I SA/Gl 594/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2018 r. w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] [...] w przedmiocie ulg płatniczych – rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2018 r. w ten sposób, że: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego od skargi; 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 100,00 zł a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 30 maja 2018 r. pozostawał bez pracy. W tym czasie nie osiągał dochodów, co skutkowało powstaniem zadłużenia z tytułu bieżących opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Saldo zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie wynosiło 1.042,00 zł. Od 1 czerwca 2018 r. skarżący jest zatrudniony za wynagrodzeniem w kwocie 1.530,00 zł netto. Odnotował dalej, że dochody te nie pozwalają mu na leczenie schorzeń kręgosłupa. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący mieszka sam w lokalu o pow. 35,91 m2 o wartości około 40.000,00 zł. Jest posiadaczem czterech pojazdów mechanicznych o wartości jednostkowej poniżej 5.000,00 zł. W treści formularza PPF wymienił także stałe miesięczne wydatki, w tym: ratę kredytu konsumpcyjnego (441,29 zł); opłatę za lokal mieszkalny (293,39 zł); należność za zużytą energię elektryczną (64,70 zł) i gaz (15 zł); telefon (40 zł). Następnie przedłożone zostały – na wezwanie referendarza – dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie (pismo z dnia 16 lipca 2018 r.). Wynika z nich, iż kredyt konsumpcyjny został spłacony. Skarżący na bieżąco wywiązuje się z układu ratalnego ustalonego mocą decyzji organów podatkowych (147,00 zł miesięcznie). W oparciu o nadesłane dokumenty ustalono nadto, że skarżący jest zatrudniony na czas określony do 31 grudnia 2019 r. za wynagrodzeniem według najniższej stawki krajowej. W 2017 r. osiągnął dochód brutto w kwocie 15.594,61 zł. W dniu 13 lipca 2018 r. skarżący uzyskał zwrot z tytułu nadpłaty podatku w kwocie 233,00 zł. Kredyt konsumpcyjny na łączną kwotę 19.610,00 zł został spłacony w dniu 3 lipca 2018 r. Na dzień 10 lipca 2018 r. skarżący posiadał zadłużenie w opłatach za lokal mieszkalny w kwocie 1.335,56 zł. Referendarz sądowy stwierdził, że ocena okoliczności faktycznych prowadzi do konkluzji, iż postulat skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje jedynie w części na uwzględnienie. Kluczowym aspektem dla przyjętego rozstrzygnięcia jest fakt zamknięcia przez skarżącego umowy kredytowej. Uwolnione w ten sposób środki pozwolą bowiem w krótkim okresie czasu na spłatę zaległości z tytułu opłat za mieszkanie, a w dalszej perspektywie na poczynienie oszczędności na dalsze, choć niepewne i relatywnie niskie opłaty sądowe w tej sprawie. Nie bez znaczenia jest fakt, że na pokrycie tego wydatku skarżący może wykorzystać m.in. nadpłatę z tytułu podatku, którą otrzymał w dniu 13 lipca 2018 r. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego (jego siostra) wskazał, że konieczna do uiszczenia kwota (100,00 zł) nadal pozostaje poza możliwościami finansowymi wnioskodawcy. Zadłużył się on bowiem w okresie, gdy pozostawał bez pracy a zadłużenie z tytułu opłat za mieszkanie stanowi tylko część długów. Pełnomocnik regulował zobowiązania finansowe skarżącego (brata) z własnych środków w okresie gdy ten pozostawał bez pracy, aby nie popadł w większe zaległości – środki na tę pomoc przeznaczane były z kredytu hipotecznego. Miesięczne opłaty skarżącego w tamtym okresie za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, telefon, podatki i ubezpieczenia, raty kredytu konsumpcyjnego wyniosły ponad 12.500,00 zł. Pełnomocnik podniósł, że jego miesięczny dochód obecnie wynosi 2.700,00 zł z czego 1672,00 zł przeznacza na spłatę kredytu hipotecznego i w tej sytuacji nie posiada środków na dalszą pomoc bratu. Pełnomocnik wskazał też, że skarżący otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę, spłaca zadłużenie zaciągnięte u kuzyna, musi kupić węgiel na zimę. Upływa ponadto termin ubezpieczenia pojazdu, którego koszt wyniesie około 1500,00 zł. Do sprzeciwu załączono dokumenty źródłowe, w tym: "oferto-polisę" ubezpieczenia pojazdu [...] na kwotę 1.777,00 zł; potwierdzenie przelewu przez pełnomocnika skarżącego kwoty 361,00 zł tytułem ubezpieczenia pojazdu [...]; potwierdzenie opłaty za telefon (37,69 zł) dokonanej w dniu 26 kwietnia 2018 r. Nadesłano również polisę ubezpieczenia pojazdu [...] na kwotę 1.458,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z art. 260 § 2 P.p.s.a. w sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z ogólną zasadą, przewidzianą w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi w związku z tym odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącego oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty, nadesłane w ramach sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Wykazał on bowiem, że nie jest w stanie obecnie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności istotne są tutaj zobowiązania finansowe skarżącego i jego siostry, będącej zarazem pełnomocnikiem skarżącego, w tym dotyczące ubezpieczeń komunikacyjnych, jak również konieczność zakupu opału na sezon zimowy. Rozstrzygnięcie takie zapewni wnioskodawcy realizację prawa do sądu i merytoryczne rozpoznanie jego skargi bez konieczności zapłaty wpisu sądowego. Zaznaczyć przy tym należy, że zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi nie zwalnia go od obowiązku poniesienia ewentualnych innych opłat sądowych, które jednak na obecnym etapie postępowania są należnościami przyszłymi i niepewnymi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.