I SA/Gl 633/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H.N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia, sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, sygnalizując zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 stycznia 2015 r. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 719 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnej ceny skupu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów innych postępowań toczących się z jej udziałem, w tym przed tutejszym Sądem. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre swoje stałe wydatki miesięczne: należność za energię elektryczną (105,07 zł), za wodę (153,41 zł), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (10 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (58,50 zł). Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51 m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Dom wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów. Skarżącej wielokrotnie przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach, m.in. postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie powtórzyć trzeba, że skarżącej przyznano już prawo pomocy i to w zakresie, którego częściowo dotyczy jej obecny wniosek. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. zwolniono ją przecież od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Podkreślić wypada, że zwolnienie wynikające z tego postanowienia odnosi się do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych, bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, również należy mieć przy tym na względzie, że skarżącej przyznano już w niej prawo pomocy w takim zakresie, zwalniając ją od kosztów sądowych. Zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie radcy prawnego w praktyce oznacza bowiem, że w dwóch etapach przyznane jej zostanie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To zaś skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek w przypadku skarżącej powyższa przesłanka zachodzi, przy czym można to stwierdzić bez potrzeby wzywania o dokumenty źródłowe. Brak bowiem podstaw, by kwestionować oświadczenia skarżącej, a w ich świetle jej sytuacja nie uległa poprawie na tyle, by można było uznać, iż może ona bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść koszt wynagrodzenia pełnomocnika, którego udział w sprawie może okazać się niezbędnych ze względu na jej zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie. Konkluzji takiej nie uzasadnia niewielkie zwiększenie kwoty przyznanego jej świadczenia względem stanu ustalonego w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2014 r. (z kwoty 707 do kwoty 719 dolarów amerykańskich brutto), nawet jeżeli uwzględnić wzrost od tego czasu wartości waluty, w jakiej jest ono wypłacane (z kwoty 3,1245 zł do kwoty do kwoty 3,6625 zł podanej w komunikacie Narodowego Banku Polskiego, tabeli nr 027/C/NBP/2015 z dnia 9 lutego 2015 r., obowiązującej od dnia 10 lutego 2015 r.). Część tego świadczenia, jaka może pozostać do dyspozycji skarżącej po opłaceniu podstawowych wydatków, z pewnością nie jest z rozpatrywanego punktu widzenia wystarczająca. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.