I SA/Gl 666/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 9 września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy dla Z.Z.. W tych ramach zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPF). W motywach wniosku odnotowała, że jej rodzina składa się z trzech osób, w tym bezrobotnego męża oraz syna, który studiuje. Skarżąca wskazała dalej, że jej wynagrodzenie wynosi 1.739,00 zł brutto i jest obciążone zajęciami komorniczymi. Dodatkowo ma problemy z bieżącym regulowaniem należności z tytułu dostawy mediów i czynszu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, iż skarżąca posiada lokal mieszkalny o pow. [...] m². Skarżąca podniosła dalej, że komornik sądowy dokonał zajęcia na kwotę [...] zł. W chwili obecnej spłaca pożyczkę w zakładzie pracy, którą wnioskująca zaciągnęła na spłatę zadłużenia wobec spółdzielni. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, pismem z dnia 16 września 2009 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektryczna, telefon; koszty ubezpieczenia, opłat czynszowych, inne) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu rzeczonych opłat należało tę okoliczność wykazać za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów, 2) przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) nadesłanie aktualnych, tzn. wystawionych po dacie odbioru niniejszego wezwania, zaświadczeń komorników wskazujących na obecny stan prowadzonej wobec skarżącej egzekucji; w tych ramach należało przede wszystkim wykazać wysokość zadeklarowanych we wniosku potrąceń w kwocie [...] zł, 4) nadesłanie kserokopii zeznania podatkowego na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008 (ten punkt wezwania dotyczy wnioskującej i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym), 5) nadesłanie kserokopii tytułu prawnego do nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] (umowa najmu, przydział, odpis z księgi wieczystej, inne), 6) nadesłanie aktualnego zaświadczenia właściwej instytucji potwierdzającej status osoby bezrobotnej A.J., 7) nadesłanie zaświadczenia właściwej uczelni wskazującego na kierunek, rok nauczania oraz wysokość ewentualnych opłat ponoszonych na studiach przez Ł.J., 8) nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych przez skarżącą świadczeń w kwotach netto, za rok okres od czerwca do sierpnia 2009 r. wraz z adnotacją o sposobie wypłacania tych świadczeń (gotówka, forma bezgotówkowa – przelew, inne). W omówionym wyżej wezwaniu zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie do jego treści w terminie siedmiu dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej także w skrócie: P.p.s.a. Pismo referendarza z dnia 16 września 2009 r. doręczono skarżącej w dniu 28 września 2009 r., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym pokwitowaniu odbioru, zamieszczonym w aktach tej sprawy. Do dnia dzisiejszego wezwaniu nie uczyniono zadość. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmującym miedzy innymi zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., która – co trzeba podkreślić – ma charakter ekonomiczny. Art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 [za:] postanowienie NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). Mając na uwadze przytoczony wyżej stan prawny i faktyczny uznano, że skarżąca nie wykazała, iż w jej przypadku może być zastosowane prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.