I SA/Gl 625/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwestii wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R. R. na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. Z treści uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Przesyłka polecona zawierająca to wezwanie, skierowana na adres podany w skardze, została dwukrotnie awizowana, tj. po raz pierwszy w dniu 24 czerwca 2014 r. i po raz drugi w dniu 2 lipca 2014 r., a następnie zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie. Doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 8 lipca 2014 r. i skarżący nie usunął w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Przesyłka polecona skierowana do skarżącego i zawierająca odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem, po dwukrotnym awizowaniu, została zwrócona jako niepodjęta w terminie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 sierpnia 2014 r. przesyłkę tę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 21 sierpnia 2014 r. W piśmie z dnia 2 września 2014 r., złożonym w tym samym dniu, skarżący wniósł o wydanie kierowanej do niego korespondencji. W piśmie tym skarżący wskazał inny adres do doręczania korespondencji niż w skardze. W dniu 2 września 2014 r. wydano skarżącemu kierowaną do niego korespondencję z informacją, że doręczenie to nie ma wpływu na bieg terminów. Następnie w dniu 9 września 2014 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. W nagłówku pisma skarżący powtórzył adres podany wcześniej w skardze. Uzasadniając wniosek oświadczył, że od 1986 r. nie zamieszkuje stale na terytorium kraju, a w miejscu wskazanym w skardze przebywa okazjonalnie, w przypadku konieczności załatwienia spraw urzędowych. Wobec tego zwrócił się do osoby zamieszkującej pod adresem wskazanym w skardze z prośbą o odbiór kierowanej do niego korespondencji oraz informowanie o treści przesyłek. Zaznaczył, że pomimo tej prośby o ostatniej przesyłce Sądu, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie został poinformowany. O okoliczności, że kierowana do niego korespondencja nie została odebrana dowiedział się w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu, z samą natomiast treścią korespondencji zaznajomił się w dniu 2 września 2014 r., odbierając ją osobiście w siedzibie Sądu. Podniósł, że niemożliwym jest udokumentowanie przedstawionych okoliczności i wobec tego wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka osoby zamieszkującej pod adresem podanym w skardze oraz o "przeprowadzenie dowodu z [jego] wyjaśnień". Wskazał, że nie ma możliwości innego rozwiązania odbioru przesyłek. Nie może również ustanowić pełnomocnika z powodu złej sytuacji materialnej. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący załączył własnoręcznie podpisaną skargę. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 września 2014 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia, na który ze wskazanych w toku postępowania adresów należy doręczać mu korespondencję sądową. Wskazano mu przy tym, że jeśli zamieszkuje poza terytorium kraju, jak oświadczył we wniosku o przywrócenie terminu, to należy podać ten adres. Nadto wezwano skarżącego do udzielenia wyjaśnień dotyczących adresu wskazanego w piśmie z dnia 2 września 2014 r. oraz czy osoba wskazana w tym piśmie jest upoważniona do odbierania korespondencji w jego imieniu. Jednocześnie poinformowano go w jakich sytuacjach takie pełnomocnictwo musi zostać przedłożone. Odpowiadając na wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 24 września 2014 r. oświadczył, że nie posiada miejsca zamieszkania w kraju i wobec tego ustanowił pełnomocnika do odbioru pism. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej także "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla skarżącego interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem, w którym powziął on informację o treści kierowanej do niego korespondencji, czyli w dniu wydania mu tej korespondencji, mimo że - jak wspomniał we wniosku - wcześniej już rozmawiał z pracownikiem Sądu. Doręczenie to nastąpiło w dniu 2 września 2014 r., wniosek został zaś złożony w dniu 9 września 2014 r., a więc zachowany został termin, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Tymczasem oświadczenia skarżącego wzajemnie się wykluczają i nie są udokumentowane. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że skarżący we wniosku utrzymuje, że zamieszkuje od lat poza granicami kraju. Pomimo jednak tego oświadczenia nie podał on adresu zamieszkania za granicą, co wydaje się w takiej sytuacji oczywiste, lecz wskazywał różne adresy w kraju. W tych ramach należy odnotować, że skarżący, zgodnie zresztą z art. 46 § 2 ppsa, oznaczył w skardze adres, na który następnie skierowano do niego wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd dotrzymał zasad dotyczących doręczania przesyłek w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest, aby pismo zostało wysłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru. Nie wystąpiły również żadne nieprawidłowości po stronie operatora pocztowego. To zaś w jaki sposób skarżący zorganizował odbiór tej korespondencji, obciąża stronę. Podkreślić należy, że do obowiązków adresata należy takie zachowanie przy odbiorze przesyłki, by zapewnić sobie możliwość dokonania czynności w terminie. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego pod adresem wskazanym w skardze nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Inicjując bowiem postępowanie sądowe skarżący powinien liczyć się z tym, że będzie kierowana do niego korespondencja sądowa. Uzasadnienie wniosku, sprowadzające się do nieprzekazania skarżącemu informacji o przesyłce, również nie wyłącza jego winy. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika przy tym, aby sam skarżący próbował kontaktować się z osobą, która zamieszkuje pod adresem podanym w skardze i którą prosił o przekazanie informacji o przesyłkach. Chociaż więc musiał mieć on świadomość toczącego się postępowania sądowego, to nie wykazał zainteresowania stanem sprawy, biernie oczekując na informacje od osoby zamieszkującej pod wskazanym w skardze adresem. W ocenie Sądu uchybienie terminu jest zatem wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw, a nie następstwem okoliczności od strony niezależnych. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 54/14, publ. Lex nr 1450608). W tych ramach należy odnotować, że w ocenie Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący tak zorganizował swoje sprawy, np. czy to podejmując próby kontaktu z wymienioną wyżej osobą zamieszkującą pod adresem wskazanym w skardze, czy też poprzez ustanowienie pełnomocnika, aby podczas jego nieobecności jego interesy nie doznały uszczerbku. Natomiast skarżący, choć przebywał – jak oświadczył – okazjonalnie pod adresem wskazanym w skardze, to nie podjął czynności gwarantujących właściwego prowadzenia spraw. Wreszcie w żaden sposób nie zostało udokumentowane, że w okresie, kiedy wysłano do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, przebywał on poza granicami kraju. Na marginesie Sąd wskazuje, że powołana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość doręczenia pism nie tylko przez operatora pocztowego. Otóż w myśl art. 65 § 3 ppsa pismo może być także doręczone za pośrednictwem m.in. poczty elektronicznej. Ta forma doręczenia nie wymaga konieczności przebywania w miejscu wskazanym jako adres zamieszkania, a korzystanie z niej jest możliwe, jeżeli strona wskaże na ten tryb, podając adres poczty elektronicznej. Mając zatem trudności z odbiorem przesyłek kierowanych drogą pocztową, skarżący mógł wnieść o skorzystanie z tej formy doręczenia, o której mowa w art. 65 § 3 ppsa. Gdyby więc skarżący zadbał o swoje interesy, termin do uzupełnienia braku formalnego skargi zostałby zachowany. Zdaniem Sądu działanie skarżącego może świadczyć o braku staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Wobec powyższego można mu przypisać winę w uchybieniu terminu. Taki stan rzeczy nie może z kolei uzasadnić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.