I SA/Gl 622/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi H.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podniosła, że utrzymuje się z renty w wysokości 920 zł. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku, poza domem, w którym zamieszkuje, i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała: wyciąg z rachunku bankowego uwzględniający jedynie comiesięczny wpływ renty (we wrześniu bieżącego roku wpłynęła z tego tytułu kwota [...] zł, a saldo po tej operacji wyniosło [...] zł), harmonogram spłaty kredytu, w którym miesięczną ratę należności określono na [...] zł (przedstawiony wydruk nie pozwala jednak ustalić ani precyzyjnej daty zapadalności raty, ani podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty), odpisy rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za 2005 r. i za 2008 r., kopie rachunków za energię elektryczną na kwoty [...] zł i [...] zł, z odręcznymi adnotacjami "zapłacono Internet 19/02/2008." i "zapłacono Internet 16.06.09." oraz kopie faktury wystawionej w aptece na nazwisko skarżącej na kwotę [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż w jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania w całości. Nadesłane przez nią dokumenty nie pozwalają bowiem na wolną od wątpliwości ocenę tej sytuacji. Uwaga ta odnosi się przede wszystkim do przedłożonej dokumentacji bankowej, która z pewnością nie jest kompletna, uwzględniając jedynie wpływy renty wnioskodawczyni na jej rachunek bankowy. Bezsprzecznie zaś rachunek ów jest także obciążany, co ewidentnie wskazuje m.in. wysokość sald podawanych przy każdej wpłacie, z reguły nieznacznie jedynie przekraczająca wysokość kwoty wpłacanej. Poza tym adnotacje zamieszczone na odpisach rachunków dotyczących bieżącego utrzymania dowodzą, że rachunki te zostały zapłacone za pomocą konta internetowego, czego nie odzwierciedlono w przedłożonym wyciągu. Wątpliwości budzi również oświadczenie skarżącej, iż nie pozostaje ona z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. W aktach administracyjnych (k.6) znajduje się wszak odpis wniosku z dnia 20 kwietnia 2009 r. złożonego w imieniu osoby o nazwisku skarżącej i zamieszkałej pod jej adresem, w którym jest nadto mowa o małżonku tejże osoby. Podkreślić zatem trzeba, że każdy punkt wezwania referendarza sądowego odnosił się także do osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych limitowany jest granicami koniecznego utrzymania strony i jej rodziny. Poniesienie kosztów sądowych nie może bowiem, w myśl przywołanego przepisu, wiązać się z uszczerbkiem dla tegoż utrzymania, a wykazanie niebezpieczeństwa powstania takiego uszczerbku uprawnia do przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek, pomimo podniesionych wyżej wątpliwości, w przypadku skarżącej przesłanka ta została spełniona. Jak wynika bowiem z rocznego obliczenia podatku, jej dochody ograniczają się wyłącznie do renty w niewielkiej wysokości. Co więcej, pewna część tego świadczenia przeznaczana jest na pokrycie kosztów leczenia, a także, choć tej okoliczności nie wykazano w przekonujący sposób, na spłatę zadłużenia kredytowego. Na marginesie warto zauważyć, iż nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie stoi w sprzeczności z dyrektywami wynikającymi z przysługującego stronie prawa do sądu. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem konieczny na obecnym etapie postępowania, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.