I SA/Gl 635/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. i A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] , [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości. Do skargi dołączył on, obowiązujące w postępowaniu przed sądami powszechnymi, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Podał w nim, iż we wspólnym gospodarstwie pozostaje wraz z żoną i dwójką synów. Jest posiadaczem samochodu osobowego marki [...] rocznik [...] o wartości około [...] zł. Miesięczny dochód strony stanowi według oświadczenia kwotę [...] zł. Skarżący zaznaczył, że jest zadłużony wobec banku na kwotę [...] zł. Miesięczne koszty leczenia wynoszą około [...] zł, a wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego - około [...] zł. Następnie, w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący oznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. W swoim wniosku złożył de facto tożsame oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach, jednakże zaznaczył, iż z żoną pozostaje w separacji. Oświadczył, że na dojazdy do pracy wydatkuje miesięcznie około [...] zł. Wydatki związane z dostawą mediów, w tym energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych, pokrywane są przez jego synów, którzy łącznie posiadają dochód w kwocie [...] zł netto. W piśmie z dnia [...] 2010 r., wezwano A.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych: 1) wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczył wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; 4) przedłożenia kopii zeznania podatkowego za rok 2009 złożonego przez skarżącego oraz pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym; 5) wykazania tytułu prawnego do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]; 6) nadesłania kopii tytułu prawnego, na podstawie którego w małżeństwie skarżącego wprowadzono separację; 7) nadesłania zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego o aktualnym stanie zameldowania w budynku mieszkalnym w K. przy ul. [...]; 8) wykazania obciążeń finansowych deklarowanych w druku PPF, tj. zobowiązania wobec "A" S.A. w wysokości [...] zł (np. za pomocą układu ratalnego spłaty zadłużenia itp.) oraz wydatków związanych z leczeniem (np. przez przedłożenie kopii paragonów dokumentujących zakup lekarstw, zaświadczeń stosownych lekarzy o konieczności poddawania się leczeniu farmakologicznemu itp.); Odpowiadając na wezwanie, wnioskujący nadesłał dokumenty źródłowe, w tym: fakturę VAT z tytułu dostarczania energii elektrycznej w okresie od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. na kwotę [...] zł, dowód zapłaty należności z tej faktury (osoba wpłacająca – L. K.), fakturę VAT z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę [...] zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, z której wynika, że skarżący jest właścicielem garażu o pow. 7,5 m2 (roczny podatek za 2009 r. wyniósł z tego tytułu [...] zł), wyciągi z rachunku bankowego skarżącego za okres od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. (średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącego, obliczone na ich podstawie wynosi około [...] zł), zeznanie PIT-37 za 2009 r. wraz z informacjami PIT/0 i PIT-11 (dochód skarżącego po odliczeniach wyniósł [...] zł), postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] 2007 r., mocą którego orzeczono separację pomiędzy A. K. i A. K., zaświadczenie o zameldowaniu z Urzędu Miasta K. z dnia [...] 2010 r., z którego wynika, że skarżący jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: K., ul. [...] począwszy od dnia [...] 1993 r., paragon dokumentujący zakup lekarstw na kwotę [...] zł, książeczkę chorego na cukrzycę oraz kartę informacyjną, z której wynika, że skarżący był hospitalizowany w okresie od dnia [...] do [...] 2002 r. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że rachunek za wodę na kwotę [...] zł wystawiany jest na jego rodziców, którzy są właścicielami budynku. 2/3 tej kwoty pokrywają synowie skarżącego. Ponoszą oni nadto koszty zużycia energii elektrycznej. Skarżący oświadczył, że posiada rachunek bankowy tylko w jednym banku. Zeznał nadto, że z uwagi na separację małżonki zamieszkuje sam. Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2010 r. zaznaczył przede wszystkim, iż wynagrodzenie strony stanowi ponad dwukrotność należnego w sprawie wpisu. Ponadto, wątpliwości zrodziła kwestia partycypacji skarżącego w wydatkach, ponoszonych w gospodarstwie domowym, gdyż z nadesłanych faktur wynika, że odbiorcą usług jest skarżący, natomiast z oświadczenia jego wynika, iż właścicielem budynku są jego rodzice a większość kosztów utrzymania ponoszą synowie. Dodatkowo skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawił wysokości dochodów pozostałych członków gospodarstwa domowego. Nie jest również jasne, czy małżonka skarżącego pozostaje z nim w gospodarstwie domowym, gdyż nadesłał on jedynie zaświadczenie o własnym zameldowaniu w nieruchomości, natomiast korespondencję kierowaną do strony odbiera żona - jako dorosły domownik. Wątpliwości wzbudziła też kwestia jedynego – zdaniem skarżącego – rachunku bankowego, gdyż z dokumentów źródłowych wynika, że rachunek ten zasilony został kwotą, w której jako zleceniodawcę oznaczono właśnie skarżącego, zaś sam przelew był dokonany z "zewnętrznego" banku. W złożonym sprzeciwie skarżący zaznaczył, że odmawiając mu przyznania prawa pomocy nie wzięto pod uwagę oczywistych wydatków, związanych z miesięcznym utrzymaniem, na których potwierdzenie nie można przedstawić faktur. Przykładowo, wskazał w tym miejscu na wydatki, związane z wyżywieniem oraz utrzymaniem gospodarstwa domowego. Do wspomnianych wydatków dochodzi nadto spłata kredytu, co powoduje, że realna kwota wydatkowana miesięcznie przekracza znacznie ustaloną w zaskarżonym postanowieniu sumę [...] zł. Skarżący zaznaczył, że prowadzą z żoną osobne gospodarstwa domowe. Dodał również, że zapłaty na rzecz "B" S.A. [...] dokonał on sam, posługując się kartą rabatową, wystawioną imiennie na matkę (L. K.). Wnioskujący wyjaśnił nadto, że posiada w "A" S.A. rachunek oszczędnościowy oraz rachunek kredytowy. W przypadku braku środków na rachunku bieżącym, ma możliwość zasilenia swojego konta z konta kredytowego w celu niedopuszczenia przekroczenia limitu debetowego na rachunku oszczędnościowym. Końcowo skarżący zaznaczył, że nie ma jakiejkolwiek możliwości uiszczenia chociażby części kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cytowanej ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na mocy art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że postanowienie referendarza sądowego, zaskarżone przez wnioskującego, utraciło moc, zaś wniosek o prawo pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Intencją skarżącego w niniejszym postępowaniu jest uzyskanie przywileju procesowego w postaci zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że koszty te sprowadzają się na obecnym etapie postępowania jedynie do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Zbadać zatem należało, czy uiszczenie takiej kwoty leży w granicach możliwości płatniczych strony. Innymi słowy, czy jest ona w stanie ponieść pełne koszty niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując oceny szeroko pojętej sytuacji majątkowej skarżącego Sąd doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanek, umożliwiających zastosowanie wyjątkowej instytucji procesowej, jaką jest przyznanie prawa pomocy. Pomimo twierdzeń i wyjaśnień zawartych w pismach procesowych skarżącego, w tym w jego sprzeciwie, do konkluzji takiej skłaniają okoliczności, ujawnione w toku postępowania. Przede wszystkim, skarżący nie wykazał w dalszym ciągu dochodów pozostałych członków gospodarstwa domowego, którzy wymienieni zostali przez niego w druku formularza PPF. Poprzestał on jedynie na zadeklarowaniu, iż osoby te (synowie W. K. i M.K.) zarabiają około [...] oraz [...] zł miesięcznie netto. Skarżący nadto nie nadesłał – pomimo stosownego wezwania – zaświadczenia o osobowym stanie zameldowania w budynku mieszkalnym położonym w K. przy ul. [...] (w aktach sprawy znajduje się jedynie zaświadczenie z dnia [...] 2010 r., iż skarżący A. K. od 1993 r. jest zameldowany na pobyt stały pod powyższym adresem). Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, iż w niniejszej sprawie nie można w sposób nie budzący wątpliwości ustalić rzeczywistej ilości osób zamieszkałych w wyżej wymienionym budynku ani też ich dochodów. Podkreślenia wymaga przede wszystkim zaś fakt, że skarżący nie usunął w sposób jednoznaczny wątpliwości, jakie nasunęły się w związku z posiadanym przez niego rachunkiem bankowym. Wskazał on bowiem w piśmie z dnia [...] 2010 r., iż posiada rachunek bankowy (podkreślenie Sądu) tylko w jednym banku. Z przedłożonych wyciągów z tego rachunku wynika jednak, iż został on zasilony w dniu [...] 2010 r. kwotą [...] zł z innego rachunku, prowadzonego na nazwisko skarżącego. Dopiero w złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że oprócz rachunku oszczędnościowego posiada w tym samym banku ("A" S. A.) rachunek kredytowy. W przypadku braku środków na bieżącym rachunku, ma możliwość zasilenia konta z rachunku kredytowego. Powyższa niekonsekwencja skarżącego wzbudziła zatem wątpliwości Sądu odnośnie rzeczywistej ilości posiadanych przez stronę rachunków bankowych. Co więcej, skarżący przyznając się do posiadania konta kredytowego nie udzielił jakichkolwiek dokładniejszych informacji (ewentualnie także dokumentów źródłowych) na temat tego rachunku, zwłaszcza zaś dotyczących limitu zasilenia konta oszczędnościowego z rachunku kredytowego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane wątpliwości Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełniona została w niniejszej sprawie przesłanka, warunkująca przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie Sądu, nie negując nawet podnoszonej w sprzeciwie wysokości wydatków, skarżący ma możliwość uiszczenia w sprawie wpisu sądowego, w szczególności biorąc pod uwagę możliwość zasilenia swojego konta z rachunku kredytowego. Na możliwości płatnicze strony wpływa również okoliczność, że pracujący synowie skarżącego ponoszą sporą część wydatków za tzw. media we wspólnym budynku mieszkalnym, a zatem wpływają w sposób istotny na budżet domowy skarżącego. Warto również zaznaczyć, iż skarżący nie zalega z opłatami za media, co wynika z jego pisma z dnia [...] 2010 r., zaś średnie miesięczne wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi, zgodnie z przedłożonymi wyciągami z rachunku bankowego, około [...] zł. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla wnioskującego, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1486/08, opubl. w bazie LEX pod nr 521933). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.