I SA/Gl 642/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie NSA Przemysław Dumana, WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania pana A. M. od decyzji Wójta Gminy N. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za II półrocze 2004 r. za samochód ciężarowo-uniwersalny marki [...] o nr rej. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia [...] 2004 r. pan A. M. zwrócił się do Wójta Gminy N. o umorzenie należności podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych, za drugie półrocze 2004 r. z uwagi na to, że samochód "[...]"[...] od 2000 r. został wycofany z ruchu. W uzasadnieniu prośby pan A. M. przypomniał o swojej "trudnej i niezawinionej sytuacji dochodowej rodziny objętej przez GOPS pomocą państwa". W toku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał podatnika do osobistego stawiennictwa w Urzędzie Gminy w celu złożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz o dostarczenie dokumentów, zaświadczeń i informacji obrazujących aktualną sytuację rodzinną, życiową, zdrowotną oraz bytową podatnika i jego rodziny, w tym osiąganych dochodów. Jednocześnie organ podatkowy wystąpił o podobną informację do właściwych jednostek i podmiotów. Podatnik w piśmie z dnia [...] 2004 r. odmówił osobistego stawiennictwa oraz składania jakiegokolwiek oświadczenia stwierdzając, że sytuacja dochodowa rodziny nie uległa zmianie oraz podając, że miesięczne stałe wydatki rodziny wynoszą powyżej [...] zł. Organ podatkowy pierwszej instancji po przeanalizowaniu całości akt sprawy wydał decyzję odmawiającą żądaniu podatnika. Rozpatrując sprawę – w wyniku złożonego przez podatnika odwołania – organ drugiej instancji przytoczył treść art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ocena czy w indywidualnie określonym przypadku zachodzą wymienione w przepisie względy, pozostawiona została uznaniu organów podatkowych. Zauważył, że organ pierwszej instancji przy podejmowaniu decyzji wziął pod uwagę przede wszystkim charakter okoliczności wskutek których podatnik domagał się umorzenia zaległości w szczególności to, że podatnik sam przyczynił się do swojej trudnej sytuacji finansowej, gdyż uporczywie nie likwiduje przedmiotowego pojazdu i nie dokonuje jego wyrejestrowania z ewidencji pojazdów. Powyższe składa się na powstawanie w każdym nowym roku podatkowym kolejnego zobowiązania, którego podatnik z powodu swojej trudnej sytuacji finansowej nie płaci. Organ odwoławczy wskazał na to, że przed podjęciem decyzji dokonano szczegółowej analizy dochodów, włącznie z uzyskiwanymi środkami z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w okresie od [...] do [...] 2004 r. oraz stałych miesięcznych wydatków rodziny. Zapoznano się również z informacjami przekazanymi przez Powiatowy Urząd Pracy oraz przeanalizowano wszystkie składane przez podatnika pisma i oświadczenia. Organ odwoławczy ustalił, że podatnik korzysta z pomocy państwa i gminy, gdyż środki jakie posiada nie wystarczają na zaspokojenie w całości potrzeb podatnika i jego rodziny. Zauważył jednak, że uprawnienia wynikające z art. 67 Ordynacji nie są równoznaczne z obowiązkiem organu podatkowego do pozytywnego rozpatrzenia, każdego wniosku podatnika. Wskazał, iż pan A. M. od dłuższego czasu znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej uprawniającej go do korzystania z pomocy państwa lub gminy w postaci zasiłków czyli po stronie podatnika istnieje tzw. "ważny interes". Z drugiej strony podatnik nic nie robi w celu wyzbycia się bezużytecznego pojazdu, stanowiącego dla niego tak duże obciążenie finansowe. Organ odwoławczy zauważył, iż nie można twierdzić, że udzielenie w którymkolwiek roku podatkowym ulgi w postaci umorzenia zaległości powoduje, że przy niezmienionej sytuacji majątkowej w kolejnym roku umorzenie tychże zaległości jest obowiązkowe i powinno być udzielone automatycznie oraz w pełnej wysokości. Na koniec organ drugiej instancji stwierdził, że zgromadzone informacje o sytuacji finansowej i rodzinnej państwa M. są pełne i pozwalają na wydanie decyzji. W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan A.M. wniósł o jej uchylenie. Uzasadniając skargę podatnik podniósł, że rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozmyślnie odwraca uwagę od istoty sprawy i "arogancko" nie odpowiada na zarzuty podniesione w odwołaniu, czym nie ocenia właściwie sytuacji co do prawidłowości wymaganego podatku za wycofany z ruchu środek transportu, lecz rozpatrzył sprawę stronniczo wyłącznie analizując jej materialnoprawną podstawę do umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt SK 7/04 stwierdził, że w związku z prezentowanym tam stanowiskiem Sejmu co do zasad opodatkowania środków transportu stwierdził, że posiadany przez niego samochód ciężarowy wycofany został z ruchu od 2000 r. i nie ma żadnego wpływu na stan dróg i środowisko gminy a wobec tego wymagany od niego podatek jest całkowicie bezpodstawny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ stwierdził, że wniosek podatnika dotyczył umorzenia II raty podatku od środków transportowych, a nie decyzji określającej wysokość tego podatku dlatego zarzut skarżącego, że Kolegium rozpatrując sprawę nie oceniło sprawy właściwie pod względem prawidłowości wymaganego podatku drogowego, a jedynie skupiło się na analizie materialnoprawnej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przystępując do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że decyzja ta tak samo jak decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła wniosku podatnika o umorzenie konkretnej i istniejącej zaległości podatkowej (drugiej raty podatku wynikającej z decyzji organu podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2004 r. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek zwłoki nie prowadzi do uchylenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego bądź innego określenia tego obowiązku. Dlatego zarzut skargi zawierający się w stwierdzeniu, że podatek, z którego wynikła przedmiotowa zaległość, jest całkowicie bezpodstawny pozostaje poza zakresem rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Badaniu Sądu podlegała natomiast zgodność z prawem zaskarżonej decyzji a w szczególności poprawność poprzedniego postępowania oraz ocena jego wyników przy uwzględnieniu przytoczonych w skardze i odwołaniu okoliczności przemawiających za zasadnością wniosku podatnika. Oceniając stanowisko zajęte w sprawie przez organy podatkowe należy zauważyć, że brzmienie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie budzi wątpliwości co do tego, że wydanie decyzji umarzającej zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Ocena czy spełnione zostały w indywidualnej sprawie przesłanki określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi element słusznościowy nie podlegający kontroli sądu administracyjnego. Dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało pogląd, że ustawodawca stanowiąc w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej materialnoprawną podstawę umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając im ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające udzielenie tej ulgi oraz w jakim zakresie. Kontrola legalności wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach swojego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (tak wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r. sygn. akt SA/Sz 1031/98). W myśl wyżej zacytowanego przepisu przesłankami zastosowania przez organy podatkowe ulgi płatniczej w postaci umorzenia zaległości podatkowej na wniosek podatnika – jest jego ważny interes lub interes publiczny. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Przykładem w tym zakresie może być utrata możliwości zarobkowania, czy też utrata losowa majątku. Interes publiczny przemawia natomiast za zastosowaniem ulgi podatkowej w sytuacji, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, ze względu na to, iż nie jest on w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 roku, sygn. akt SA/Sz 850/98). Interes podatnika w rozumieniu art. 67 § 1 rozumiany szerzej, to nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalna sytuacja ekonomiczna w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów jak również konieczność ponoszenia wydatków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1753/98). Należy również zauważyć, iż nawet w przypadku gdy organy podatkowe stwierdzą istnienie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych, a więc ustalą występowanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie są zobligowane do wydania decyzji, której domaga się podatnik. W takim przypadku rzeczą organów podatkowych jest wskazanie przyczyn dla których udzielenie wnioskowanej ulgi nie było zasadne. Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych wyżej zasad uznania administracyjnego i podjęta została po przeprowadzeniu dokładnego postępowania dowodowego. Ustalając aktualną sytuację majątkową, rodzinną i bytową skarżącego organy podatkowe prawidłowo oceniły, że środki jakie posiada skarżący nie wystarczą na zaspokojenie w całości jego potrzeb oraz potrzeb jego rodziny. Z tego powodu skarżący korzysta z pomocy państwa i gminy. Organ odwoławczy stwierdził więc, że po stronie podatnika istnieje tzw. "ważny interes". Mimo to uznał, że w sprawie wystąpiły przepisy przemawiające za odmową udzielenia przedmiotowej ulgi. Wskazał, że podatnik w poprzednich latach niejednokrotnie korzystał z dobrodziejstwa umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych, gdyż miało to pomóc podatnikowi w podjęciu jakichkolwiek działań zmierzających do osiągnięcia dochodów, przy wykorzystaniu tegoż środka transportowego. Jednakże działania te, ze względu na postawę podatnika, nie przynosiły żadnego pozytywnego skutku. Podatnik bowiem ani nie korzystał z pojazdu tak aby osiągać dochód ani nie wyzbył się jego własności po to by nie ciążył na nim obowiązek płacenia przewidzianych prawem podatków. Skarżący stanął bowiem na stanowisku, że sama własność środka transportowego w sytuacji, gdy od 2000 r. nie ma on żadnego wpływu na stan dróg i środowisko gminy powoduje, że "podatek jest całkowicie bezpodstawny". W toku postępowania podatnik w istocie nie dowodził przesłanek opisanych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej lecz wykazywał, że unieruchomiony środek transportu nie podlega opodatkowaniu. W tym miejscu należy zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, że organ podatkowy nie ma obowiązku bezwarunkowego udzielenia pomocy każdej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji finansowej, tym bardziej w sytuacji, gdy istnieją inne prawne możliwości "wyzbycia się" obowiązku podatkowego. Postawa podatnika negującego obowiązujące prawo i ciążące na nim zobowiązania w tym podatkowe nie zasługuje na społeczną aprobatę nawet wówczas, gdy podatnik jest subiektywnie przekonany o zasadności swojego stanowiska. Ignorowanie decyzji podatkowych stanowi naruszenie obowiązującego porządku prawnego. Podatnik w ramach gwarancji konstytucyjnych oraz pełną swobodą w zaskarżaniu takich decyzji w toku prowadzonego postępowania a następnie złożenia skargi sądowoadministracyjnej o ile uzna, że nałożony na niego obowiązek jest niezgodny z przepisami prawa. Nie może natomiast kwestionować tego zobowiązania w trybie postępowania określonego w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Wydając przedmiotową decyzję organ odwoławczy wyjaśnił powody dla których udzielenie przedmiotowej ulgi było nieuzasadnione mimo istnienia po stronie podatnika tzw. "ważnego interesu", o którym mowa w omawianym przepisie. Tym samym skorzystał z przysługującego mu uprawnienia wynikającego z uznaniowości przedmiotowej ulgi nie naruszając przy tym żadnych obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Organ drugiej instancji słusznie podkreślił zasadę równego traktowania wszystkich podatników oraz trafnie zauważył, iż nie można z instytucji ulg podatkowych czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia od zapłaty podatku. Sąd uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobodnego uznania, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami procedury dokonały ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znalazła oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji. Przedmiotem rozważań organów podatkowych były wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wynik sprawy tj. okoliczności powstania zaległości podatkowych oraz aktualne sytuacje materialne i życiowe podatnika. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w trakcie prowadzonego postępowania i przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów procedury podatkowej i to takich, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W rozpatrywanym przypadku organy podatkowe w tym organ odwoławczy zajęte stanowisko prawidłowo uzasadniły co powoduje, że nie doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 161 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.