I SA/Gl 627/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) Sędziowie: NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Przemysław Dumana Protokolant Marta Lewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 162 i art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. Nr [...] – Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ drugiej instancji stwierdził, że we wniosku o przywrócenie terminu złożonym przez pełnomocnika strony podkreśla się, iż wiedza pełnomocnika o terminie doręczenia decyzji wynikała z dwóch dokumentów, które potwierdzały okoliczność doręczenia decyzji w dniu [...] r. Dlatego weryfikując fakt doręczenia stronie decyzji w dniu [...] dochował należytej staranności składając odwołanie w dniu [...], co świadczy o tym, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Następnie organ odwoławczy zauważył, że w oparciu o przepisy art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto strona powinna uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że odbiór przedmiotowej decyzji nastąpił w dniu [...] r. co potwierdziła własnoręcznym podpisem osoba kwitująca odbiór decyzji na zwrotnym poświadczeniu odbioru, a więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Fakt, że strona zaewidencjonowała doręczoną decyzję w dniu [...] w dzienniku korespondencyjnym nie może mieć w sprawie decydującego znaczenia bowiem dla organu podatkowego terminem do wniesienia odwołania jest termin wynikający z treści art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego decydujące znaczenie miał fakt odbioru decyzji w dniu [...] r., a nie jego zaewidencjonowanie w dzienniku i adnotacja strony na decyzji. W skardze na to postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący "A" Sp. z o.o. w B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa. Uzasadniając skargę skarżący przedstawił istotę stanu faktycznego, a następnie wskazał na wadliwość prawną zaskarżonego postanowienia stwierdzając, że przedmiotowa decyzja została doręczona bezpośrednio stronie, która w celu wniesienia od niej odwołania ustanowiła pełnomocnika przekazując mu wszelkie niezbędne materiały w sprawie w tym doręczoną decyzję, na której widniała adnotacja, że decyzja została doręczona dnia [...] r. Adnotacja ta była zgodna z zapisem z dziennika korespondencji strony i z którego wynikało, że właśnie dnia [...] r. przedmiotowa decyzja została doręczona stronie. Na podstawie tych dowodów pełnomocnik strony wywnioskował, że terminem doręczenia decyzji był dzień [...] r., a tym samym, termin do wniesienia odwołania mija dnia [...] r. i tego dnia przedmiotowe odwołanie zostało przez niego wniesione. W skardze podkreślono, że stan wiedzy pełnomocnika w rozpatrywanej sprawie, w zakresie doręczenia stronie decyzji, mógł wynikać jedynie z przekazanych mu dowodów, bowiem pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero po otrzymaniu przez stronę przedmiotowej decyzji. Treść tych dokumentów nie budziła żadnych zastrzeżeń i nie wskazywała, że istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do faktów, które potwierdzały. Pełnomocnik strony dochował więc należytej staranności w tym zakresie co powoduje, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania przez pełnomocnika nastąpiło bez jego winy. Zdaniem skarżącego powyższe argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu nie zostały rozpatrzone. Skarżący stwierdził, że pełnomocnik jako zainteresowany wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, tym samym organ podatkowy dokonując rozstrzygnięcia w sprawie powinien przedmiotowy wniosek uwzględnić. Zauważył, że pełnomocnik jako zainteresowany, powziął wiadomość o uchybieniu terminu w dniu [...] r. kiedy to doręczono mu postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. W tym też dniu rozpoczął bieg 7 dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Według strony skarżącej organ podatkowy naruszył art. 181 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie rozpatrzył w szczególności dowodów wskazujących na brak winy zainteresowanego co było istotą rozpoznawanej sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że przedmiotem skargi było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. odmawiające stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania dlatego też konieczne stało się przywołanie treści art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60). Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że legitymację do złożenia wniosku ma zainteresowany. Pod pojęciem zainteresowany należy rozumieć stronę oraz uczestników postępowania. W żadnym razie w rozumieniu cytowanego przepisu "zainteresowanym" nie jest pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie i działający na podstawie art. 136 Ordynacji podatkowej. Ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony czy zainteresowanego w przywróceniu uchybionego terminu. Czynności podejmowane przez pełnomocnika powodują skutki bezpośrednio tylko dla mocodawcy, nie powstają one w stosunku do pełnomocnika (ONSA 1383/4/102). Niezależnie bowiem od charakteru i zakresu pełnomocnika, osoba, która je otrzymała, działa w cudzym imieniu i jej czynności powodują skutki prawne tylko dla mocodawcy. Z momentem ustanowienia pełnomocnika strona uzyskuje uprawnienia do występowania przed organem podatkowym za jego pośrednictwem lub łącznie z nim. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika nie oznacza, że wynikające dla niej z prawa procesowego obowiązki obciążają tego pełnomocnika w innym zakresie niż wynikający z obowiązującego prawa. Tym samym ustanowiony w sprawie pełnomocnik, w zakresie reprezentowania strony, realizuje jej prawa i obowiązki w toczącym się postępowaniu. Dlatego za nieporozumienie należy uznać powoływanie się w skardze na okoliczność, iż zainteresowanym w przywróceniu terminu jest pełnomocnik strony jako osoba działająca we własnym imieniu. Jak wynika z okoliczności stanu faktycznego sprawy, nie kwestionowanej przez skarżącą ani organ odwoławczy, uchybienie terminu do wniesienia odwołania było następstwem błędu pracownika Spółki odpowiedzialnego za przyjmowanie i rejestrację napływającej korespondencji. Bezsporne było bowiem, że pracownik Spółki odebrał przedmiotową przesyłkę i potwierdził datę jej otrzymania w dniu [...] r. Poza sporem było także, iż na doręczonym egzemplarzu decyzji, już po jej odebraniu, wpisano datę [...] r. i taką samą datę umieszczono w prowadzonym w Spółce dzienniku korespondencji. Strona nie dowodziła by było inaczej, nie twierdziła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z innych przyczyn i to przyczyn od strony niezależnych. Podnosiła jedynie, że wiedzę w kwestii daty doręczenia przedmiotowej przesyłki jej pełnomocnik uzyskał na podstawie adnotacji na decyzji i wpisu do odpowiedniego dziennika prowadzonego w Spółce, a sporządzonego przez jej pracowników lub pracownika. Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w przekazaniu informacji pełnomocnikowi wykazując – zdaniem Sądu błędnie – brak winy swojego pełnomocnika za działanie, któremu sama zawiniła. Gdyby bowiem pracownik Spółki prawidłowo odnotował fakt otrzymania przedmiotowej decyzji nie doszłoby lub mogłoby nie dojść do złożenia odwołania z uchybieniem terminu. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 1288/99, zgodnie z którym "zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w stosunku do osób trzecich obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającą tegoż pracownika". Zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za obrót korespondencją obciążają osobę prawną, podobnie jak taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie Spółki. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wskazane wyżej okoliczności faktyczne sprawy uzasadnia stwierdzenie, iż do uchybienia terminu doszło z winy strony skarżącej i to mimo braku zawinienia osoby upoważnionej do jej reprezentowania i dokonywania w jej imieniu czynności procesowych. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek przywrócenia terminu istnieje tylko wówczas, gdy zainteresowany – strona lub uczestnik postępowania – uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a więc że nastąpiło to z takich przyczyn, które wyłączają jego winę, a tym samym, że wystąpiły okoliczności uniemożliwiające dokonanie czynności w terminie. O braku winy można mówić jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, przy czym możliwość przywrócenia terminu niweczy choćby lekkie niedbalstwo zainteresowanego. Staranność w dochowaniu terminu obciąża stronę i reprezentującego ją pełnomocnika przy czym wykazanie okoliczności uprawdopodobniających brak winy ustanawiającego przez stronę pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia odwołania nie mogą wynikać z zawinienia samej strony. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.