I SA/Gl 573/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek w ramach urzędowego formularza, stwierdził, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwiema pełnoletnimi córkami oraz wnuczką. Pośród dochodów tego gospodarstwa wymienił swoją emeryturę w wysokości 2575 zł, która, jak podkreślił, została w całości zajęta w toku postępowania egzekucyjnego, oraz wynagrodzenie jego małżonki w wysokości 800 zł. Wnioskodawca poinformował jednocześnie, że jedna z jego córek nie pracuje, i że nie zna dochodów drugiej z nich. We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza – jak się wydaje (treść wniosku nie jest w tym zakresie dostatecznie jasna) – mieszkaniem o powierzchni 51 m2. We wcześniejszym piśmie, z dnia 2 kwietnia 2010 r., skarżący wyliczył nadto swoje wydatki, wyszczególniając m.in. czynsz w kwocie 520 zł miesięcznie, koszty ubezpieczenia mieszkania i osobowego w kwocie 250 zł oraz wydatki na papierosy w kwocie 240 zł. Pismem doręczonym w dniu 28 czerwca 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2009 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (wskazano, że jeżeli którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie stosownego zaświadczeń wydanych we właściwym urzędzie pracy, potwierdzającego, że córki skarżącego są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa, której uiszczenie może wchodzić w rachubę w postępowaniu, wynosi 100 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując stosunkowo obszernego wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącego poprzez ich porównanie z niezbędną dokumentacją źródłową, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Wątpliwości te w niniejszej sprawie są szczególnie uzasadnione, gdyż oświadczenia skarżącego nie mogą być uznane za precyzyjne i wymagają wyjaśnienia. Nie pozwalają one zwłaszcza ustalić dochodu, jaki jest uzyskiwany w jego gospodarstwie domowym, czyli okoliczności o podstawowym znaczeniu podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Świadczenie skarżącego nie może być przecież zajęte w całości, jak konsekwentnie on utrzymuje, ponieważ do jego dyspozycji musi pozostawać kwota wolna od egzekucji; ponadto nie udokumentowano dochodów jego małżonki i nic nie wiadomo o dochodach jego córek. Nie nadesłano zresztą również zaświadczenia w sprawie zameldowania, które pozwalałoby ustalić, czy rzeczywiście gospodarstwo domowe strony ogranicza się tylko do osób wskazanych w jego wniosku czy też obejmuje i inne osoby, np. małżonków lub partnerów tych córek. Wnioskodawca zignorował nawet wezwanie w części odnoszącej się do wydatków ponoszonych w jego gospodarstwie domowym. Zauważyć jednak wypada, że pośród tych wydatków wskazanych w jego oświadczeniu znajdują się pozycje, które z jednej strony przekraczają wysokość wpisu od skargi, skądinąd najniższą z przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a z drugiej nie mogą być zaliczone do utrzymania koniecznego, czyli do niezbędnych wydatków życiowych, jak koszt zakupu papierosów w kwocie 240 zł. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.