I SA/Gl 660/22

WyrokWSA w Gliwicach2024-10-21

Skład orzekający: Bożena Pindel, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Dorota Kozłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych jest zasadne, jeśli podatnik złożył oświadczenie o naruszeniu ograniczeń związanych z COVID-19, zamiast oświadczenia o ich nieprzestrzeganiu, a przepisy nakładające te ograniczenia zostały wydane na podstawie rozporządzeń, a nie ustaw?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozostawienie wniosku o umorzenie odsetek bez rozpatrzenia było niezasadne. Ograniczenia, nakazy i zakazy dotyczące działalności gospodarczej w związku z COVID-19, które warunkują przyznanie pomocy publicznej, muszą być ustanowione w formie ustawy, a nie rozporządzenia. W przeciwnym razie są one sprzeczne z Konstytucją RP. W związku z tym, brak precyzyjnego określenia zakresu upoważnienia delegacji ustawowej dla tworzenia norm podrzędnych doprowadził do naruszenia zasady określoności ustawowej. W konsekwencji, kwestia respektowania wadliwie nałożonych nakazów, zakazów i ograniczeń nie może stanowić formalnego warunku ubiegania się o pomoc de minimis.
Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 r. Organ pierwszej instancji wezwał go do uzupełnienia wniosku, w tym do złożenia oświadczenia o nieprzestrzeganiu ograniczeń związanych z COVID-19. Podatnik złożył oświadczenie o naruszeniu tych ograniczeń. Organy podatkowe pozostawiły wniosek bez rozpatrzenia, uznając, że złożone oświadczenie nie spełnia wymogów formalnych. Podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. Zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEW2.4261.4.2022.2 UNP: 2401-22-079145 w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 7 stycznia 2022 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr 2401-IEW2.4261.4.2022.2 UNP: 2401-22-079145 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia M. J. (dalej: "Skarżący", "Podatnik"), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia 7 stycznia 2022 r. znak: [...], którym pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Pismem z 20 grudnia 2020 r. Podatnik zwrócił się do organu pierwszej instancji o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych nie zapłaconej w terminie za styczeń 2020 r. w wysokości 506 zł wraz z kosztami upomnienia. Wyjaśnił, że nie posiada środków na zapłatę tej zaliczki, a samo zobowiązanie nie istnieje, gdyż w tym roku nie wystąpił dochód. Wszczynając postępowanie podatkowe w tym zakresie organ pierwszej instancji ustalił, że Podatnik jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P. z wykazaną przeważającą działalnością 49.41.Z - Transport drogowy towarów. Przedmiotowe zobowiązanie związane jest z wykazaniem za styczeń 2020 r. w zeznaniu PIT-36L, złożonym 10 sierpnia 2021 r., zaliczki należnej do zapłaty w kwocie 5.306 zł, która nie została uiszczona. Pismem z 30 listopada 2021 r. organ wezwał Podatnika, w trybie art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p." do usunięcia braków formalnych jego wniosku przez nadesłanie: - wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał on w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, bądź oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; - informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności Podatnika i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis; - oświadczenia, że nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku wystąpieniem stanu epidemicznego lub stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845 i 2112) wraz z klauzulą o świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Równocześnie pismem z 30 listopada 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał Podatnika w trybie art. 155 § 1 O.p. o uzupełnienie złożonego wniosku o informacje majątkowe. Podatnik odebrał przedmiotowe wezwanie w dniu 2 grudnia 2021 r. W dniu 10 grudnia 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły: oświadczenie o stanie majątkowym z 9 grudnia 2021 r., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenie o pomocy publicznej z 9 grudnia 2021 r., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2021 rok (styczeń-październik) oraz akt notarialny z 26 czerwca 2015 r. - umowa majątkowa. Podatnik złożył też oświadczenie o treści: "naruszyłem ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku wystąpieniem stanu epidemicznego lub stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi". Po przeanalizowaniu powyższych dokumentów organ pierwszej instancji postanowieniem z 7 stycznia 2022 r. pozostawił wniosek Podatnika w sprawie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w formie umorzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 r. bez rozpatrzenia. Pismem z 19 stycznia 2022 r. Podatnik złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ podatkowy domagał się złożenia oświadczenia się co do przestrzegania przepisów wynikających z nielegalnych rozporządzeń. Działaniu takiemu Podatnik stanowczo dawał opór organizując m.in. szereg legalnych demonstracji w K. i W.. Tak więc z jednej strony nie przestrzegał zakazów organizując "nielegalne" zdaniem władz publicznych zgromadzenia antyrządowe, z drugiej natomiast czynił to poza zakresem własnej działalności gospodarczej i poza czasem związanym z jej prowadzeniem. Nie bez znaczenia dla Podatnika pozostawał fakt, że władze publiczne łamią prawo i przekraczają je ścigając przeciwników politycznych. Istniała więc obawa, że złożenie oświadczenia w formie gramatycznie wymaganej przez organ może doprowadzić do oskarżenia za rzekomo fałszywe zeznania. Jednocześnie Podatnik obawiał się, iż złożenie oświadczenia w wymaganej formie może zostać wykorzystane politycznie przeciwko niemu. Stąd też Podatnik złożył oświadczenie zgodne z prawdą, iż nie przestrzegał niekonstytucyjnych i niezgodnych z ustawą ograniczeń, co chroni go przed wykorzystaniem oświadczenia zarówno politycznie, jak i karnie przeciwko niemu. Dlatego też, zdaniem Podatnika, brak jest jakichkolwiek podstaw do odmowy rozpoznania jego wniosku. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia DIAS postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że Podatnik wnioskował o umorzenie zaległości podatkowych (odsetek) w trybie art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67b § 1 pkt 2 O.p., tj. o umorzenie zaległości podatkowych w ramach pomocy de minimis. Obowiązki podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis określone zostały w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 743 ze zm.). Ponadto po wejściu w życie ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2112, 2113 ze zm.) każdy przedsiębiorca wnioskujący o pomoc publiczną zobowiązany jest do złożenia oświadczenia o treści wskazanej w ww. ustawie. Brak złożenia oświadczenia, czy też złożenie go w odmiennej treści jest równoznaczne z niespełnieniem wymogów formalnych wniosku, analogicznie jak niezłożenie dokumentów wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, gdyż złożenie oświadczenia stanowi wymóg podania określony w przepisach szczególnych, tj. w art. 23 ust. 3 ustawy z 28 października 2020 r. Organ odwoławczy stwierdził, że z porównania treści złożonego przez Podatnika oświadczenia z 9 grudnia 2021 r. z treścią oświadczenia wynikającą z art. 23 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19, wynika, że Podatnik nie złożył oświadczenia wymaganego przez ww. przepis. DIAS wskazał, iż przedsiębiorca ubiegający się o udzielenie pomocy publicznej w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, obowiązany jest złożyć oświadczenie, że nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów, o których mowa w ust. 1. Naruszenie przez przedsiębiorcę ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii stanowi podstawę odmowy udzielenia pomocy publicznej, w szczególności wsparcia finansowego udzielanego na podstawie art. 2a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zatem oświadczenie przedsiębiorcy powinno być skonstruowane w taki sposób, by jednoznacznie, w sposób nie budzący wątpliwości, nie wymagający interpretacji, wynikało z niego, że nie doszło do naruszenia ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. W ocenie organu odwoławczego złożone przez Podatnika oświadczenie takich wymogów nie spełnia. W skardze Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Jednocześnie powtórzył w dużej mierze zarzuty zawarte w zażaleniu podnosząc, że: - z treści art. 23 ustawy z 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 wynika, że strona wnioskująca ma złożyć oświadczenie o określonej okoliczności (ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej), a nie o określonej ściśle treści gramatycznej; ustawa nie nakazuje złożenia o określonej treści, ale o określonej formie i sensie przekazu, stąd też jego oświadczenie jest oczywiste, zwięzłe i prawidłowo sporządzone, - wprowadzając niekonstytucyjne przepisy o COVID-19 (a w szczególności rozporządzenia wydane rzekomo na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) organy władzy publicznej starały się zmusić przedsiębiorców do ich przestrzegania pomimo braku jakichkolwiek podstaw prawnych do ich stosowania; jednym z elementów tego działania było żądanie oświadczenia co do przestrzegania nielegalnych przepisów, - twierdzenie organu, iż oświadczenie strony nie spełnia wymogów formalnych jest niezasadne, albowiem w ustawie nie określono faktycznej treści oświadczenia, a więc może ono zawierać dowolną treść, z której wynika, iż zakaz w zakresie działalności gospodarczej był przestrzegany, - prawo do pokojowego gromadzenia nie może być naruszane w ten sposób, iż fakt ich organizowania uniemożliwia stronie skorzystanie i innych instytucji pomocy państwa przedsiębiorcom, - nakaz złożenia oświadczenia dotyczy okoliczności nieistotnych dla rozpoznania wniosku strony. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił przy tym, że argumenty podnoszone przez Skarżącego w znacznej mierze stanowią ocenę działań rządu i obecnej sytuacji politycznej w kraju. Organ co do zasady nie może zaś wchodzić w polemikę na temat bieżącej sytuacji politycznej ze Skarżącym oraz jego obaw co do ewentualnych skutków złożonego przez niego wymaganego prawem oświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia prawidłowości pozostawienia przez organ bez rozpatrzenia wniosku Skarżącego o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 roku, z uwagi na treść złożonego przez Skarżącego oświadczenia, o którym mowa w art. 23 ust 3 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19. Na wstępie wyjaśnić należy, iż tożsama problematyka dotycząca oceny charakteru oświadczenia określonego w treści art. 23 ust. 3 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19, była już przedmiotem oceny tut. Sądu, który wyrokiem z 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1364/21, uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Orzeczenie to zostało następnie utrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 1060/23, oddalił skargę kasacyjną. Z uwagi na tożsamy przedmiot sprawy, Sąd w niniejszym składzie podziela argumentację zawartą w powyższych orzeczeniach i uznaje ją za własną. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 23 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19. W myśl ust. 1 tego przepisu naruszenie przez przedsiębiorcę ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845 i 2112), stanowi podstawę odmowy udzielenia pomocy publicznej, w szczególności wsparcia finansowego udzielanego na podstawie art. 2a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 i 2112). W przypadku stwierdzenia przez właściwy organ naruszenia ograniczeń, nakazów i zakazów, o których mowa w ust. 1, organ ten informuje podmiot udzielający pomocy publicznej o stwierdzeniu naruszenia wymogów związanych z przeciwdziałaniem C0VID-19 (ust. 2 omawianego przepisu). W myśl art. 23 ust. 3 ww. ustawy przedsiębiorca ubiegający się o udzielenie pomocy publicznej w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, obowiązany jest złożyć oświadczenie, że nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów, o których mowa w ust. 1. Oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (ust. 4). W analizowanej sprawie pismem z dnia 30 listopada 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, m. in. poprzez złożenie oświadczenia, iż Skarżący nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu epidemicznego lub stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46 a i art. 46 b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020 r., poz. 1845 i 2112)" wraz z klauzulą o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W zakreślonym przez organ terminie Skarżący złożył oświadczenie o treści: "naruszyłem ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ustanowionych w związku wystąpieniem stanu epidemicznego lub stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi". Niewątpliwie treść powyższego oświadczenia odbiega od treści określonej w art. 23 ust. 3 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19. Nie złożył on również oświadczenia, o którym mowa w art. 23 ust. 4 ww. ustawy, co stanowi brak formalny wniosku. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. poz. 491), wydanym na podstawie art. 46 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z art. 46a tej ustawy, w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez odpowiednich ministrów oraz Głównego Inspektora Sanitarnego i wojewodów, zagrożony obszar i rodzaj stosowanych rozwiązań, mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 46b ww. ustawy, można w takim rozporządzeniu ustanowić: 1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4; 2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców; 3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły; 4) obowiązek poddania się badaniom lekarskim przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 4a) obowiązek stosowania określonych środków profilaktycznych i zabiegów; 5) obowiązek poddania się kwarantannie; 6) miejsce kwarantanny; 8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia; 9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów; 10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach; 11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się. Naruszenie przez przedsiębiorcę ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej określonych w przepisach wydanych na podstawie przywołanych wyżej art. 46a i art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi - zgodnie z art. 23 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 -podstawę odmowy udzielenia pomocy publicznej. Konsekwencją tej regulacji jest zatem wymóg złożenia oświadczenia o nienaruszeniu wskazanych ograniczeń, nakazów i zakazów, opatrzonego klauzulą świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Pełny zakres zakazów, nakazów i ograniczeń, których przestrzeganie jest warunkiem ubiegania się o pomoc publiczną, został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia stanu epidemii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że brak zachowania ustawowej formy dla ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w relacji do jednoczesnego wykluczenia w tej sferze dopuszczalności subdelegacji, tj. przekazania kompetencji normodawczej innemu organowi, analogicznie do wykluczenia takiej możliwości w odniesieniu do rozporządzeń wykonawczych względem ustaw, musi prowadzić do dyskwalifikacji danego unormowania, jako sprzecznego z normą art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, albowiem ustanowione nią wymogi muszą się ziścić łącznie (por. wyrok TK z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt U 5/97, LEX nr 33147). Oznacza to, iż ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela muszą być wprowadzone w formie ustawy. Wymaganie umieszczenia bezpośrednio w tekście ustawy wszystkich zasadniczych elementów regulacji prawnej musi być stosowane ze szczególnym rygoryzmem, gdy regulacja ta dotyczy władczych form działania organów administracji publicznej wobec obywateli, praw i obowiązków organu administracji i obywatela w ramach stosunku publicznoprawnego lub korzystania przez obywateli z ich praw i wolności (por. wyrok TK z dnia 25 maja 1998 r, sygn. akt U 19/97, LEX nr 33148). Co istotne, w myśl art. 217 Konstytucji RP, w odniesieniu do ulg podatkowych prawodawca zastrzegł, że zasady ich przyznawania muszą zostać określone w ustawie. Wprowadzone do systemu podatkowego ulgi podlegają weryfikacji nie tylko z punktu widzenia ich zgodności z art. 217 Konstytucji RP, ale także w świetle innych konstytucyjnych zasad zawartych w ustawie zasadniczej. Jeśli więc ustawodawca zwykły decyduje się na przyznanie podatnikom ulg, musi przestrzegać wymogu regulacji zasad ich przyznawania w drodze ustawowej, a także stanowić je z poszanowaniem wartości konstytucyjnie chronionych. Jakakolwiek próba wprowadzenia takich ograniczeń za pomocą rozporządzeń, bez jednoczesnej możliwości przekazania kompetencji prawodawczej innemu organowi (czyli subdelegacji), jest sprzeczna z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wymaga, aby wszelkie ograniczenia praw i wolności były określone w ustawie, a nie w innych formach aktów prawnych, takich jak rozporządzenia. Wymogi tej regulacji muszą być spełnione łącznie, a więc każde ograniczenie musi mieć swoje źródło w ustawie, a nie może być jedynie wynikiem działania organów wykonawczych poprzez rozporządzenia. Taki sposób wprowadzania prawa jest niezgodny z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż w rozporządzeniach powinny być zamieszczane jedynie przepisy o charakterze technicznym, które nie mają zasadniczego znaczenia z punktu widzenia praw lub wolności jednostki. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku brak precyzyjnego określenia zakresu upoważnienia delegacji ustawowej dla tworzenia norm podrzędnych doprowadził do sytuacji, w której w akcie niższego rzędu (tj. rozporządzeniu) istniała możliwość nieograniczonego, poza czasowym, regulowania tych ograniczeń. W ten sposób doszło do naruszenia zasady określoności ustawowej, co jest niezgodne z wymienionymi przepisami ustawowymi oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W świetle poczynionych wyżej rozważań Sąd uznał, że wszelkie regulacje nakładające ograniczenia na wolność i prawa człowieka i obywatela, jeżeli mają warunkować dostęp do pomocy publicznej, muszą być ustanowione w formie ustawy. W przeciwnym razie, takie regulacje będą sprzeczne z art. 31 ust. 3 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, co zostało potwierdzone w cytowanym powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 1998 r., U 5/97. Wobec powyższego zdaniem Sądu kwestia respektowania wadliwe nałożonych nakazów, zakazów i ograniczeń w działalności gospodarczej nie może stanowić formalnego warunku ubiegania się o pomoc de minimis. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 169 § 4 O.p. i pozostawienia wniosku Skarżącego bez rozpatrzenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło