I SA/Gl 610/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 sierpnia 2007 r. R.K. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Motywując wniosek wskazał na trudną sytuację finansową. Odnotował dalej, że w chwili obecnej otrzymuje wynagrodzenie kwocie "[...]" zł, z kolei działalność żony przynosi stratę. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci. Majątek wnioskodawcy stanowi mieszkanie o pow. 48,72 m². W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r., wezwano R.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów, z których wyniknęły nowe okoliczności wymagające dalszego wyjaśnienia. Z tych względów, pismem z dnia 6 września 2007 r., referendarz sądowy wezwał ponownie R.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych ramach wezwano go: do nadesłania wyciągów lub wykazów bankowych z rachunków należących do A.K. (nr "[...]"), R.K. (nr "[...]") oraz Biura Rachunkowego "[...]" (nr "[...]" i nr "[...]"), do złożenia wyjaśnień dotyczących przychodu M.K. za rok 2006 z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie "[...]"zł; w tych ramach należało wyjaśnić, czy M.K. pozostaje w dalszym ciągu zatrudniona i otrzymuje wynagrodzenie (jeśli tak to należało nadesłać zaświadczenie o zarobkach za okres ostatnich sześciu miesięcy – kwoty netto). W przypadku rozwiązania stosunku pracy należało nadesłać kserokopię lub odpis tytułu prawnego potwierdzającego tą okoliczność. Skarżącego wezwano nadto do nadesłania kserokopii lub odpisu księgi przychodów i rozchodów Biura Rachunkowego "[...]" za okres od stycznia do sierpnia 2007 r., zawierającej wszystkie zdarzenia księgowe mające miejsce w tym okresie oraz do nadesłania kserokopii bądź odpisu planu spłaty kredytu nr "[...]" (rata miesięczna "[...]"zł). W wezwaniu tym, podobnie jak w piśmie referendarza z dnia 10 sierpnia 2007 r., zakreślono skarżącemu siedmiodniowy termin, pod rygorem przyjęcia, iż niezastosowanie się do treści lub zakresu wezwania może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Wezwanie tej treści, przesłane na adres skarżącego wskazany w skardze, w wyniku nieobecności adresata, awizowano dwukrotnie, tj. w dniach 13 i 21 września 2007 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym pozostawiano na drzwiach adresata. W konsekwencji przesyłka sądowa nie została odebrana i powróciła do nadawcy w dniu 29 września 2007 r. (data nadania w placówce pocztowej) z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskodawcy było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uczynił zadość powyższemu obowiązkowi, ponieważ nie zareagował na ponowne wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Z uwagi bowiem na fikcję doręczenia wynikającą z art. 73 P.p.s.a., należało przyjąć, iż termin zakreślony w wezwaniu z dnia 6 września 2007 r. upłynął bezskutecznie. Mając jednak na uwadze okoliczność, iż skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią wezwania referendarza sądowego z dnia 6 września 2007 r. należało w tym miejscu poczynić kilka uwag, które nasunęły się w toku rozpoznania wniosku. W pierwszej kolejności przyszło zaakcentować, że pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r. wezwano skarżącego między innymi do nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych przez niego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych. Mając na uwadze dokumenty nadesłane w odpowiedzi na to wezwanie, przyjęto, iż R.K. nie nadesłał wyciągów z wszystkich posiadanych przez jego rodzinę rachunków bankowych, w tym rachunków gospodarczych firmy prowadzonej przez jego żonę. Z kolei przepływ środków pomiędzy tymi kontami, wynikający z historii rachunku nr "[...]", budzi wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny, wykazanych na potrzebę niniejszego wpadkowego postępowania. Analizując nadesłaną dokumentację księgową wspomnianej firmy stwierdzono, że działalność ta przynosi stratę, która w okresie od stycznia do lipca 2007 r. zamknęła się kwotą "[...]"zł. Nie mniej jednak z dokumentacji tej wynika, że wskazana strata jest generowana poprzez tzw. "pozostałe wydatki", które we wspomnianym okresie stanowiły kwotę "[...]"zł. Z tych względów pismem z dnia 6 września 2007 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania kserokopii bądź odpisu księgi przychodów i rozchodów Biura Rachunkowego "[...]" (działalność gospodarcza prowadzona przez M.K.) za okres od stycznia do sierpnia 2007 r., zawierającej wszystkie zdarzenia księgowe mające miejsce w tym czasie. Dokumentacja ta pozwoliłaby ocenić jakie zdarzenia gospodarcze ograniczają zdolność płatniczą żony skarżącego. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń należało zauważyć, że bezskuteczność wezwania referendarza z dnia 6 września 2007 r. uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.