I SA/Gl 641/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki po rozpoznaniu w 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O.J., P. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z [...] określającą skarżącym wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie [...]zł. W skardze skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podnieśli, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z zaskarżanej decyzji z chwilą wydania decyzji organu I instancji, organ ten nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności i wszczął postępowanie egzekucyjne, natomiast w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy. Na podstawie wcześniej dokonanego zabezpieczenia, zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Egzekucja jest cały czas prowadzona. Wykonanie decyzji poprzez wyegzekwowanie tak znacznej kwoty, może spowodować nieodwracalne skutki dla podatników i ich całej rodziny, która może pozostać bez środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) dalej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w określonych okolicznościach faktycznych. W razie wniesienia więc skargi organ, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać ich wykonanie w całości lub w części (art. 61 § 2 p.p.s.a.). Jednakże odmowa wstrzymania wykonania aktu przez organ, nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu, który po przekazaniu doń skargi może wydać postanowienie uwzględniające taki wniosek, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). W doktrynie przyjmuje się, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający ogólny wywód strony. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Skarżący winien objaśniać na czym polega niebezpieczeństwo powstania skutków zdefiniowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co dodatkowo powinno znaleźć potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Tymczasem pełnomocnik skarżących we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, dlaczego Sąd powinien uznać, że jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę czy też trudne do odwrócenia skutki. Wraz z wnioskiem nie złożono żadnych dowodów, które uprawdopodabniałyby wskazywane okoliczności i które pozwoliłyby na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącym szkody. Przy tym wskazać należy, iż Sąd badając wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć nie tylko na ocenie wniosku skarżącego, ale również na ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Taka dokumentacja obrazująca sytuację finansową skarżących, została wprawdzie zgromadzona w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie pozwala ona na wolną od wątpliwości ocenę tejże sytuacji. Wątpliwości te - wskazane przez Referendarza - odnoszą się przede wszystkim do dokumentów obrazujących dochody i wydatki gospodarstwa domowego. Te pierwsze często wynikają z zaświadczeń, które w istocie mają moc dowodową oświadczeń samych wnioskodawców lub - jak można mniemać - członków ich najbliższej rodziny. Wnioskodawcy występują w nich odpowiednio jako prezes i prokurent tej samej spółki, w której oboje posiadają udziały i pełnią swoje funkcje nieodpłatnie (wnioskodawczyni ze względu na urlop macierzyński). Z kolei prezesem kolejnej spółki, zatrudniającej wnioskodawcę, jest osoba o jego nazwisku, przy czym wynagrodzenie określono w kwocie niewielkiej, niepodlegającej zajęciu. Ponadto zaświadczenie o wynagrodzeniu wbrew wezwaniu nie wyszczególnia, jakie dokładnie kwoty zostały wypłacone w okresie ostatniego półrocza, poprzestając na podaniu kwoty wynagrodzenia brutto. Dostarczony materiał dowodowy całkowicie wyklucza poczynienie ustaleń w przedmiocie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżących i następnie zestawienie ich z dochodami. Udokumentowano jedynie część codziennych bieżących zakupów, nie wykazano natomiast w ogóle kosztów związanych z miejscem zamieszkania, które skądinąd przedstawiono w sposób niespójny. We wniosku wyliczono te koszty na [...] zł, następnie zaś podniesiono, że są one ponoszone tylko w części, wspólnie z rodzicami, których jednak mimo to nie wymieniono pośród osób pozostających z wnioskodawcami we wspólnym gospodarstwie domowym. Poprzestano też na oświadczeniach w sprawie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania wnioskodawców i nie zadbano o wsparcie tych oświadczeń jakimkolwiek dokumentem mogącym je potwierdzić lub choćby uprawdopodobnić. Jednakże pomimo powyższych wątpliwości, Referendarz sądowy postanowił przyznać skarżącym prawo pomocy z uwagi na zastosowanie w stosunku do nich środków egzekucyjnych dotyczących znacznych, wielomilionowych należności. Wszelko okoliczność przyznania prawa pomocy nie ma znaczenia przy zastosowaniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15: "Nie można bowiem przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków". NSA w powyższym rozstrzygnięciu stanął nadto na stanowisku, że trudna sytuacja materialna nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do kwestii nadania decyzji wydanej przez organ I instancji orzekający w niniejszej sprawie, rygoru natychmiastowej wykonalności, należy unaocznić pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż skoro ustawodawca z uwagi na specyfikę regulowanej materii uznał za konieczne wprowadzenie stosownego przepisu przewidującego natychmiastową wykonalność decyzji administracyjnej, to rozważenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. powinno być szczególnie wnikliwe (zob. postanowienie NSA z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1019/16), a w konsekwencji wstrzymanie wykonania takiej decyzji może nastąpić jedynie wyjątkowo (por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 80/15). Wobec powyższego wstrzymanie wykonania takiej decyzji powinno być uzasadnione wyjątkowymi okolicznościami, a takie okoliczności w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, nie zostały przez skarżących zasygnalizowane. Ponadto wstrzymanie wykonania decyzji utrzymującej w mocy decyzję opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 800, ze zm.) byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania. Uwadze Sądu nie uszła określona skarżącym, mocą zaskarżonej w sprawie decyzji, niebagatelna kwota zobowiązania podatkowego, jednakże podkreślenia wymaga, że rodzaj obowiązku, tj. zapłata należności pieniężnej, nie wywołuje stanu nieodwracalnego. Chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.