i ruchome, również zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – [...] zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...]zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "[...]". Referendarz sądowy, mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w trakcie innych postępowań z udziałem skarżącej, wezwał ją do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni poprzez nadesłanie odpisów: sprawozdania finansowego oraz zeznania podatkowego za 2008 r., a jeśli nie zostały one jeszcze sporządzone czy złożone – za 2007 r. (zastrzeżono, że gdyby którekolwiek z wymienionych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające, że skarżąca Spółka za rok 2008 r. nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zaznaczono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych, aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (zastrzeżono, że z przedłożonej dokumentacji powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości, na której mieści się jej siedziba, oraz że odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości). Wezwanie to doręczono w dniu 24 lutego 2009 r. W piśmie z dnia 3 marca 2009 r. skarżąca wniosła zakreślenie dodatkowego terminu do dnia 10 marca 2009 r. ze względu na fakt, iż "zakres żądania sądu jest bardzo rozległy i wymaga uzyskania dodatkowych informacji". Z uwagi na niemożliwość doręczenia skarżącej zarządzenia w przedmiocie tego wniosku przed wskazanym dniem oraz celem umożliwienia jej wykonania wezwania rozpoznanie wniosku zostało wstrzymane na czas, który w sumie był nawet dłuższy niż termin, jaki byłby dodatkowo przyznany stronie w wyniku uwzględnienia jej wniosku. Skarżąca wielokrotnie wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w licznych postępowaniach przed Sądem, jednak w zdecydowanej większości przypadków jej wnioski były oddalane ze względu na niewykonanie wezwań do nadesłania dokumentacji źródłowej, w przeważającej części pokrywającej się z dokumentacją objętą wezwaniem w niniejszej sprawie. Tak było np. w niniejszej sprawie, jednak wydane w niej postanowienie Sądu z dnia 6 października 2008 r. nie może być uznane za prawomocne do chwili wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zażaleń wniesionych w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, i to pomimo faktycznego wydłużenia terminu zakreślonego przez referendarza sądowego – dokumenty mogły być nadesłane w czasie dwukrotnie dłuższym niż ów termin. Podkreślić przy tym należy, że taki stan rzeczy w najmniejszym stopniu nie może być uznany za usprawiedliwiony. Nic nie stało przecież na przeszkodzie – zwłaszcza w okresie, jaki pozostawał do dyspozycji skarżącej – nadesłaniu dokumentów, z których znaczną część każdy przedsiębiorca może przedstawić natychmiast (dokumentacja księgowa i podatkowa). Poza tym skarżąca wielokrotnie, także w niniejszej sprawie, była bezskutecznie wzywana o te same dokumenty, których nie przedłożyła obecnie, więc gdyby kiedykolwiek rzeczywiście podjęła starania celem ich zgromadzenia, nie miałaby jakichkolwiek trudności z ich pozyskaniem. Negatywny dla wnioskującej Spółki przebieg postępowań w sprawie prawa pomocy, powinien zresztą szczególnie skłonić ją do przejawienia większej aktywności i staranności w toku tych postępowań, wzmacniając świadomość skutków, jakie pociągnąć za sobą może niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Odnotować zatem wypada, że wezwanie takie – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącej poprzez ich konfrontację z niezbędna dokumentacją, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.