I SA/Gl 62/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że osiąga niskie dochody z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, walcząc o przetrwanie swojego przedsiębiorstwa. Zaznaczył, iż ma na utrzymaniu żonę i trójkę uczących się dzieci, w tym dwójkę pełnoletnich. Według wniosku majątek skarżącego obejmuje: dom, budynek gospodarczy, w którym wykonuje on działalność rzemieślniczą, niewielką nieruchomość rolną oraz ponaddwudziestoletni samochód. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, w szczególności poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług oraz ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów (w pełnej wersji) za ostatnie sześć miesięcy, ewidencji środków trwałych, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał – w formie kserokopii lub wydruków – następującą dokumentację: faktury i rachunki dotyczące wydatków ponoszonych w ramach działalności gospodarczej oraz w związku z bieżącym utrzymaniem, zazwyczaj z odręcznymi adnotacjami informującymi o ich zapłacie (np. faktura za energię elektryczną wystawiona na kwotę 457,28 zł zapłacona, według takiej adnotacji, dnia 13 marca 2013 r., wedle innej faktury dwa dni wcześniej skarżący zapłacił z tego tytułu kwotę 217,32 zł), bilanse za okres od 1 stycznia do 31 maja 2013 r. (w tym okresie skarżący wykazał łącznie przychody w kwocie 46.872,87 zł i wydatki w kwocie 53.041,48 zł, co dało stratę w kwocie 6.168,61 zł, niemniej wydatki obejmują również amortyzację w kwocie 19.041,91 zł – z tego powodu dochód, w wysokości 4,311,98 zł, wykazano tylko w maju, przy przychodach w kwocie 16.125,92 zł i wydatkach w kwocie 11.813,94 zł, obejmujących amortyzację w kwocie 4.075,02 zł), wspólne zeznanie podatkowe skarżącego i jego małżonki za ubiegły rok wraz z zaświadczeniami organu podatkowego (skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w kwocie 169.433,70 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 157.469,07 zł i dochód w kwocie 11.964,63 zł, a jego małżonka przychód z tytułu najmu/dzierżawy w kwocie 1400 zł) oraz wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego za okres od początku marca bieżącego roku do początku czerwca (na pierwszym z nich, "osobistym", wykazano obroty MA w kwocie 18.563 zł i obroty WINIEN w kwocie 19.990,77 zł, saldo początkowe w kwocie 1.605,02 zł i końcowe w kwocie 177,25 zł, na drugim, "firmowym": obroty MA w kwocie 23.896,82 zł i obroty WINIEN w kwocie 24.054,98 zł, saldo początkowe w kwocie 247,07 zł i końcowe w kwocie 88,91 zł, pośród licznych wydatków można wyodrębnić te o charakterze stałym, miesięcznym, np. składki na ubezpieczenie dobrowolne w łącznej kwocie 450 zł czy czesne w kwocie 605 zł; uwagę zwraca przelew dokonany z rachunku "firmowego" w dniu 28 maja 2013 r. w kwocie 5.563,80 zł tytułem zaległości związanej ze sprawą sądową). Wniosek został złożony w terminie na wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, wraz z zażaleniem na zarządzenie, na podstawie którego to wezwanie wystosowano. Zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jakiej można od niej wymagać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku Tymczasem wezwanie wystosowane do pełnomocnika skarżącego nie zostało wykonane w wystarczającym zakresie. Nie nadesłano w szczególności wszystkich objętych wezwaniem dokumentów obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz jego możliwości płatnicze, zwłaszcza raportów kasowych, deklaracji dla podatku od towarów i usług oraz księgi przychodów i rozchodów, która, jak zastrzeżono w wezwaniu, miała być przedłożona w pełnej wersji – przedstawiono tylko bilans sporządzony na jej podstawie, zawierający zbiorcze zestawienie danych. Dokument ten daje ograniczony obraz sytuacji przedsiębiorstwa skarżącego, nie potwierdzając nawet tego, iż istotnie przezwycięża ono obecnie poważne problemy finansowe. Bilans wprawdzie często wykazuje stratę, ale jest ona wynikiem powiększenia wydatków związanych z działalnością gospodarczą o koszty amortyzacji. Nietrudno zauważyć, że pominięcie wartości amortyzacji i uwzględnienie wyłącznie rzeczywiście ponoszonych wydatków doprowadziłoby do zgoła odmiennych wyników. Przykładowo w bilansie zbiorczym za pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku pomniejszenie ogółu wydatków, wyliczonych na 53.041,48 zł, o koszty amortyzacji wynoszącej aż 19.041,91 zł, wskazuje skalę rzeczywistych wydatków na kwotę 33.999,57 zł, co – przy przychodach w wysokości 46.872,87 zł – daje nie stratę, lecz nadwyżkę w kwocie 12,873,30 zł. W zeznaniu podatkowym za ubiegły rok skarżący również wykazał zresztą dochód, a nie stratę. Znamienny jest też stały wysoki poziom wspomnianych rzeczywistych wydatków. Na przykład w ubiegłym miesiącu wydatki te wyniosły 7.738,92 zł (jest to różnica kosztów określonych w bilansie na kwotę 11.813,94 zł i wartości amortyzacji wskazanej tam na kwotę 4.075,02 zł). Skarżący wydatkował więc w ciągu jednego miesiąca, kiedy zresztą toczyło się już postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, środki znacznie przewyższające należny w sprawie wpis od skargi. Wpis ów stanowi przecież zaledwie niecałe 6,5% wspomnianych środków. W tym kontekście zaznaczyć wypada, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Skądinąd niedawno, w dniu 28 maja 2013 r., skarżący uiścił w związku z innym postępowaniem sądowym kwotę, która przekracza wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie ponaddziesięciokrotnie. Wyciągi z obu rachunków bankowych skarżącego dokumentują operacje, których łączna wartość, i to po stronie tak obciążeń, jak i wpływów, pozostaje we wprost rażącej dysproporcji z kwotą potrzebną na opłacenie tego wpisu. W ich świetle wnioskodawca regularnie ponosi wydatki o co najmniej zbliżonej wysokości, np. tytułem składek na dobrowolne ubezpieczenie, czesnego lub opłat za energię elektryczną. Żaden dokument nie wykazuje przy tym jakichkolwiek zaległości w analizowanym zakresie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.