I SA/Gl 640/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku. Podniosła, że nie może zapłacić wpisu, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte. W treści urzędowego formularza PPPr dodatkowo podkreśliła, że całe jej mienie nieruchome i ruchome, zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – [...] zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "0". Referendarz sądowy, mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w trakcie innych postępowań z udziałem skarżącej, m. in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06 i 337-338/07, wezwał ją do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie odpisów: raportów kasowych i deklaracji na podatek od towarów i usług za sierpień 2007 r., wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku S. i w Banku M., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych oraz aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw i kompleks biurowo-hotelowy, oraz dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonej w stosunku do skarżącej licytacji. Wykonując to wezwanie, w piśmie z dnia 5 października 2007 r. prezes skarżącej w pierwszej kolejności stwierdził, że Spółka znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów sądowych, za co winą obciążył organy Państwa Polskiego, w tym Sąd, chroniący, według niego, "mafię skarbową". Jego zdaniem dowodzi tego "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia [...] , którego kopię wkomponował w treść pisma, tak samo jak kopie kilku innych dokumentów. W piśmie podniesiono zarazem, iż w kilku sprawach przed Sądem stronę zwolniono już od kosztów sądowych, prezentując postanowienie Sądu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06. Ustosunkowując się poszczególnych punktów wezwania, prezes skarżącej wyjaśnił: "skarżąca nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane. Nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu [...] roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie, gdzie te dokumenty się znajdują. Skarżąca z powodów finansowych nie jest w stanie przedstawić aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji skarżąca prezentuje odpisy będące w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne". W związku z tym przedstawił wielokrotnie już przedkładane w licznych postępowaniach odpisy ksiąg wieczystych odnoszących się do kompleksu biurowo hotelowego w B. o wartości [...] zł – z dnia 13 października 2003 r. i stacji w J. o wartości [...] zł – z dnia 28 listopada 2005 r. (dokumentują one obciążenie nieruchomości hipotekami o znacznej wysokości, jednak w przypadku stacji paliw w J. obciążenia te było sporo niższe niż wskazana wartość tego obiektu, skoro ich suma wyniosła [...] zł), załączając dwa zdjęcia mające obrazować stan pierwszej z tych nieruchomości w 2002 r. i obecnie (na pierwszym z nich widoczna jest m. in. grupa budynków w – jak się wydaje – dobrym stanie technicznym, w szczególności z nowymi pokryciami dachowymi, na drugim pokrycia te są uszkodzone, a w miejscu jednego z budynków widoczne jest gruzowisko) oraz kopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z tej nieruchomości z dnia [...] (kwotę dochodzonej należności głównej określono w niej na [...] zł), a także kopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. z dnia [...] o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania drugiej ze wspomnianych wyżej nieruchomości. Ponadto załączono kopie raportu kasowego za sierpień 2007 r. (według niego przychody wyniosły [...] zł, zaś wydatki [...] zł, pośród tych ostatnich zwracają uwagę koszty zakupu paliw i delegacji wypłacanych prezesowi Spółki zamykające się łącznie kwotą [...] zł, niewiele mniejsza jest również wartość faktury wystawionej przez [...] S.A. – [...] zł) oraz deklaracji dla podatku od towarów i usług za ów miesiąc (wykazano w niej podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł). Postanowieniem z dnia 23 października 2007r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W terminowo złożonym sprzeciwie od tego orzeczenia, skarżąca wniosła o jego uchylenie oraz zwolnienie z kosztów sądowych. Wskazała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych. Nadto oświadczyła, iż aktualnie funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Dalej zwróciła uwagę na postanowienie Komornika z dnia [...] o umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Wskazała też, iż w siedmiu sprawach toczących się przed tut. Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. W świetle wyżej wskazanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonywujący, iż nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania zamykają się w kwocie [...] zł tytułem wpisu od skargi. Tym bardziej, iż skarżąca wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski, poza kilkoma przypadkami, nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1834/05, w której postanowieniem z dnia 27 lutego 2006 r., oddalono wniosek skarżącej, a po oddaleniu zażalenia na to postanowienie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06) uiszczony został należny wpis w kwocie [...] zł. Wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art.246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 245 § 4 p.p.s.a. wnioskowane częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej lub określonej kwotowo ich części. Zastosowanie więc prawa pomocy, jako wyjątku od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, może nastąpić jedynie wtedy gdy wystąpi o to strona z formalnym wnioskiem i wykaże istnienie określonych ustawą okoliczności. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s.319). Strona jest więc zobowiązana do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny jej stanu majątkowego oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy wnioskodawca pozbawiony byłby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe (art. 255 ustawy p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uczyniła zadość opisanemu wyżej wymogowi, nie dokonała tego również w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego. W szczególności nie przedstawiono odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie tylko bowiem, nie przedstawiono ich aktualnych wersji, ale ponadto pominięto odpis księgi wieczystej stacji paliw w paliw w Z. o wartości [...] zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...] zł, chociaż dołączano go do innych wniosków. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak – a zwłaszcza wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości– uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wprawdzie skarżąca w wystarczającym stopniu udowodniła, iż dwie spośród tych nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego, jednak nadal nie można tracić z pola widzenia faktu, iż ze znajdujących się w aktach zarówno niniejszej sprawy, jak i innych spraw skarżącej, kopii odpisów ksiąg wieczystych wynika przecież, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, były, szczególnie jeśli chodzi o nieruchomość położoną w Zarębie, znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, iż jedna z nich jest zabudowana kompleksem biurowo-hotelowym, a dwie inne stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając w przedmiocie wniosków Spółki [...] o przyznanie prawa pomocy, m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06. Skarżąca nie przedstawiła nadto wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, zwłaszcza w Banku S. i w Banku M. obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, zaświadczeń wystawionych przez banki, informujących o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, bądź też w razie likwidacji kont- stosownych zaświadczeń wystawionych przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Niezależnie od powyższego należy wziąć pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie ma poważne problemy finansowe, na co wskazuje m. in. skala prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych, w tym fakt przymusowej licytacji należącego do niej majątku. Jednym z przejawów tych problemów jest postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej z powodu bezskuteczności egzekucji. Zaznaczyć jednakże należy, iż dowód ten pochodzi sprzed niespełna roku, a nadto nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych okoliczności sprawy. Niewątpliwie, bowiem skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody, na co zwracano zresztą uwagę w licznych postępowaniach, jakie toczyły się w przedmiocie składanych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 i z dnia 29 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 651/06). Wynika to z przedłożonych przez nią dokumentów podatkowych oraz finansowych, w tym ze znajdującego się np. w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 1500/06 sprawozdania finansowego za 2006r. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt.2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.