I SA/Gl 603/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi I. S. i W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, będący małżeństwem, składając osobistą skargę kasacyjną od wyroku kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Podkreślili, że utrzymują się z wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 4300 zł i wyliczyli swoje stałe wydatki, uwzględniając m.in. kredyt w wysokości 3000 zł (jak można mniemać na podstawie oświadczeń zawartych w innym miejscu wniosków, chodzi o kwotę, jaka pozostaje do zapłaty, nie o miesięczną ratę). We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza działką budowlaną stanowiącą przedmiot zajęcia egzekucyjnego, załączono do niego natomiast kopię postanowienia z dnia 20 marca 2013 r. o podziale sumy uzyskanej z wynagrodzenia dłużnika (najwyższa z wyszczególnionych tam dochodzonych należności to 168.163,27 zł). Referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżących oraz inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym za lata 2015-2016, dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, a w razie jej kontynuowania – odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 1 października 2015 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank albo spółdzielczą kasę oszczędności lub kopię umowy o zamknięciu rachunku), zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżących w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłki zawierające wezwania zostały awizowane dnia 13 marca 2017 r. i odebrane przez skarżących dnia 28 marca 2017 r. Pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r., nadanym tego samego dnia, skarżący wnieśli o wydłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem o 30 dni, stwierdzając, że termin ten jest niewystarczający dla zgromadzenia tak obszernej dokumentacji źródłowej. Do pisma ponownie załączyli kopię postanowienia z dnia 20 marca 2013 r. Żadne inne dokumenty nie zostały dotąd nadesłane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący nie przedłożyli żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, mimo że od dnia, kiedy je odebrali, upłynęły cztery tygodnie, a znaczna część tych materiałów mogła być zgromadzona od ręki – przedłożyli tylko kopię postanowienia załączonego już do wniosku. Z tego powodu bez znaczenia pozostaje to, że złożyli oni wniosek o przedłużenie tego terminu. Skądinąd wspomniany wniosek nie mógł odnieść skutku. W myśl art. 84 P.p.s.a. termin sądowy może być bowiem przedłużony na wniosek zgłoszony przed jego upływem, podczas gdy siedmiodniowy termin zakreślony wezwaniem zakończył swój bieg, zanim skarżący taki wniosek złożyli. Nawet jeżeli – niezależnie od treści art. 73 P.p.s.a. – liczyć go od dnia odebrania wezwania, jego ostatni dzień przypadałby 4 kwietnia 2017 r., zaś wniosek zgłoszono dnia następnego. Brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawców, w szczególności dochodów i wydatków ich gospodarstwa domowego, ich majątku, a nawet aktualnego stanu zadłużenia kredytowego. Taki stan rzeczy uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.