I SA/Gl 597/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. i T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżących, będąca ich matką, wniosła o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Stwierdziła, że każdy z nich zarabia około "[...]" zł miesięcznie i ma na utrzymaniu studiujące lub uczące się dzieci. Według pełnomocnik tylko jedna z małżonek jej synów pracuje zarobkowo, uzyskując wynagrodzenie w wysokości "[...]" zł, a majątek obu skarżących ogranicza się do praw do nieruchomości, w których zamieszkują oni wraz z rodzinami, nie licząc nieużytków rolnych o powierzchni 3 ha należących do M.K. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnik skarżących do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwach domowych (wskazano, iż należy w tym celu nadesłać przede wszystkim odpisy umów o pracę T.K., jego małżonki oraz M.K., a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwach domowych obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżących, ich małżonki (lub ich wspólnych zeznań) oraz inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwach domowych, przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że małżonka skarżącego M.K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaświadczenia wydanego przez Agencję Rynku Rolnego, udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący M.K. lub jego małżonka otrzymują dopłaty związane z posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości i zaświadczeń wystawionych przez szkoły lub uczelnie potwierdzających, że córka skarżącego M.K. oraz syn skarżącego T.K. uczą się w tych placówkach (wskazano, że zaświadczenia te powinny odpowiadać na pytanie, czy otrzymują oni jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winny wskazywać tryb i formę płatności), wyjaśnienie, dlaczego we wnioskach nie wspomniano, że skarżącym przysługuje prawo własności do nieruchomości położonej w gminie S. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstw domowych skarżących. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik skarżących stwierdziła, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów, gdyż nie chce "narażać (...) synów na dodatkowe koszty oraz problemy w związku z koniecznością otrzymania zaświadczeń, umów, rachunków itp." Wyjaśniła też w szczególności, iż nieruchomość położona w Gminie S. znajduje się w jej władaniu Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że pełnomocnik skarżących nie wykazała, iż w stosunku do nich powyższa przesłanka zachodzi, nie nadsyłając żadnego z dokumentów, o które się zwrócono w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W istocie zatem wezwanie to nie zostało wykonane. Wezwanie takie zaś – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącego lub jego pełnomocnika poprzez skonfrontowanie ich z niezbędnymi dokumentami, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Uzasadnione jest przecież w takim stanie rzeczy podejrzenie, iż we wniosku zamieszczono treści nieprawdziwe po to, aby zwiększyć szansę przyznania wnioskodawcy dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.