I SA/Gl 60/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...],[...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniósł, że "obecny stan finansów i możliwości zarobkowe oraz konieczność spłat zadłużeń u komornika nie pozwalają na zapłatę wpisu". Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją partnerką i dwójką małoletnich dzieci, zaś dochody rodziny ograniczają się do kwoty około [...] zł, na którą składa się jego wynagrodzenie ([...] zł) i zyski z działalności prowadzonej przez jego partnerkę (około [...] zł). Wnioskodawca nie wskazał żadnego majątku poza prawem do lokalu, w którym zamieszkuje, oraz uszkodzonym samochodem osobowym należącym do jego partnerki. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, tj. przede wszystkim przez jego partnerkę, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności z należących do jego partnerki rachunków w [...], obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po dniu 20 czerwca 2007 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności prowadzonej przez partnerkę skarżącego (wskazano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – potwierdzającym ten fakt zaświadczeniem, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący nadesłał odpisy: zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej działalności prowadzonej przez jego partnerkę, zeznań podatkowych za 2007 r. złożonych przez niego (wykazano w nich przychody w kwocie [...] zł) oraz jego partnerkę (wykazano w nich przychody w kwocie [...] zł), listy płac oraz umowy o dzieło zawartej przez niego dnia 12 stycznia 2008 r. (skarżący zobowiązał się w niej do wykonania usługi polegającej na prowadzeniu imprezy rozrywkowej w zamian za wynagrodzenie w wysokości [...] zł). Wnioskodawca oświadczył ponadto, że reszty żądanych dokumentów nie dostarczył "z powodu awarii drukarki", przedstawił natomiast "ręczne wypisy danych z kont i księgowości". W ich świetle partnerka skarżącego posiada trzy rachunki bankowe, których stan wynosi odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł (konto oszczędnościowe), a on sam w pierwszej połowie bieżącego roku poza wynagrodzeniem pracowniczym uzyskiwał jedynie okazjonalne dochody w niewielkiej wysokości (najwyższy spośród nich stanowił wynagrodzenie otrzymane tytułem wspomnianej wyżej umowy o dzieło, nadto skarżący otrzymuje [...], które wyniosły w sumie [...] zł). Wnioskodawca wyliczył także opłaty domowe na sumę [...] zł oraz podał kwoty przychodów i kosztów uzyskanych w okresie od stycznia do maja 2008 r. przez jego partnerkę (przychody te miały wynosić odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł, z kolei koszty: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł). Poinformował zarazem, że "w razie potrzeby przedłoż[y] dokumenty firmy wraz z upoważnieniem od właściciela". Wpis w sprawie wynosi [...] zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej powyższa przesłanka została spełniona, w szczególności nie nadesłał wszystkich dokumentów, o które go wzywano. Podkreślić przy tym wypada, iż wskazana przez niego przyczyna tego stanu rzeczy, tj. awaria drukarki, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia niewykonania wezwania. Brak było bowiem przeszkód, aby uzyskać potrzebne dane, np. poprzez wykorzystanie innej drukarki, czy to udostępnionej grzecznościowo, czy też odpłatnie. Nie ma również znaczenia to, że skarżący deklaruje gotowość nadesłania brakujących dokumentów "w razie potrzeby", skoro treść wezwania referendarza sądowego została sformułowana na tyle jednoznacznie i kategorycznie, iż nie pozostawia wątpliwości co do istnienia nie tylko wspomnianej potrzeby, ale i obowiązku w tej materii. Zgodnie zresztą z art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został przywołany w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Wezwanie dokonane w niniejszej sprawie miało na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i tym samym poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Brak istotnej części tej dokumentacji uniemożliwia zatem osiągnięcie wskazanego celu. Niedostatki materiału dowodowego dotyczą głównie stanu majątkowego partnerki skarżącego. Jest jednak poza sporem, iż stan ów ma zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie rozpatrywanego wniosku, skoro partnerka ta pozostaje z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Bezsprzecznie zaś każdy wydatek wnioskodawcy, także na cele postępowania sądowego, dokonywany jest kosztem środków, które mogłyby być przeznaczone na potrzeby tego gospodarstwa, i co za tym idzie pozostają do dyspozycji w ramach wspólnoty domowej. Niewątpliwie przy tym znaczną, a nawet przeważającą część powyższych środków uzyskuje partnerka skarżącego, z której rachunku bankowego, jak wynika z akt administracyjnych, pokrywane są koszty utrzymania mieszkania. Przywołany fakt dodatkowo uzasadnia konieczność wglądu w wyciągi z rachunków bankowych partnerki skarżącego. Jest tak tym bardziej dlatego, że kwota, jaka według jego oświadczenia pozostaje na jednym z tych rachunków, ponadczternastokrotnie przewyższa wysokość należnego w sprawie wpisu, co skądinąd niejako samo przez się przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku. Do identycznej konkluzji prowadzi zresztą porównanie wysokości wpisu z wskazanymi przez wnioskodawcę wartościami przychodów uzyskiwanych w przedsiębiorstwie jego partnerki i ponoszonych w tym zakresie kosztów (wpis nie stanowi nawet 2% sumy kosztów za pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku). Także w tej materii zachodzi konieczność weryfikacji danych, skoro dane przywołane w oświadczeniu skarżącego ukazują sytuację jego partnerki w korzystniejszym świetle niż dane zawarte we wniosku (np. według oświadczenia partnerka ta w okresie od stycznia do maja 2008 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, co daje średnią miesięczną w wysokości [...] zł, a nie, jak wskazano we wniosku, około [...] zł). Weryfikacja ta nie może być przy tym przeprowadzona w oparciu o nadesłany odpis zeznania podatkowego, który pozwala wyłącznie na wyciągnięcie ogólnych wniosków dotyczących sytuacji majątkowej podatnika w roku ubiegłym, nie dostarcza natomiast żadnych informacji aktualnych, na temat dochodów osiąganych w roku bieżącym. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.