I SA/Gl 667/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Zwróciła uwagę przede wszystkim na swój wiek i stan zdrowia. Oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w kwocie 2155 zł, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada żadnego majątku. Pismem doręczonym dnia 19 lipca 2017 r. skarżącą wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury oraz potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie likwidacji rachunku o podanym w wezwaniu numerze, wymienionego w znajdującym się w aktach administracyjnych akcie notarialnym z dnia 27 lipca 2011 r., stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy o zamknięciu rachunku), zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z lokalu wskazanego jako jej adres zamieszkania, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp., dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, kopii orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (kopii faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca stwierdziła, że nie posiada rachunków wystawionych przez apteki, lecz na leki wydaje około 100 zł miesięcznie. Przedłożyła też kserokopie następujących dokumentów: decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2017 r., harmonogramów spłat dwóch kredytów (według nich skarżąca w tym miesiącu powinna zapłacić raty wynoszące łącznie 1.151,33 zł) wraz z umową dotyczącego jednego z tych kredytów, z dnia 20 marca 2013 r. (skarżącej przyznano kredyt na potrzeby konsumpcyjne w kwocie 40.770,97 zł oraz na spłatę jej zobowiązań kredytowych, w tym limitu we wspomnianym rachunku bankowym w wysokości 4.026,05 zł), dowodu wpłaty kwoty 60 zł dokonanej dnia 14 lipca 2017 r. tytułem spłaty pożyczki oraz kilku opłaconych rachunków dokumentujących koszty utrzymania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić tę okoliczność, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca wykonała takie wezwanie tylko częściowo, pomijając dokumenty niezbędne do ustalenia jej sytuacji w sposób wolny od wątpliwości. I tak wprawdzie udokumentowała wysokość swojej emerytury przedkładając kopię decyzji o waloryzacji tego świadczenia, lecz nie ustosunkowała się w ogóle do wezwania do nadesłania zeznań podatkowych złożonych przez nią i osoby ewentualnie pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W konsekwencji nie można wykluczyć, że w tym gospodarstwie uzyskiwane są także inne dochody podlegające opodatkowaniu. Wnioskodawczyni nie przedstawiła też ani wskazanego w wezwaniu potwierdzenia wypłaty emerytury, ani wyciągu z rachunku bankowego, w wyniku czego nie wiadomo, w jakiej formie ta wypłata następuje. Jest to zaś o tyle istotne, że wnioskująca zignorowała wezwanie odnoszące się do rachunków bankowych. Uczyniła tak mimo tego, że wezwanie to wskazywało numer należącego do niej rachunku bankowego, na który zgodnie ze znajdującą się w aktach administracyjnych umową z dnia 27 lipca 2011 r. miała ona do dnia 17 sierpnia 2011 r. otrzymać część ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 180.000 zł, oraz zawierało zastrzeżenie, że w razie, gdy rachunek ten został zlikwidowany, należy to udokumentować. Drugorzędną kwestią pozostaje, że wedle dostarczonej kopii umowy kredytowej z dnia 20 marca 2013 r. już wówczas saldo rozpatrywanego rachunku było ujemne i część zaciągniętego kredytu trzeba było przeznaczyć na spłatę tego zadłużenia. W świetle omówionych faktów skarżąca wszak niewątpliwie często z tego rachunku korzystała, a jego stan podlegał znacznym zmianom. Dlatego ustalenia w tej materii są kluczowe z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, pozwalając zbadać nie tylko aktualną aktywność finansową skarżącej, ale przede wszystkim stan środków, jakie pozostają obecnie do jej dyspozycji, a tym samym czy środki te mogą być przeznaczone na choćby częściowe pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Odnotowania przecież wymaga, że ani z oświadczeń wnioskującej, ani z przedłożonych przez nią rachunków, z których wszystkie były opłacone, nie wynika, by wystąpiły jakieś zaległości w płatnościach zaliczających się do tego rodzaju utrzymania. Spostrzeżenie to dotyczy także jej zobowiązań, gdyż dowody dostarczone przez skarżącą obrazują najwyżej wysokość zadłużenia i miesięcznych rat do spłaty i – wbrew wezwaniu – nie zawierają informacji o sposobie spłaty kredytów, w tym o formie zapłaty, ewentualnych zaległościach itp. Dalsze znaczenie mają z pewnością inne mankamenty materiału dowodowego, których jednak nie można pozostawić na uboczu. Skarżąca nie wykonała przecież wezwania odnoszącego się do jej miejsca zamieszkania, nie udokumentowała również swoich problemów zdrowotnych. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.