I SA/Gl 630/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, , , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skarżąca spółka nadesłała urzędowy formularz PPPr, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca podała, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a w ubiegłym roku poniosła stratę w kwocie 2.344.896,11 zł. Wskazała dalej, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier na automatach o niskich wygranych, nie była w stanie uiszczać w terminie swoich zobowiązań podatkowych, co spowodowało, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju. W ramach tych postępowań zajęto rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej. Aktualnie spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania. Z tych względów wniosek - zdaniem skarżącej - zmierza do realizacji prawa do obrony interesu spółki i umożliwienia jej dalszej działalności. Końcowo zaakcentowano, że postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 68/11 referendarz sądowy WSA w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy, uwzględniając powołane wyżej okoliczności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) spółki stanowi kwotę 1.000.000,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 13.545.277,28 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo - na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - wyniosło 2,37 zł. Do wniosku dołączono rachunek zysków i strat oraz bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r. Spółka nadesłała nadto wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza ww. stan środków pieniężnych na dzień 31 lipca 2011 r. oraz w dniu 1 stycznia 2011 r. Do wniosku dołączono nadto kopię ww. postanowienia z dnia 6 czerwca 2011 r. oraz kopie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Łączna kwota wykazanych wierzytelności wynosi 465.573,60 zł. Z ww. dokumentów źródłowych wynika, iż spółka na dzień sporządzenia bilansu posiadała: rzeczowe aktywa trwałe o wartości 13.622.756,93 zł (poz. A.II. bilansu); aktywa obrotowe o wartości 16.098.270,84 (poz. B.VI.), środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie 328.989,23 zł (poz. B.III.1.c) oraz kapitał własny o wartości 11.507.895,18 zł (poz. A). Jednocześnie zobowiązania spółki z tytułu "podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń" stanowiły w tym czasie kwotę 6.924.783,27 zł Pismem z dnia 30 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy wystosował do skarżącej wezwanie, w którym zobowiązał ją do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpisów bądź kopii: informacji dodatkowej za ostatni rok obrotowy; deklaracji na podatek od towarów i usług za trzy ostatnie miesiące; raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą za okres ostatnich trzech miesięcy; zestawienie sald i obrotów z trzech ostatnich miesięcy. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik spółki nadesłał jedynie kopie deklaracji VAT-7 za okres od marca do czerwca 2011 r. Łączna podstawa opodatkowania z tytułu "dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnione od podatku" wyniosła 24.174.631,00 zł. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Referendarz sądowy odmówi przyznania spółce A prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż do dnia wydania przez niego orzeczenia, do Sądu nie wpłynęły wszystkie wymagane dokumenty. Ta bierna postawa skarżącej w sposób oczywisty przełożyła się na zapadłe rozstrzygnięcie. Referendarz wskazał ponadto, iż przedstawione przez spółkę dokumenty, pogłębiły z kolei tylko jego wątpliwości co do jej zdolności płatniczej. W uznaniu rozpoznającego wniosek, spółka posiada jeszcze inne rachunki bankowe, które nie zostały ujawnione na potrzebę rozpoznania wniosku. Nawiązując zaś do deklarowanej przez spółkę straty wskazano, iż nie uzasadnia ona (w nn. przypadku) przyznania prawa pomocy. Nadto ustosunkowując się do argumentacji spółki w zakresie egzekucji administracyjnej wskazano, iż wysokość jej zobowiązań nie jest równa nawet miesięcznej podstawie opodatkowania świadczonych przez spółkę usług, bądź wartości dostarczanych przez nią towarów. W terminowo złożonym sprzeciwie od postanowienia Referendarz sądowego, skarżąca spółka podkreśliła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów w ustawie o grach hazardowych, mogą być eksploatowane jedynie od czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Z uwagi na fakt, że nowe zezwolenia nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku jest obecnie zerowy. Co więcej, sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu skarżącej, pomijając brak faktycznej możliwości zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku w oczywisty sposób doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie. Dodano też, iż sprzedaż majątku nieruchomego, miałaby charakter nieodwracalny. Dalej zwrócono uwagę na stanowisko wyrażone przez NSA w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt. I GZ 193/10 zgodnie, z którym indywidualnie powinny być oceniane przede wszystkim realne, a nie jedynie hipotetyczne możliwości poniesienia przez stronę opłat sądowych. Na koniec wskazano na postanowienie Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt. I SA/Gd 68/11 na mocy, którego skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych. W sprawie tej oceniając również powołane w nn. sprawie okoliczności uznano, że spółka wykazała, że nie posiada wystarczających środków finansowych na ich poniesienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie przyjdzie odnotować, że strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – może być przyznane gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, spoczywa więc na wnioskodawcy. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot ,,może być przyznane". Mając powyższe na uwadze, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza przedłożonych przez stronę dokumentów przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego (wpis w nn. sprawie wynosi 1.104 zł). Jak wynika bowiem ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych (rzeczowe aktywa trwałe o wartości 13.622.756,93 zł, aktywa obrotowe o wartości 16.098.270,84, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie 328.989,23 zł oraz kapitał własny o wartości 11.507.895,18 zł). Majątek ten niewątpliwie stanowić może źródło pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego i to nawet przy twierdzeniu, jakoby w przeważającej części stanowiły go automaty go gier, których z kolei nie można spieniężyć. Jak bowiem sama strona wskazuje, przedmioty te nie stanowią całości majątku spółki A, którego wartość w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych jakie strona ma ponieść w nn. sprawie, jest wprost niewspółmierna. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż strona skarżąca w sposób oczywisty nie wykazała, że jej aktywa finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego, a po uiszczeniu wyżej wymienionej kwoty tytułem kosztów sądowych, nie będzie w stanie utrzymać płynności finansowej. Za zasadnością wniosku skarżącej, nie przemawia także wysokość poniesionej przez nią straty za 2010 r. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań. Podkreślenia wymaga, że wykazywana przez wnioskodawcę strata w zakresie prowadzonej działalności, jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama tylko ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się nadto, iż poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych. Zauważyć w tym miejscu należy, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca z uwagi na swoją sytuację finansową, zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie, spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Odnosząc się z kolei do argumentacji strony skarżącej w zakresie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej, ze względu na jej zaległości podatkowe wskazać należy, iż wysokość tych zobowiązań tj. 6.924.738,28 (na dzień 31 grudnia 2010 r.) nie jest równa nawet miesięcznej podstawie opodatkowania świadczonych przez spółkę usług, bądź wartości dostarczanych przez nią towarów. Niezależnie od powyższego, zwrócić również należy uwagę na fakt, iż do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do Sądu wszystkie wymagane przez Referendarza orzekającego w nn. sprawie dokumenty (w szczególności nie przedstawiono wyciągów z pozostałych rachunków bankowych spółki), a takowe w uznaniu Sądu skarżąca posiada. Powyższa konkluzja wynika po pierwsze z oświadczenia spółki złożonego w nn. postępowaniu wpadkowym, bezpośrednio wskazującego na wielość posiadanych przez nią rachunków bankowych, a także z faktu, iż spółka obsługuje zdarzenia gospodarcze, które w skali miesiąca oscylują w granicach 7-8 mln zł (deklaracje VAT 7). Tymczasem z wyciągu z rachunku bankowego przedstawionego Sądowi wynika, iż w trakcie siedmiu miesięcy (od stycznia do lipca br.) nie odnotowano żadnych transakcji, a saldo początkowe i końcowe wyniosło 2,37 zł. Na koniec wskazuje się również, iż koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą, powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8). Dodatkowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt I FZ 463/04 podniósł, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.