I SA/Gl 650/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi B. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślili, że skarżąca ze względu na stan zdrowia nie może wykonywać żadnej działalności zarobkowej i utrzymuje się jedynie z niewielkiej renty, która została zajęta w postępowaniu egzekucyjnym, z kolei skarżący osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości zaledwie 230,40 zł. Wyliczyli stałe koszty utrzymania, uwzględniając wydatki na opał (100 zł), media (250 zł) oraz na leczenie (100 zł), a także, na osobnej kartce – wysokie zobowiązania z tytułu kilku kredytów, których nie spłacają. Ustosunkowując się do wezwania do uzupełniania danych zawartych we wniosku, skarżący nadesłali kserokopie: dowodów wpłaty opłat za tzw. media, deklaracji dla podatku od towarów i usług złożonych przez skarżącego za pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku (najniższą podstawę opodatkowania, 4450 zł, wykazano w styczniu, najwyższą, 6864 zł – w maju), księgi przychodów i rozchodów za ten okres wraz z jej rozliczeniem (w okresie tym wykazano przychody w kwocie 33.563,07 zł i koszty w kwocie 35.197,19 zł, co dało stratę w kwocie 1634,12 zł, niemniej strata ta jest wynikiem dokonanego w styczniu zakupu towarów w kwocie 25.000 zł; w kolejnych miesiącach towarów nie zakupywano i poniesiono wydatki mniejsze od przychodów, a mianowicie w lutym: 651,58 zł przy przychodzie w kwocie 6387,79 zł, w marcu: 2216,24 zł przy przychodzie w kwocie 5960,59 zł, w kwietniu: 570,09 zł przy przychodzie w kwocie 4950 zł, w maju 1757,87 zł przy przychodzie 6864,69 zł oraz w czerwcu 2678,92 zł przy przychodzie w kwocie 4950 zł), ewidencji środków trwałych i karty amortyzacji, decyzji rentowych skarżącej, pisma w sprawie zajęcia tego świadczenia i pocztowego dowodu jego wypłaty (skarżącej wypłacane jest świadczenie zmniejszone w wyniku egzekucji w kwocie 571,27 zł), faktur wystawionych przez apteki na rzecz skarżącej w ubiegłym roku, jej dokumentacji medycznej, m.in. informującej o jej pobycie w szpitalu w lipcu bieżącego roku, trzech zajęć wierzytelności, m.in. z tytułu czynszu wypłacanego skarżącemu za najem lokalu, wystawionych dnia 15 lipca 2014 r. i postanowień o planie podziału w związku z egzekucją prowadzoną przeciwko skarżącemu z wniosku kilku wierzycieli, głównie banków, wydanych dnia 5 marca 2014 r. oraz 23 lutego 2015 r. (według nich suma należności głównych egzekwowanych roszczeń tego pierwszego dnia wynosiła 604.195,32 zł, a dnia 23 lutego 2015 r. – 755.309,42 zł). Skarżący nie nadesłali natomiast swoich zeznań podatkowych w podatku dochodowym, o które byli wezwani, a ustosunkowując się do wezwania o przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych, oświadczyli, że takich rachunków nie posiadają. Stwierdzili również, że nadal nie spłacają swoich zobowiązań kredytowych i że w związku z tym wszystkie zajęcia egzekucyjne wciąż pozostają w mocy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W tym ostatnim kontekście odnotować przede wszystkim trzeba, że skarżący nie wykonali wezwania do nadesłania kopii swoich zeznań podatkowych w podatku dochodowym za ubiegły rok. W efekcie nie można wykluczyć, że uzyskali w tym roku jeszcze inne dochody podlegające opodatkowaniu niż te zadeklarowane we wniosku. We wniosku skarżący zaniżył zresztą dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej. Strata wykazana w księdze przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze bieżącego roku stanowi konsekwencję sporego zakupu dokonanego na początku roku za kwotę, która znacznie przewyższa koszty sądowe należne w sprawie, skoro wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi zaledwie 2% tej kwoty. W następnych miesiącach przychody przewyższały koszty o: 5736,21 zł w lutym, 3744, 35 zł w marcu, 4379,91 zł w kwietniu, 5206,82 zł w maju i 2271,08 zł w czerwcu, co oznacza, że w każdym z tych miesięcy uzyskano nadwyżkę wielokrotnie przekraczającą wspomniany wpis od skargi. Co więcej, comiesięcznie nadwyżka taka była uzyskiwana mimo poniesienia wydatków, które również były większe od tego wpisu. Przedsiębiorca powinien zaś uwzględniać koszty postępowania sądowego w pierwszej kolejności w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. W związku z tym podkreślić trzeba, że skarżący nie podnosili, by mieli jakiekolwiek zaległości w bieżących kosztach utrzymania, nie wynika to także z przedłożonych przez nich dokumentów. Ponadto większość przedstawionych w kopiach dokumentów egzekucyjnych pochodzi sprzed ponad roku, toteż nie wiadomo, czy rzeczywiście obrazują one stan aktualny, którego dotyczyło wezwanie referendarza sądowego. Powyższe okoliczności uniemożliwiają uwzględnienie rozpoznawanego wniosku w całości. Nie oznacza to jednak, że dostarczony materiał dowodowy nie pozwala też na rozstrzygnięcie choćby niektórych z dostrzeżonych wątpliwości i zastrzeżeń na korzyść wnioskodawców, zgodnie z dyrektywami przysługującego im prawa do sądu, którego realizacji służy przecież instytucja prawa pomocy. Niewątpliwie skarżąca otrzymuje niewielką rentę, będącą jej jedynym dochodem w świetle ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, i mało prawdopodobne jest, by podjęła w ostatnim czasie jakąś działalność zarobkową, jeżeli zważyć, iż niedawno przebywała w szpitalu. Bezspornie przy tym świadczenie to nadal objęte jest zajęciem egzekucyjnym. Pozwala to przyjąć, że również inne zajęcia, w tym to donoszące się do wierzytelności z tytułu czynszu najmu, i czynności egzekucyjne zachowały swoją aktualność, zwłaszcza iż wedle przedłożonych kopii postanowień wydanych w toku postępowania egzekucyjnego kwota dochodzonych należności głównych uległa zwiększeniu w okresie od 5 marca 2014 r. do 23 lutego 2015 r. Na skarżących ciążą zatem zobowiązania w bardzo dużej wysokości, których spłata przekracza ich możliwości finansowe. Nie można zarazem tracić z pola widzenia, iż uzyskiwana w ostatnich miesiącach przez skarżącego nadwyżka przychodów nad kosztami działalności gospodarczej musi być przeznaczona na pokrycie jeszcze innych wydatków niż te ujęte w księdze przychodów i rozchodów, w szczególności na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz leczenie skarżącej otrzymującej rentę w wysokości, jaka do tego celu nie może wystarczyć. Dlatego uznano, że bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego skarżący są w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, nieprzekraczającą 1/10 tej nadwyżki w ostatniej znanej wysokości, za czerwiec 2016 r., skądinąd mniejszej niż za cztery wcześniejsze miesiące. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.