I SA/Gl 587/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi G. S. i Ma. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącym radcę prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Składając wniosek o doręczenie odpisu wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r. z uzasadnieniem, pełnomocnik skarżących, będąca ich córką, wniosła o zwolnienie ich z opłat sądowych. Następnie w rubryce nr 4 urzędowego formularza zakreśliła zwolnienie od kosztów sądowych, z kolei w piśmie z dnia 24 stycznia 2014 r. rozszerzyła wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nie precyzując jednak, o jaki rodzaj pełnomocnika chodzi. Według wniosku skarżący są małżeństwem, nie pozostają z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymują się z emerytur. Oboje są osobami starszymi, mającymi problemy zdrowotne, szczególnie poważne w przypadku wnioskodawcy. Koszty związane z leczeniem, w tym z dojazdami na zabiegi i konsultacje, wyliczono na łączną kwotę 800 zł (600 zł to koszty dotyczące skarżącego, 200 zł – skarżącej). Wskazano również na inne wydatki, np. na zakup opału (5200 zł rocznie). We wniosku nie wymieniono żadnego majątku poza domem i samochodem osobowym. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik wnioskujących nadesłała wszystkie żądane dokumenty, oprócz wyciągów bankowych, których, jak oświadczyła, oni nie posiadają, oraz dokumentów potwierdzających wydatki na leczenie, które nie są gromadzone. Przedłożyła zatem w szczególności kopie: decyzji organu rentowego z dnia 13 marca 2013 r. (kwoty świadczeń do wypłaty określono w nich na 1221,87 zł w przypadku skarżącej i 1565,32 zł w przypadku skarżącego), umowy najmu lokalu (według niej najemca z tytułu najmu lokalu mieszczącego się w domu należącym do skarżących zobowiązany jest płacić im miesięcznie czynsz w wysokości 400 zł oraz kwotę 200 zł za ogrzewanie lokalu w ramach centralnego ogrzewania), a także rachunki obrazujące stałe wydatki, m.in. fakturę za paliwo gazowe (zapłaconej w dniu 5 listopada 2013 r.), opiewającą na kwotę 191,85 zł, fakturę za usługi wodno-kanalizacyjne na kwotę 167,82 zł oraz rachunek za energię elektryczną na kwotę 83,70 zł. Wszystkie te należności zostały uregulowane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczyć wypada, że strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Nie wskazała przy tym wprost żadnego spośród tych pełnomocników, ograniczając się do żądania ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego, co uprawnia rozpoznającego wniosek do dokonania wyboru w tej materii, tj. w istocie do uszczegółowienia tego tak szeroko zakreślonego żądania, nieokreślającego jakichkolwiek preferencji co do rodzaju pełnomocnika. Można przyjąć, że obejmuje ono ustanowienie jednego z pełnomocników wymienionych w rubryce 4 urzędowego formularza, oczywiście takiego, który może podejmować czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym zobowiązań podatkowych. Z tej grupy wybrano radcę prawnego, który w rubryce został podany jako pierwszy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że przesłanka ta nie została wykazana. Skarżący dysponują bowiem stałym dochodem w postaci emerytur oraz kwot otrzymywanych od najemcy, tytułem czynszu oraz udziału w kosztach ogrzewania – te ostatnie kwoty pokrywają niemal połowę wskazanych we wniosku wydatków na zakup opału. Dochody te, wynoszące łącznie 3387,19 zł, pomimo ponoszonych z pewnością znacznych kosztów leczenia, pozwalają na bieżące opłacanie wszystkich wydatków, bez jakichkolwiek zaległości. Wspomniane koszty nie zostały wykazane, lecz dokumentacja medyczna potwierdzająca problemy zdrowotne skarżącego przemawia za tym, by przyjąć bez zastrzeżeń ich wysokość wskazaną we wniosku jako wiarygodną i wysoce prawdopodobną. Nie można tego oświadczenia kwestionować. Niemniej nawet po odliczeniu tych wydatków od powyższej sumy dochodów pozostaje kwota 2587,19 zł, która umożliwia uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Koszty te są zresztą najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej – każdorazowa opłata sądowa wynosi mniej niż 4% tej ostatniej kwoty. Ponadto w postępowaniu opłacono już wpis od skargi w takiej wysokości. To, że skarżący nie dowiedli, że nie mogą ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazali oni zarazem, iż nie mogą ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Niewątpliwie opłacenie takiego pełnomocnika z wyboru mogłoby wiązać się dla skarżących z tego rodzaju uszczerbkiem, zwłaszcza jeżeli wziąć pod uwagę, iż nie zostali oni zwolnieni od kosztów sądowych. Kwota, jaka pozostaje po odliczeniu wydatków łączących się z leczeniem, które z oczywistych względów nie mogą być ograniczane, wyklucza ponoszenia takiego finansowego obciążenia. Ponadto udział profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu na obecnym jego etapie może okazać się konieczny ze względu na możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r., objętej wszak tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Tym samym odmowa uwzględnienia wniosku w tym zakresie mogłaby pozbawić skarżących przysługującego im prawa do sądu, realizacji którego służy przecież prawo pomocy. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.