I SA/Gl 664/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący "w związku z otrzymaniem w dniu 18 lutego 2008 r. wezwania Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku" w piśmie z dnia 22 lutego 2008 r. wniósł o "ponowne przyznanie prawa pomocy" w zakresie obejmującym tę opłatę. Żądanie uzasadnił swoją "wręcz tragiczną sytuacją materialną, finansową i rodzinną", co miało wynikać z załączonego urzędowego formularza, w ramach którego domagał się przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniósł, że potrzeby jego gospodarstwa domowego, które prowadzi wspólnie z małżonką, pokrywane są wyłącznie z jego emerytury, wynoszącej po potrąceniach, w tym komorniczych – [...] zł. Podkreślił przy tym, że jego małżonka z uwagi na problemy zdrowotne była zmuszona zawiesić prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą i nie osiąga od dłuższego czasu żadnych dochodów. Średniomiesięczne wydatki na swoje utrzymanie określił skarżący na kwotę [...] zł. Według wniosku zarówno on, jak i jego małżonka nie posiadają żadnego majątku, a prawo własności zajmowanego przez nich mieszkania nie należy do nich. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po dniu 31 lipca 2007 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym oraz złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez małżonkę skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej małżonkę skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów). Wezwanie to doręczono skarżącemu dnia 13 marca 2008 r., jednak do chwili obecnej nie zostało ono wykonane. Skarżącemu przyznano już prawo pomocy w niniejszym postępowaniu – postanowieniem z dnia 7 września 2007 r. zwolniono go od wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że powyższe przesłanki zostały spełnione, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skądinąd stosunkowo obszernego. Podkreślić zaś wypada, iż wezwanie takie – w myśl art. 255 P.p.s.a.– wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w praktyce, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W rezultacie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego czy też, jak w niniejszej sprawie, potwierdzenie ich aktualności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala zaś uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w omawianej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05). Dotychczasowe konstatacje w całej rozciągłości należy odnieść do rozpatrywanego stanu faktycznego. Wyeksponować zwłaszcza trzeba, że potrzeba wezwania o dokumenty źródłowe była uzasadniona tym, że wszelkie dokumenty dotyczące sytuacji skarżącego oraz jego małżonki pochodzą sprzed ponad pół roku. Koniecznym zatem jest wykluczenie hipotezy, iż uległa ona zmianie, np. w zakresie prowadzonej przez tę małżonkę działalności gospodarczej, która mogła być w tym czasie podjęta na nowo. Bez tego rodzaju ustaleń, którym służyć miało wezwanie referendarza sądowego, niemożliwe jest więc stwierdzenie, że w stosunku do wnioskodawcy przesłanki przyznania prawa pomocy nadal mogą być uznane za spełnione. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.