I SA/Gl 632/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J. i Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżących, będący adwokatem, wniósł o przyznanie im prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podkreślono, że w związku z wykonaniem decyzji pierwszoinstancyjnej zajęto rachunki bankowe wnioskodawców, wobec czego nie mają oni możliwości uiszczenia wpisu. Stwierdzono nadto, że wykazują oni stratę z działalności gospodarczej w wysokości ponad 200.000 zł. Według wniosku cały majątek skarżących, tak nieruchomy, jak ruchomy, został zajęty. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2009 złożonych przez skarżących oraz inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia działalności z ewidencji – zaświadczeniem poświadczającym tę okoliczność oraz kopią ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres), udowodnienie, że składniki majątkowe, o których mowa we wniosku, zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, pełnomocnik nadesłał kserokopie: zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej skarżącej, zeznania podatkowego skarżącej za ubiegły rok, złożone na formularzu PIT-36L (wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w kwocie 5.396.105,07 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 4.553.266,32 zł oraz dochód w kwocie 842.838,75 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od grudnia ubiegłego roku do maja roku bieżącego (najniższą podstawę opodatkowania, 209.539 zł, wykazano w marcu 2010 r., najwyższą, 1.414.955 zł, w miesiącu następnym), zaświadczenia o zajęciu rachunków bankowych skarżących (według niego m.in. w dniu 5 listopada 2009 r. wpłynęło zawiadomienie o zajęciu rachunków na kwotę 3.579.680,59 zł) i wyciągu z jednego z tych rachunków, dokumentacji dotyczącej kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz protokołu zajęcia samochodu osobowego skarżącej (kopia niezbyt czytelna), a nadto oświadczenie skarżącej wskazujące m.in., że jej małżonek jest jej pełnomocnikiem w ramach działalności gospodarczej i odpis księgi wieczystej potwierdzającej, że na nieruchomości należącej do skarżących ustanowiono hipotekę przymusową w kwocie 2.025.863,10 zł. Przedstawiono także ewidencję środków trwałych skarżącej oraz jej rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym, opatrzone podpisem i pieczęcią doradcy podatkowego, zapewne prowadzącego jej dokumentację księgową (w ewidencji wymieniono kilka samochodów ciężarowych i osobowych oraz inne urządzenia; z kolei w drugim dokumencie wykazano na koniec maja bieżącego roku m.in.: przychody netto ze sprzedaży w wysokości 2.125.416,03 zł, koszty działalności operacyjnej w wysokości 2.192.061,27 zł oraz stratę netto w wysokości 121.041,25 zł). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie więc to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Od strony reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego można przy tym wymagać większej aktywności dowodowej i podwyższonej staranności procesowej w wywiązywaniu się z obowiązków łączących się z ciężarem dowodu, gdyż taki pełnomocnik powinien mieć pełną świadomości zarówno tych obowiązków, jak i konsekwencji ich niewykonania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że ani skarżący, ani ich pełnomocnik nie wykazali, że powyższa przesłanka została spełniona. Nadesłano bowiem jedynie część dokumentacji wskazanej w wezwaniu referendarza sądowego, co nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawców. Uwaga ta dotyczy zwłaszcza skarżącego, ponieważ żaden z dostarczonych dowodów nie pozwala poczynić jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie uzyskiwanych przez niego dochodów. Zdecydowana większość materiałów odnosi się przecież do skarżącej, która jest tylko jedną z osób wnioskujących o przyznanie prawa pomocy i zarazem współodpowiedzialną do poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Jest zaś poza sporem, że uwzględnienie wniosku może wchodzić w rachubę jedynie wówczas, gdy przedmiotem niezbędnych ustaleń faktycznych będzie mogła być sytuacja obojga skarżących. Skądinąd wnioskodawcy – jako małżonkowie –pozostają w ramach jednego gospodarstwa domowego w bliskich relacjach także natury ekonomicznej, wobec czego przyznanie prawa pomocy jednemu z nich uzależnione jest od rozważenia możliwości płatniczych drugiego. Tymczasem na podstawie przedłożonego materiału dowodowego na temat skarżącego można sformułować dwie niepewne hipotezy. Z jednej strony możliwe jest bowiem, że prowadzi on samodzielnie działalność gospodarczą, jak zdaje się to wynikać z wniosku, z drugiej zaś, że jego aktywność ogranicza się wyłącznie do pełnienia zadań pełnomocnika skarżącej, na co może wskazywać jej oświadczenie. Żadnej z tych hipotez nie można jednak zweryfikować z uwagi na brak dokumentów, o które wzywano, w szczególności zeznania podatkowego za ubiegły rok. W dokumencie tym, czego przecież nie można wykluczyć, mogłyby być wskazane również inne źródła dochodu. Na marginesie warto odnotować, że dochody takie, tj. opodatkowane na zasadach ogólnych, mogła zresztą osiągnąć także i skarżąca, skoro jej zeznanie podatkowe, którego kserokopię przedłożono, odnosi się wyłącznie do dochodów objętych tzw. podatkiem liniowym. Niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń, które przesądzają, że rozpatrywany wniosek nie może zostać uwzględniony, zaznaczyć trzeba, iż również nadesłany materiał dowodowy dotyczący skarżącej nie może być uznany za zupełny, zwłaszcza jeżeli chodzi o dokumentację księgową, przedłożoną jedynie fragmentarycznie i wybiórczo, choć niewątpliwie dowodzi, że wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w przedmiocie należności publicznoprawnych w bardzo dużej wysokości. Niemniej jednak jej przedsiębiorstwo, mimo straty, nadal funkcjonuje, wykazując znaczne wartości sprzedaży, ponosząc wysokie koszty operacyjne i wykazując regularnie spore obroty, odzwierciedlone w deklaracjach dla podatku od towarów i usług. Również i ten aspekt sprawy wymaga dalszego wyjaśnienia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.