I SA/Gl 658/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz- Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 216, art. 62 § 1 i § 4, art. 55 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zaliczenia T. T. na poczet zaległości w podatku od nieruchomości wpłaty kwoty [...] złotych, dokonanej przez podatnika w dniu 11 stycznia 2008 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami) podatek nie zapłacony w terminie płatności jest zaległością podatkową od której naliczane są odsetki za zwłokę, które winny być wpłacone przez podatnika bez wezwania organu podatkowego (art. 53 Ordynacji podatkowej). Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 powołanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa jeżeli dokonana przez podatnika wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na kwotę zaległości podatkowej oraz kwotę odsetek. Z kolei zgodnie z art. 62 § 1 tej ustawy jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż na dzień 16 listopada 2007 roku na koncie T. T. figurowały zaległości z tytułu niezapłaconego podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2007. W związku z powyższym organ pierwszej instancji, powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] zaliczył dokonaną przez podatnika w dniu 11 stycznia 2008 roku wpłatę na poczet zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 rok (rata 4) oraz 2004 rok (rata 3). Postanowienie to T. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego zmiany i "przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wydział Finansowo – Księgowy Urzędu Miasta C.". W uzasadnieniu skargi wskazał, że na koncie podatku od nieruchomości (C. ulica [...]) na koniec 2002 roku istniała nadpłata w kwocie [...] złotych. O zaległościach w podatku od nieruchomości podatnik dowiedział się dopiero z upomnienia z dnia 12 listopada 2007 roku. Z kolei z pisma z dnia 14 grudnia 2007 roku dowiedział się, iż z konta podatku dotyczącego nieruchomości położonej przy ulicy [...], bez jego wiedzy, przeksięgowano kwotę [...] złotych na podatek od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]. Zdaniem skarżącego powyższa zaległość "powstała z powodu bezprawnego przeksięgowania w/w kwoty". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Dodatkowo wyjaśniło, że M. T. pismem z dnia 16 października 2007 roku zwróciła się do Wydziału Finansowo – Księgowego z prośbą o przeksięgowanie części dokonanej w dniu 17 stycznia 2005 roku wpłaty w kwocie [...] złotych z podatku od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], na podatek od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]. W wyniku dokonania żądanego przeksięgowania na koncie podatku od nieruchomości (C. ul. [...]) powstała zaległość, która według stanu na dzień 16 listopada 2007 roku stanowiła [...] złotych. W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2008 roku skarżący wskazał, że już po wniesieniu skargi do Sądu zwrócił się pisemnie do Urzędu Miasta w C. o podanie na podstawie jakich przepisów prawa organ podatkowy dokonał przeksięgowania wpłat podatku z konta jednej nieruchomości na konto drugiej nieruchomości, pomimo że podatnikami tego podatku są różne osoby. Na powyższe pismo podatnik odpowiedzi nie otrzymał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy w pierwszej kolejności przypomnieć, iż w myśl art. 51 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Za zaległość podatkową uważa się także nie zapłaconą w terminie zaliczkę na podatek lub ratę podatku. Artykuł ten rozszerza więc formułę wyjściową pojęcia zaległości podatkowej i powoduje, że wszystkie trzy rodzaje wymienionych wyżej, nie uiszczonych w terminie należności, mają status zaległości podatkowych. Jeżeli zatem dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę. Oznacza to – w wypadku istnienia zaległości podatkowej – że jedynie wpłata przez podatnika kwoty odpowiadającej sumie zaległości podatkowej i przypadających do dnia zapłaty odsetek od tej zaległości uwalnia podatnika od zobowiązania podatkowego, powodując jego wygaśnięcie. W innym wypadku, tj. kiedy dokonana wpłata nie pokrywa zaległości podatkowej (raty), obowiązuje zasada postępowania określona w art. 55 Ordynacji podatkowej. Zasada ta ma charakter merytoryczny, nie zaś tylko formalno – rachunkowy, przesądza bowiem o wysokości zaległości podatkowej, która pozostaje do zapłacenia w każdym przypadku, gdy dokonana wpłata nie pokrywa w całości zaległości podatkowej (raty) i odsetek za zwłokę. Zasada ta powoduje, że nie może powstać sytuacja w której zapłacona byłaby zaległość podatkowa, a do zapłacenia pozostałyby w całości lub w części – odsetki za zwłokę. Samodzielne istnienie zaległości podatkowej mogłoby mieć miejsce jedynie w takim wypadku, kiedy organ podatkowy umorzyłby odsetki za zwłokę (por. Zbiór prawa podatkowego, Tom I, Komentarze, Orzecznictwo, Wyjaśnienia. Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa. Wydawnictwo C. H. Beck 1999 rok, str. III-97-98). Bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], dokonywał wpłat podatku od nieruchomości za lata 1999 – 2007 (pismo Urzędu Miasta C. z dnia 14 grudnia 2007 roku). Z pisma organu pierwszej instancji z dnia 23 października 2008 roku wynika również, że "zaległość z tytułu podatku od w/w nieruchomości powstała dopiero na skutek pisma Pani M. T. z dnia 16.10. 2007 r., w którym zwróciła się o przeksięgowanie części dokonanej w dniu 17.01. 2005 r. wpłaty w kwocie [...] złotych z podatku od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], na podatek od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]". Informacja o sposobie zaliczenia wpłaty podatku od nieruchomości została zawarta w sentencji powołanego wyżej postanowienia organu pierwszej instancji, tj. w jego rozstrzygnięciu. Natomiast ani organ pierwszej instancji, ani też organ odwoławczy w ogóle nie wyjaśnił – pomimo licznych zarzutów zawartych w zażaleniu jak i wielu pismach skarżącego – na jakiej podstawie organ podatkowy, bez wcześniejszego poinformowania i uzyskania zgody podatnika, przeksięgował część dokonanej w dniu 17 stycznia 2005 roku wpłaty w kwocie [...] złotych z podatku od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], na podatek od nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]. Podstawą dokonania tej czynności było, według organu pierwszej instancji, pismo innej osoby (bez wskazania czy to jest także współwłaściciel tej nieruchomości, czy np. zarządca oraz czy był do takiej czynności umocowany) z dnia 16 października 2007 roku. W konsekwencji – przy takim działaniu organu podatkowego – należałoby uznać, że każda osoba może złożyć wniosek o przeksięgowanie wpłaconego podatku innej osoby i to stanowi podstawę uwzględnienia takiego wniosku, powodując jednocześnie (automatycznie) powstanie zaległości podatkowej w stosunku do osoby płacącej w terminie dane zobowiązanie podatkowe. Z takimi działaniami organów podatkowych Sąd zgodzić się nie może. Zwrócić należy także uwagę, że postanowienie, stosownie do treści art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, winno zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. Zarówno postanowienie organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego uzasadnienia takiego nie zawiera. Wskazać bowiem należy, że informacje co do ewentualnej kwoty zaległości podatkowych powinny być zawarte w uzasadnieniu postanowienia w sposób precyzyjny i jasny, a postępowanie poprzedzające wydanie takiego postanowienia powinno być staranne i merytorycznie poprawne, a więc budzące zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Istotnym elementem uzasadnienia decyzji (postanowienia) organu odwoławczego jest również odniesienie się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu (zażaleniu). Podatnik ma prawo oczekiwać, że organ odwoławczy oceni znaczenie podnoszonych przez niego okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy i ewentualnie wykaże, dlaczego znaczenia tego nie mają. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia ani jednym zdaniem nie odniósł się do zarzutów i argumentacji zawartych w zażaleniu skarżącego, czym naruszył art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1279 z późniejszymi zmianami) W punkcie drugim wyroku Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 powołanej wyżej ustawy. Sąd nie zasądził natomiast kosztów postępowania ponieważ strona skarżąca – pomimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie – nie zażądała zwrotu kosztów przed zamknięciem rozprawy (art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).