I SA/Gl 663/14

WyrokWSA w Gliwicach2015-09-01

Skład orzekający: Bożena Miliczek-Ciszewska, Paweł Kornacki, Bożena Suleja-Klimczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zgodne z prawem, jeśli zobowiązanie, którego dotyczy, uległo przedawnieniu, a organ egzekucyjny powołuje się na zabezpieczenie hipoteczne oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało uchylone, ponieważ sąd uznał, że zobowiązanie uległo przedawnieniu. Sąd stwierdził, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niezgodności art. 70 § 6 i § 8 Ordynacji podatkowej z Konstytucją ma zastosowanie, a zabezpieczenie hipoteczne nie wyłącza możliwości przedawnienia zobowiązania i umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonego zobowiązania, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej odmówili umorzenia, argumentując, że zobowiązanie zostało zabezpieczone hipoteką, co zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej wyłącza przedawnienie, oraz że wyrok TK nie ma zastosowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 - dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2, § 3, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia H. S. (dalej zobowiązany lub skarżący) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]obejmującego niepodatkową należność budżetową za lipiec 2000r. - zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, iż w oparciu o własny tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] 2001r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. prowadzi przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne zmierzające do przymusowego ściągnięcia niepodatkowej należności budżetu państwa za lipiec 2000r., w toku którego zawiadomieniem z 20 kwietnia 2007r. nr PUSBA[...]zajął udział zobowiązanego w nieruchomości położonej w C.. Postanowieniem z dnia [...] organ zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu dokonania zmian w dziale II księgi wieczystej nr [...], w związku ze śmiercią jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2013r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie prowadzonej egzekucji w całości z uwagi na niemożność dokonania czynności w zaistniałej sytuacji formalnoprawnej, oddalony przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]., następnie sprostowanym postanowieniem z [...]2013r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny podał, iż żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła w odniesieniu do zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy postanowieniem z dnia [...][...], zakwestionowanym skargą z dnia 15 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (ww. skarga została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1118/13 - uwaga Sądu) Pismem z dnia 16 października 2013r. zobowiązany wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania po zmarłej matce z uwagi na przedawnienie egzekwowanego zobowiązania, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt SK 40/12. W odpowiedzi wyjaśniono mu, że kontynuacja postępowania spadkowego jest konieczna z uwagi na ustalenie kręgu spadkobierców i konieczność zawiadomienia pozostałych współwłaścicieli nieruchomości o zajęciu ułamkowej części nieruchomości. Kolejnym pismem z dnia 22 listopada 2013r. zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie w sprawie decyzji, zgodnie z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., z możliwością jej zaskarżenia, gdyż jest mu ona niezbędna do przedłożenia w Sądzie Rejonowym W C. - II Wydział Cywilny, gdzie toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku. Organ egzekucyjny odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania w sprawie przedawnienia niepodatkowych należności budżetu państwa za 2000r., zaskarżonym następnie zażaleniem z 10 stycznia 2014r. W związku z wątpliwościami co do charakteru tego pisma organ nadzoru wezwał autora zażalenia do jego skonkretyzowania. W odpowiedzi zobowiązany wyjaśnił, że wnosi o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzonego obowiązku. Postanowieniem z [...], nr [...] organ egzekucyjny po raz wtóry odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] podkreślając, że nie ma podstaw do jego umorzenia albowiem należność ta została zabezpieczona wpisem hipoteki na nieruchomości, opisanej w księdze wieczystej [...], z której prowadzona jest obecnie egzekucja. Na tak wydane postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie, w którym podkreślił, że w wyniku zmian w prawie w zakresie przedawnienia niepodatkowej należności budżetu państwa oraz z uwagi na treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013r. w sprawie SK 40/12, organy podatkowe zobowiązane są do umorzenia prowadzonej sprawy, bowiem dochodzona należność uległa przedawnieniu po okresie 10 lat, w dniu 21 kwietnia 2012r. Dodał, że jest to pierwsza sprawa rozpoznawana przez Urząd Skarbowy w tym trybie i wnikliwa analiza akt w powiązaniu z treścią ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego daje podstawę do uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. tego postanowienia i umorzenia postępowania. Rozpoznając sprawę merytorycznie organ nadzoru wskazał, że przypadki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione zostały enumeratywnie w 10 punktach art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązany powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy tj. na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z innego powodu. Zdaniem organu, do przedmiotowej należności, w tym również w zakresie jej przedawnienia, zastosowanie mają przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 - dalej w skrócie O.p.) powołanej w sentencji decyzji [...] Urzędu Skarbowego w C., stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego. Stosownie do założeń art. 70 § 8 O.p., zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu z tym, że po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Organ nadzoru podkreślił, że należność poddana egzekucji administracyjnej, została w dniu 19 marca 2001r., a więc przed upływem okresu przedawnienia, zabezpieczona wpisem hipoteki przymusowej na udziale zobowiązanego w nieruchomości, do którego wszczęto już egzekucję, dokonując jego zajęcia zawiadomieniem z 20 kwietnia 2007 r., wzywającym do zapłaty długu. W związku z tym bez znaczenia w sprawie pozostaje powoływany we wniosku wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 40/12, gdyż odnosi się on do postępowania zabezpieczającego, a w odniesieniu do zobowiązanego zastosowany został już środek egzekucyjny w postaci egzekucji z zabezpieczonego dużo wcześniej, udziału zobowiązanego w tej nieruchomości. Organ zwrócił uwagę, że w sprawie niekonstytucyjności ówczesnego art. 70 § 6 O.p. (obecnie art. 70 § 8 tej ustawy), którego dotyczyło orzeczenie Trybunału, wypowiadały się już sądy administracyjne. Prezentują one tezę, że nie może ono wywoływać skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż decydującym jest tu przepis art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, który wprost daje organowi możliwość prowadzenia egzekucji w sprawie niniejszej, z ograniczeniem wszakże do nieruchomości obciążonej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 lutego 2014r. sygn. akt I SA/Gd 1306/13). Co więcej, wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do okresu od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r., natomiast w tej sprawie zastosowano środek egzekucyjny w 2007r., zatem adekwatnymi będą przepisy art. 70 § 8 O.p., a te nadal mają moc obowiązującą. Tym samym w ocenie organu nadzoru brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanego i umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że jest ono sprzeczne z przepisami a materiał dowodowy został oceniony dowolnie. W jej ocenie zobowiązanie uległo przedawnieniu z upływem 10 lat. Podkreśliła nadto, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a organy powinny były uwzględnić treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 40/12. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację. Zaznaczył, iż przyjmując punkt widzenia skarżącego, że do przedmiotowej niepodatkowej należności Skarbu Państwa należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej, 5 letni okres przedawnienia - uwzględniając jego przerwanie spowodowanie zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z ruchomości - upłynąłby z dniem 21 lutego 2006r. Dalej organ zacytował treść aktualnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 O.p. Podkreślił, że wobec braku przepisów intertemporalnych w Ordynacji podatkowej ten właśnie przepis znajdzie zastosowanie do zobowiązania skarżącego, a przepisu tego nie dotyczy cytowany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Na poparcie swoich twierdzeń organ ponownie powołał się na tezy z wyroku WSA w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 1306/13 oraz na uregulowanie art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego C. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]2001r. Z akt administracyjnych wynika, że prowadzona wobec skarżącego egzekucja dotyczy należności budżetu państwa z tytułu opłaty określonej w art. 26 ust. 1 ustawy z 1993r. o badaniach i certyfikacji (ustawa straciła moc z dniem 1 maja 2004r.) za wprowadzenie do obrotu wyrobów bez wymaganego znaku bezpieczeństwa, do których to opłat miały zastosowanie przepisy ustawy z 1980r. o zobowiązaniach podatkowych, zastąpionej przez ustawę Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997r. Zdaniem organu nadzoru przedmiotowe zobowiązanie uległoby przedawnieniu z dniem 21 lutego 2006 r., ale ponieważ zostało zabezpieczone hipoteką na udziale w nieruchomości będącym własnością zobowiązanego to może być nadal dochodzone tylko w drodze egzekucji z nieruchomości. Organ stanął także na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy nie znajdzie zastosowania powoływane przez skarżącego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 40/12. Z argumentacją organu w tym zakresie nie można się zgodzić. Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Komentowany przepis wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, których wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Przedawnienie obowiązku wynikającego z decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której w obrocie prawnym znajduje się, co prawda, taki akt prawny (np. decyzja), ale z uwagi na przedawnienie nie istnieje już obowiązek, który pierwotnie z tego aktu wynikał. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych służy realizacji dwóch istotnych wartości konstytucyjnych. Pierwszą z nich jest konieczność zachowania równowagi budżetowej. Przedawnienie zobowiązań podatkowych działa bowiem dyscyplinująco na wierzyciela publicznego. Drugą wartością jest stabilizacja stosunków społecznych przez wygaszanie zadawnionych zobowiązań podatkowych. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, aby nie było instytucją pozorną, musi również realizować stawiane mu cele, tj. dawać podatnikowi poczucie pewności co do braku ciążących na nim zobowiązań podatkowych i działać w sposób dyscyplinujący na wierzyciela podatkowego (por. wyrok TK z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11) W ocenie Sądu - a wbrew twierdzeniu organu - w rozpoznawanej sprawie odwołać się należy do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdzono, że art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Podkreślenia wymaga, że Trybunał stwierdził niezgodność art. 70 § 6 O.p. z Konstytucją bez odnoszenia tej niezgodności do określonego rozumienia badanego przepisu (tzw. prosta niekonstytucyjność). Inaczej zatem niż w przypadku tzw. wyroków interpretacyjnych, w których Trybunał uznaje badany przepis za niekonstytucyjny przy określonym jego rozumieniu - skutkiem wydania przez TK ww. wyroku jest obalenie domniemania zgodności tego przepisu z Konstytucją bez względu na to jak on był interpretowany, co nastąpiło w chwili ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Odnosząc się do argumentów organu prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podnieść trzeba, iż Trybunał orzekając o niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. jednocześnie stwierdził, że z tych samych względów, które legły u podstaw jego rozstrzygnięcia na tle art. 70 § 6 O.p. - z uwagi na to, że zawarta w art. 70 § 6 O.p. norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 O.p. - w sposób oczywisty również do tego uregulowania mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku. Trybunał wyraził zatem jednoznacznie pogląd o braku przymiotu konstytucyjności normy art. 70 § 8 O.p., co jego zdaniem: "uzasadnia konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji niniejszego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. z przyczyn wskazanych wyżej". Stąd też za nieuzasadnione uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 70 § 6 O.p. nie odnosi się do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 2003 r., jako że orzeczenie o niezgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji nie skutkowało utratą mocy obowiązującej art. 70 § 8 O.p. Zauważyć w tym miejscu wypada, że powołany przez organ nadzoru na poparcie tego twierdzenia wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1306/13 został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1764/14. W wyroku tym sąd kasacyjny jednoznacznie wskazał, że Sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonego aktu administracyjnego winien uwzględnić wykładnię spornego przepisu art. 70 § 8 O.p. w zgodzie z Konstytucją. Zdaniem NSA "wykładnia przepisu art. 70 § 8 O.p. - przy uwzględnieniu powyższych zastrzeżeń Trybunału co do zgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji - nie może prowadzić do takiego rezultatu, iż w przypadku zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową na podstawie niekonstytucyjnej normy art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., zabezpieczenie to nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie biegu terminu przedawnienia, a w sytuacji zobowiązań podatkowych zabezpieczonych taką hipoteką na podstawie obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. analogicznej normy prawnej ujętej w ramach art. 70 § 8 O.p. - wywołany jest skutek w postaci nieprzedawniania się tych zobowiązań". W ocenie NSA "taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, przez wprowadzenie zróżnicowanej sytuacji prawnej podatników (z przyczyny niezależnej od nich), w zależności od tego, czy podstawą prawną zabezpieczenia hipotecznego była norma ujęta w art. 70 § 6 O.p., czy w art. 70 § 8 tej ustawy". Analogiczne zapatrywanie wyraził WSA w Łodzi w wyroku z dnia 17 grudnia 2013r., sygn. akt I SA/Łd 96/13 gdzie wskazał, że "stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji normy prawnej zawartej w art. 70 § 6 O.p. w okresie od 1 stycznia 199 r. do 31 grudnia 2002r., a od dnia 1 stycznia 2003r. w art. 70 § 8 O.p. oznacza, że w okresie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych hipoteką biegł jednak termin ich przedawnienia, a jeżeli upłynął w tym okresie termin ich przedawnienia - to wygasły one z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 O.p.). Mając zatem na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 uznać trzeba, iż zabezpieczenie hipoteką przedmiotowych zobowiązań podatkowych nie wywołało skutku braku ich przedawnienia". Poglądy te Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Nie zasługuje również na aprobatę twierdzenie organu, że o możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości zobowiązanego obciążonej hipoteką przesądza sam przepis art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przyjęcie bowiem, że przepis art. 70 § 8 O.p. stanowiący o tym, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji powoduje, że tak zabezpieczone zobowiązania przedawniają się na ogólnych zasadach określonych w art. 70 § 1 do § 7 O.p. Mając na uwadze powyższe, w przypadku zobowiązań podatkowych egzekwowanych w oparciu o u.p.e.a., wygaśnięcie takiego zobowiązania wskutek przedawnienia stanowi samoistną przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 §1 pkt 9 O.p.), niezależnie od tego czy zostało zabezpieczone hipoteką czy też nie. Jak również wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku, bez znaczenia dla tej oceny jest przepis art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece bowiem nie reguluje on kwestii wygaśnięcia zobowiązań podatkowych lecz określa zakres odpowiedzialności za przedawnione zobowiązania (ograniczając go do możliwości zaspokojenia jedynie z nieruchomości obciążonej). NSA zauważył ponadto, że Minister Finansów ma świadomość wpływu wyeliminowania z obrotu prawnego art.70 § 8 O.p. na możliwość egzekwowania zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką. Wynika to z pisma z dnia 18 kwietnia 2014 r. w którym odnosząc się do senackiego projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej proponującego uchylenie ww. przepisu, zwraca uwagę na nierówne traktowanie wierzycieli podkreślając, że art.77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece chroni jedynie wierzycieli cywilnoprawnych co stawia ich w uprzywilejowanej pozycji Podsumowując stwierdzić należy, iż pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie orzekającego w sprawie Sądu obowiązek uwzględnienia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przyjęcie przeciwnego stanowiska spowodować mogłoby bowiem taką sytuację procesową, że w sprawie doszłoby do zaspokojenia wierzyciela pomimo przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, a więc do skutków prawnych niemożliwych do usunięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ nadzoru winien uwzględnić treść wyroku TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt 40/12 i ocenić czy zobowiązanie skarżącego wygasło czy też nie. Stwierdzenie, że zobowiązanie to przedawniło się będzie z kolei obligowało organ egzekucyjny do zastosowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Mając na uwadze, że w sprawie wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło