I SA/Gl 588/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z otrzymywanej przez niego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł. Jako jedyny składnik swojego majątku wymienił dom o powierzchni [...] m2 oraz niewielką nieruchomość rolną ([...] ha). Ponadto odwołał się do ustaleń poczynionych w toku innych postępowań w przedmiocie składanych przez niego wniosków, w wyniku których wielokrotnie przyznawano mu prawo pomocy. Do wniosku załączono odpis "odcinka" świadczenia otrzymanego przez skarżącego w marcu 2009 r. (wypłacono mu kwotę [...] zł). Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a jeśli zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za 2007 r., przedłożenie aktualnego, tj. wystawionego przez właściwy urząd pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, zaświadczenia potwierdzającego, że małżonka skarżącego nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku, przedstawienie aktualnego zaświadczenia organu pomocy społecznej odpowiadającego na pytanie, czy rodzina skarżącego nadal korzysta z tej pomocy, a jeśli tak, to wskazującego na formy i wysokość tej pomocy w ciągu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzającego, że córka skarżącego nadal uczy się w tej placówce (zastrzeżono, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje ona jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, w szczególności czy stosowne środki wypłacane są w gotówce, czy na rachunek bankowy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał kopie trzech poleceń przelewu wystawionych w dniu 19 marca 2009 r. m.in. tytułem zapłaty za usługi telekomunikacyjne na łączną kwotę [...] zł oraz odpis decyzji z dnia [...] przyznającej jego córce stypendium socjalne i na wyżywienie w łącznej kwocie [...] zł (z decyzji nie wynika, w jakiej formie następuje wypłata świadczenia). Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że nie dysponuje ani kopiami zeznań podatkowych, ani rachunkami dotyczącymi utrzymania (stwierdził np., iż kupuje gaz w butlach i węgiel w workach) oraz że jego małżonka "ze względu na stan zdrowia nie jest już zarejestrowana w urzędzie pracy". Oświadczył również, iż zrezygnował z pomocy społecznej, korzystając ze wsparcia "życzliwych i bliskich". Postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w sprawie, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym wcześniej w innej jego sprawie, o sygn. akt I SA/Gl 78/08, w której postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. przyznano mu prawo pomocy w części. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, należy mieć przy tym na względzie, że skarżącemu przyznano już postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o ustanowienie adwokata oznaczałoby, że niejako "na raty," w dwóch etapach, przyznano by mu prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienie podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 przywołanego Prawa. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć również wypada, że w sprawie zachodzi potrzeba poczynienia ustaleń w przedmiocie aktualnej sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny, ponieważ ostatnie postanowienie w sprawie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy wydano już kilka miesięcy temu, i to w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony jeszcze wcześniej w innych sprawach. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, skonstatować trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona. Wykonał on bowiem wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku jedynie w niewielkiej części, całkowicie niewystarczającej do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej. Niewątpliwie zaś w świetle art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został przywołany w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, wystosowanie takiego wezwania do wnioskodawcy rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Od obowiązku tego strona nie może czuć się zwolniona tylko dlatego, że w jej innych, wcześniejszych sprawach kilkukrotnie przyznawano jej prawo pomocy. Okoliczność ta nie przesądza przecież niejako sama przez się, że każdy kolejny wniosek powinien być bezwarunkowo uwzględniony, i to bez poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych, zwłaszcza w przypadku, gdy poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wydano na podstawie danych, które – z uwagi na upływ czasu – mogą już być nieaktualne i w konsekwencji wymagają weryfikacji w tym zakresie. Oświadczenia skarżącego budzą zaś wątpliwości co do ich wiarygodności, które mogą być rozwiązane jedynie w drodze analizy żądanych dokumentów źródłowych. Uwaga ta dotyczy w szczególności dochodów uzyskiwanych w ramach jego gospodarstwie domowego, skoro większą część udokumentowanego dochodu ([...] zł z [...] zł) miał on w ciągu jednego dnia przeznaczyć na opłacenie rachunków, i to nie wszystkich. Pozostała kwota ([...] zł) musiałaby bowiem w takim stanie rzeczy wystarczyć na opłacenie nie tylko pozostałych kosztów utrzymania domu, ale i na podstawowe wydatki życiowe kilku dorosłych osób, w tym na wyżywienie. W tym kontekście odnotować wypada, że w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 78/08, w której również odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, przyznał on, iż zamieszkuje z teściową, choć fakt ten, a także ewentualne dochody teściowej, przemilczał w niniejszej sprawie, mimo iż wezwanie referendarza sądowego odnosiło się do wszystkich pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący zignorował również wezwanie do przedłożenia zeznań podatkowych, czyli dokumentów pozwalających stwierdzić, czy w jego rodzinie osiągane są dochody podlegające opodatkowaniu, co ewentualnie mogłoby potwierdzić jego oświadczenia. Nieprzekonujące jest też uzasadnienie przyczyn, dla których jego małżonka miała zrezygnować z figurowania w rejestrze osób bezrobotnych. Jest wszak poza sporem, że dla osoby pozbawionej zatrudnienia i mającej problemy zdrowotne rejestracja w takim charakterze stanowi jedyną szansę objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a co za tym idzie skorzystania z publicznych świadczeń medycznych. W efekcie powody wskazane przez skarżącego przemawiają raczej na rzecz rejestracji, a nie przeciwko niej. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.