I SA/Gl 617/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 marca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.109.2024.2.MS UNP: 2401-24-031870 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. J.Z. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 26 marca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.109.2024.2.MS w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 2. Stan sprawy. 2.1. Dyrektor ZUS Oddział w C. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne zmierzające do przymusowego ściągnięcia nieopłaconych składek, w trakcie którego m. in. zawiadomieniem z 13 stycznia 2023 r. zajął świadczenie emerytalne skarżącego w ZUS Oddział w C. Pismem z 11 marca 2023 r., skierowanym do organu pierwszej instancji skarżący wniósł w związku z wyrokiem NSA, sygn. akt I GSK 1604/22 oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.), art. 97 k.p.a. i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm.) o zawieszenie wszelkich działań związanych z roszczeniami ZUS wobec skarżącego, a w szczególności o zaprzestanie przejmowania przez ZUS części emerytury. Organ pierwszej instancji postanowieniem z 11 maja 2023 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Nie określił jednak w tym postanowieniu, o które postępowanie egzekucyjne mu chodzi, tj. prowadzone na podstawie których tytułów wykonawczych. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, organ drugiej instancji postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. uchylił w całości postanowienie z 11 maja 2023 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dalej, organ pierwszej instancji, postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. tym razem odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr od TW4060012015875 do TW4060012015883, TW1060012018497, TW4060012046575 oraz TW4060023001106. Po rozpoznaniu zażalenia, organ drugiej instancji postanowieniem z 13 października 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dalej skarżący skierował do organu pierwszej instancji pismo z 11 października 2023 r., w którym wskazał, że 6 października 2023 r. nastąpiło bezprawne przejęcie z konta w P S.A. kwoty 1.096,46 zł. Skarżący nazwał to działanie nielegalnym, bo sprzecznym z wyrokiem NSA z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1604/22, wyrokiem WSA w Gliwicach z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 182/23, a także postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 23 czerwca 2023 r. Wezwał organ egzekucyjny do zaprzestania działań sprzecznych z prawem i niezwłocznego zwrotu na konto w P S.A. bezprawnie przejętej kwoty 1.096,46 zł, a także zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd sporu z ZUS. Organ pierwszej instancji postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 2.2. Mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia, organ odwoławczy w dniu 26 marca 2024 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.). Natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te, organ egzekucyjny jest zobowiązany rozpatrzyć z urzędu, gdyż regulacja ta nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W związku z tym zobowiązany domagając się zawieszenia postępowania egzekucyjnego musi wykazać zaistnienie jednej z ww. okoliczności i tylko wtedy organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania. Z drugiej strony stwierdzenie, że żadna z określonych ustawowo przesłanek zawieszenia nie zachodzi oznacza, że postępowanie egzekucyjne nie może zostać zawieszone. W ocenie organu, taka właśnie sytuacja ma miejsce w omawianej sprawie. Podano również, że do wyroków NSA z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1604/22 i WSA w Gliwicach z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 182/23, powołanych przez skarżącego odniesiono się już we wcześniejszym postanowieniu z 13 października 2023 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powołanie przez skarżącego w zażaleniu kolejnych sygnatur spraw toczących się przed sądami administracyjnymi i cywilnymi, nie zmienia powyższej konstatacji, że sprawy te w świetle art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. nie są przyczynami zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uchylenie lub zmianę postanowienia organu pierwszej instancji poprzez "zawieszenie wszystkich wystawionych tytułów wykonawczych i zaprzestanie wystawiania następnych tytułów wykonawczych." Zarzucono organowi ponad dziesięcioletnie i mające ciągły charakter nadużywanie prawa wobec skarżącego, przejawiające się poprzez marginalizowanie przy procedowaniu wielokrotnych niedopełnień obowiązków, nadużyć uprawnień i matactwa, co razem ze szkodliwymi społeczno-gospodarczymi skutkami takich działań jest wybiórczo pomijane przez większość instytucji państwowych. Kolejne decyzje przeważnie są wydawane w oparciu o fakty selektywnie dobrane przez organ w taki sposób aby pominąć istotne okoliczności mogące wskazać na sprawstwo ZUS w wykreowaniu zaistniałej sytuacji. Za całkowicie oderwane od faktów i wspierające uprawiany przez ZUS proceder jest stwierdzenie, że powoływanie się na sygnatury toczących się spraw w świetle art. 56 §1 pkt 1-5 u.p.e.a nie są przyczynami zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Gdyby sądowe rozstrzygnięcie wykazało, że ZUS działał bezprawnie albo gdyby w toczącej się sprawie z art. 244 k.k. w związku z lekceważeniem wyroku sądowego przez osobę zatrudnioną w ZUS stwierdzono winę tej osoby to czy wówczas organ byłaby skłonny uznać, że prowadzona egzekucja jest bezzasadna. Jednak wskazanie w uzasadnieniu postanowienia na nieistotność spraw o wymienionych sygnaturach pozwala na domniemanie, że organ zakłada jakoby niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie sądowe tych spraw było już przesądzone. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. 4. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu nadzoru, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające zawieszenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. 5. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do, których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku można zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że cyt. ustawa w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie nie wystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20). Art. 56 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 oraz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96). Przy czym, co istotne, użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się do takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie skarżący powoływał się na fakt wydania wyroków zarówno przez Naczelny Sad Administracyjny z 7 grudnia 2022 r w sprawie o sygn. akt I GSK 1604/22, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 182/23. Sprawy te toczyły się w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Wyroki te uchylały decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące tej kwestii. W wyroku sygn. akt I GSK 1604/22 Sąd zobowiązał organ do ponownego zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego w szczególności skompletowania tych dokumentów, na które powołano się w zaskarżonych decyzjach oraz dokonania rozstrzygnięcia, które znajdzie odzwierciedlenie w aktach sprawy. Natomiast w wyroku sygn. akt III SA/Gl 182/23 Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany został do ustalenia wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczenia terminów przedawnienia każdej z nich, ustalenia, czy zaszły okoliczności przerywające, bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły i da temu wyraz w treści wydanej decyzji. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności. Zasadne jest zatem stanowisko organu, że wskazane przez skarżącego okoliczności w świetle art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. nie są przyczynami zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W tej więc sytuacji kontynuowanie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Dyrektora ZUS Oddział w C., zmierzającego do zaspokojenia nieuiszczonych, a wymagalnych zaległości składkowych jest zasadne i konieczne. Reasumując, zarzuty skargi nie były zasadne. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono prawidłowo, a uzasadnienie postanowienia spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. 6. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).