I SA/Gl 574/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.B. od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 6 lipca 2018 r. w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłaceniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia utrzymać w mocy powyższe zarządzenie starszego referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który został zawarty w skardze. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia w terminie siedmiu dni braku formalnego wniosku poprzez zgłoszenie tego żądania na urzędowym formularzu. Wezwanie to doręczono mu bowiem w dniu 8 czerwca 2018 r., co oznacza, że ostatnim dniem terminu do jego wykonania był piątek 15 czerwca 2018 r. W sprzeciwie od tego zarządzenia skarżący zaakcentował, że stosowny formularz wniosku wysłał, przy czym uczynił to za pośrednictwem organu, a zatem w sposób, w jaki nakazano mu kierować wszelkie pisma wnoszone do Sądu. Informacja ta została następnie potwierdzona przez organ, który w dniu 7 sierpnia 2018 r. (data nadania) przekazał wspomniany formularz wniosku skarżącego. Formularz ten do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął w dniu 14 sierpnia 2018 r. Z odciśniętej przez organ prezentaty wynika, że jego wpływ w organie odnotowano już w dniu 13 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnienie motywów niniejszego orzeczenia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych w dniu 15 sierpnia 2015 r. i następnie) stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Mając to na względzie, odnotować należy, że w myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według określonego wzoru. Niespełnienie tego wymogu stanowi więc brak formalny wniosku uniemożliwiający nadanie wnioskowi prawidłowego biegu (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, dostęp: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli z kolei pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją niewykonania takiego wezwania jest wydanie przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). Taki sam skutek następuje w przypadku, gdy pismo to zawiera wniosek o przyznanie prawa pomocy, albowiem stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Zgodnie natomiast z art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. zarządzenie w tym przedmiocie wydaje referendarz sądowy. Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że w dniu 8 czerwca 2018 r. doręczono skarżącemu wezwanie do złożenia wyżej opisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wezwanie to skarżący powinien był zatem wykonać najpóźniej w piątek 15 czerwca 2018 r. i wprawdzie w tym czasie podjął czynności zmierzające do złożenia wspomnianego formularza, niemniej jednak skierował go do Sądu nie bezpośrednio, lecz za pośrednictwem organu. W tej sytuacji o zachowaniu terminu do wykonania wezwania decydował moment, w którym organ przekaże formularz wniosku Sądowi. Dopiero wówczas możliwe było bowiem uznanie, że formularz ten został skierowany do Sądu. Nastąpiło to w dniu 7 sierpnia 2018 r., a zatem po terminie, co skutkować musiało wyciągnięciem negatywnych konsekwencji niewykonania wezwania. Oczywiście o okoliczności tej referendarz nie mógł wiedzieć w dniu 6 lipca 2018 r., kiedy wydawał kwestionowane rozstrzygnięcie. Jej ustalenie nie zmienia jednak słuszności podjętej przez niego kwalifikacji. Zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowiło bowiem następstwo niewykonania w przepisanym terminie wezwania do uzupełnienia braku formalnego tego żądania. Drugorzędne w tym względzie pozostawało zatem to, czy skarżący do wezwania nie ustosunkował się w ogóle, czy też uczynił to nieskutecznie, podejmując co prawda żądaną aktywność, ale w sposób, który doprowadził do uchybienia przezeń terminowi na jej dokonanie. Zarówno bowiem w jednym, jak i w drugim przypadku stwierdzić należało, że w przepisanym terminie wezwanie nie zostało wykonane. Dalszą tego konsekwencją było natomiast pozostawienie bez rozpoznania wniosku, którego braków, pomimo wezwania, nie uzupełniono. W związku z powyższym zarządzenie referendarza należało uznać za trafne. Zarazem jako chybioną trzeba było ocenić argumentację przedstawioną w sprzeciwie. Sformułowany w nim pogląd, zgodnie z którym złożenie formularza wniosku za pośrednictwem organu było prawidłowe, nie zasługiwał bowiem na uwzględnienie. Dostrzec przy tym trzeba, że powinność zachowania takiego trybu nie wynikała z treści skierowanego do skarżącego wezwania i można jedynie przypuszczać, że stanowiła ona rezultat przekonania, iż skoro skarga w taki sposób miała zostać wniesiona, to dotyczy to także każdego kolejnego pisma adresowanego do Sądu. Jak już jednak wskazano, przeświadczenie to było błędne. Podkreślenia bowiem wymaga, że odpowiedź na wezwanie Sądu co do zasady należy kierować do Sądu. Tak samo trzeba postępować w przypadku wnoszenia do Sądu wszelkich innych pism, a wyjątki w tym zakresie są ściśle określone w przepisach, w szczególności względem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.), sprzeciwu od decyzji (art. 64c § 2 p.p.s.a.) czy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Pisma te istotnie należy wnosić za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem zaskarżenia, niemniej jednak wynika to z wyraźnej dyspozycji powołanych regulacji. W pozostałych przypadkach pismo złożone za pośrednictwem niewłaściwego podmiotu traktuje się jako wniesione do Sądu dopiero wtedy, gdy podmiot ten skieruje je do Sądu. Jest to zatem sytuacja podobna jak ta, która istnieje w razie powierzenia wniesienia pisma osobie trzeciej. Wniesienie takiego pisma nie następuje wówczas z chwilą wspomnianego powierzenia jego wysłania, lecz dopiero wtedy, gdy osoba, której powierzono wysłanie pisma, pismo to skieruje do właściwego podmiotu (adresata). Niezależnie od powyższego wyjaśnić też trzeba, że skarżący w niniejszej sprawie jest z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych. Nie musi zatem formułować wniosku o przyznania prawa pomocy w tym zakresie, gdyż żądanie to jest zbędne. Pod rozwagę skarżącego pozostawić też trzeba celowość zgłoszenia wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania. Wskazać bowiem należy, że w tym momencie wsparcie takie nie jest niezbędne do nadania skardze dalszego biegu. Poza tym ewentualnie dostrzegana przez skarżącego zawiłość sprawy nie powinna budzić jego obaw, gdyż przy rozpoznawaniu sprawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.) a w toku postępowania ciąży na nim obowiązek udzielania samodzielnie działającemu skarżącemu wskazówek co do czynności procesowych i pouczania go o skutkach prawnych tych czynności i zaniedbań w tym zakresie (art. 6 p.p.s.a.). W świetle powyższych uwag kwestionowane zarządzenie referendarza należało uznać za prawidłowe i jako takie utrzymać w mocy. Z tych przyczyn wydanie niniejszego orzeczenia stało się konieczne. Dla porządku jedynie przypomnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie powołanego wyżej art. 260 p.p.s.a.