I SA/Gl 585/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 14 lipca 2008 r., odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, T. D. dokonał stosownej wpłaty. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podkreślił, że w chwili obecnej oboje z żoną utrzymują się z jej emerytury w kwocie [...] zł netto. Dodał, że żona jest w chwili obecnej chora i korzysta ze specjalistycznej opieki medycznej. Podkreślił, iż z działalności gospodarczej jest mu trudno uzyskać dochód. Taki stan rzeczy jest wynikiem toczących się postępowań administracyjnych przed organami skarbowymi, które niekorzystnie wpływają na wiarygodność oraz zdolność kredytową skarżącego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną. Dochód tego gospodarstwa wynosi [...]zł brutto (świadczenie emerytalne J. D.). Z posiadanych składników majątku skarżący wskazał na mieszkanie o pow. 65 m² oraz las o pow. 1.37 ha. Mając na uwadze wskazane wyżej oświadczenie skarżącego oraz dokumenty źródłowe, które nadesłał w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 750/08, pismem z dnia 2 września 2008 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: 1) nadesłanie wyciągów lub wykazów z rachunku bankowego skarżącego o nr [...] z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) wykazanie tytułów prawnych do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oraz w Z. przy ul. [...] (własność, współwłasność, służebność itp. – za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia, itp.). Z nadesłanych dokumentów winno nadto wynikać, kto i w jakiej wysokości ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem tych nieruchomości, 3) wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy oświadczeniami o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartymi w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 536/05 i I SA/Gl 585/08. W tych pierwszych skarżący wymienił wśród składników majątkowych następujące pozycje: "80 m² dożywocie – użyczenie do śmierci, 1.60 ha dzierżawa gr. nieużytkowany, 1.50 ha lasy własne, 220 ha lasy współwłasność". Obecnie wskazano na "mieszkanie 65 m², las 1,37 ha". W tych ramach należy wykazać w jaki sposób doszło do uszczuplenia majątkowego, Sygn. akt I SA/Gl 585/08 4) mając nadto na uwadze dokumentację nadesłaną przez skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 750/08, wezwano dodatkowo o precyzyjne oznaczenie zdarzeń gospodarczych ujętych w księdze przychodów i rozchodów jako "dowody wewnętrzne" i zaksięgowane po stronie kosztów. W związku z tym, że w niniejszej sprawie wykorzystano dokumenty zgromadzone w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 750/08 jako znane z urzędu, należy w tym miejscu przywołać ich zawartość. Tak więc przy piśmie skarżącego z dnia 25 sierpnia 2008 r. nadesłano odpisy: decyzji w sprawie waloryzacji emerytury jego małżonki i wyciągów z jej rachunku bankowego za okresy od maja do lipca 2008 r. (w ich świetle małżonka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł oraz spłaca ze swojego rachunku raty kredytu w kwocie [...] zł miesięcznie, saldo końcowe na rachunku w dniu 28 lipca 2008 r. wyniosło [...] grosze), harmonogramów spłaty dwóch kredytów zaciągniętych przez tę małżonkę (datę spłaty ostatniej raty kredytu regulowanego z rachunku bankowego wyznaczono na dzień 1 sierpnia 2008 r.; rata kolejnego kredytu przypadająca do spłaty we wrześniu 2008 r. wyniosła [...] zł), dwóch zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych skarżącego, wystawionego przez organ egzekucyjny w dniu 17 kwietnia 2007 r. (wskazano w nim sumę do przekazania z rachunku bankowego w wysokości [...] zł) i przez bank w dniu 20 listopada 2000 r. (sumę do przekazania z rachunku określono na kwotę [...] zł), zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego i jego małżonkę za 2007 r. (skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] i koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł, zaś jego małżonka wykazała przychody tylko z tytułu emerytury), deklaracji dla podatku do towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2008 r. (najwyższa z wskazanych w nich podstaw opodatkowania, za marzec, wyniosła [...] zł, z kolei najniższa, za czerwiec – [...] zł), zaświadczenia dotyczącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej skarżącego (wskazano w nim oprócz adresu zamieszkania skarżącego jeszcze jeden adres wykonywania działalności gospodarczej), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do czerwca 2008 r. (przedłożone kserokopie nie są najwyższej jakości, wykonano je też we fragmentach, które wymagają dopasowania dwóch kopii jednej strony, niemniej jednak, jak się wydaje, suma przychodów od początku roku wyniosła [...] zł, a suma kosztów – [...] zł. W każdym miesiącu odnotowywano wpływy w wysokości Sygn. akt I SA/Gl 585/08 [...] zł tytułem czynszu uiszczanego przez jeden z banków spółdzielczych oraz znaczne wydatki zapisane pod pozycją "dowód wewnętrzny", łącznie na kwotę [...] zł), ewidencji środków trwałych (wyszczególniono w niej m. in. samochód ciężarowy oraz żuraw), korespondencji z organem podatkowym w sprawie egzekucji zaliczek na podatek dochodowy za 1999 i 2000 r. i rozliczeń przeprowadzonych w okresie od listopada 2005 r. do czerwca 2006 r., sporządzonych przez organ egzekucyjny zestawień rozliczenia kwot uzyskanych w dniach 18 i 23 listopada, 21 grudnia 2005 r. oraz 20 stycznia, 16 i 31 marca 2006 r., dwóch postanowień w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 30 czerwca i 24 lipca 2006 r., czterech tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku od towarów i usług (ostatni spośród nich został wystawiony dnia 19 lipca 2002 r., a najwyższa kwota należności głównej, na jaką te tytuły wystawiono, to [...] zł), rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (skarżący wszystkie wydatki w tym zakresie, łącznie z kosztami kredytu, oszacował na kwotę [...]-[...] zł miesięcznie) oraz obszernej dokumentacji medycznej małżonki skarżącego. Ponadto skarżący wyjaśnił w tamtym postępowaniu, że dochody z jego działalności gospodarczej wynoszą średnio [...]-[...] zł miesięcznie oraz że "mimo utraconej płynności finansowej" nadal tę działalność prowadzi. Podkreślił również, iż jego rachunek bankowy jest zajęty przez komornika. Poinformował wreszcie, że nie może udokumentować wysokości miesięcznych spłat ciążących na nim zaległości podatkowych, gdyż są one egzekwowane przez komornika, wyliczył jednak kwoty już przez niego wpłacone ([...] zł) oraz pozostające jeszcze do spłaty ([...] zł). W ramach odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 2 września 2008 r. skarżący oświadczył w piśmie procesowym z dnia 17 września 2008 r., że nie posiada rachunku bankowego wskazanego w pkt 1 wezwania referendarza. W chwili obecnej posiada rachunek bankowy w Banku [...] w Z. (zajęty przez komornika). Na powierzchnię 65 m², podaną w druku PPF, składa się pow. użytkowa lokalu mieszkalnego z pominięciem przedpokoju. T. D. wyjaśnił, że lokal mieszkalny, w którym przebywa wraz z żoną został oddany im w użytkowanie. Przedmiotem "użyczenia" jest nadto nieruchomość położona w Z. przy ul. N. (umowa zawarta w dniu 2 stycznia 1997 r. na czas nieokreślony). Z kolei przedmiotem umowy Sygn. akt I SA/Gl 585/08 dzierżawy pomiędzy skarżącym i jego żoną a R. i B., A. D. są użytki rolne o pow. 3,28 ha. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). W druku urzędowego formularza strona wnioskująca wskazała, że zabiega o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i miedzy innymi ustanowienie adwokata, z tych względów przedmiotowy wniosek podlegał rozpoznaniu w oparciu o przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie więc do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. W toku rozpoznania wniosku stwierdzono, że przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie została w tej sprawie spełniona. Konkluzja ta jest wynikiem przede wszystkim postawy skarżącego w toku postępowania wpadkowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W tych ramach uznano, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, strona kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. W druku formularza skarżący nie ujawnił dochodu pochodzącego z prowadzonej działalności gospodarczej. Taki stan rzeczy miał miejsce zarówno w tej sprawie jaki w toku postępowania w sprawie o sygn. akt I Sygn. akt I SA/Gl 585/08 SA/Gl 750/08. Tymczasem z dokumentów źródłowych wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest dochodowa. W ślad za uzasadnieniem postanowienia z dnia 8 września 2008 r. (sygn. akt I SA/Gl 750/08) należy w tym miejscu podkreślić, że uzyskiwane przez niego wpływy z tytułu czynszu najmu, poddają w wątpliwość wiarygodność oświadczeń na temat posiadanych przez T. D. nieruchomości. Do dnia dzisiejszego, pomimo toczących się kilku postępowań sądowych, skarżący nie wyjawił w ramach składanych oświadczeń tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Z. przy ul. Z.. Adres ten pojawia się w księdze przychodów i rozchodów w rubryce "przychód" i towarzyszące mu zdarzenie księgowe jest określane mianem "czynszu". Nie można w tej sprawie tracić z pola widzenia faktu uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi, który w tym przypadku jest najniższy z obowiązujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Należy w tym miejscu odnotować nadto, że również wynagrodzenie adwokata za sporządzenie skargi kasacyjnej jest w tego typu sprawach relatywnie niskie i wynosi [...] zł (§ 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ), powiększone o należny podatek od towarów i usług. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń postanowiono, jak w sentencji w oparciu o przywołane wyżej przepisy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.