I SA/Gl 673/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podniósł, że mieszka "jako lokator" u swojego brata i ma na utrzymaniu dwójkę pełnoletnich, uczących się dzieci oraz żonę, z którą pozostaje w separacji. Według wniosku skarżący uzyskuje dochody z nieokreślonego źródła w wysokości [...] zł i nie posiada ani majątku, ani oszczędności. Pismem doręczonym w dniu 11 września 2008 r. referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, tj. jego małżonkę, dzieci oraz brata, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym rachunków inwestycyjnych i papierów wartościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (sprecyzowano, że jeżeli którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (wskazano, że w przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej (podkreślono, że jeśli skarżący lub któraś z osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym prowadzi działalność gospodarczą lub w zeznaniu podatkowym za ostatni rok wykazał(a) przychody z takiej działalności, wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres), przedstawienie odpisu księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącego, wskazującego, komu obecnie przysługuje tytuł prawny do tej nieruchomości, oraz czy nieruchomość jest objęta zajęciem lub postępowaniem egzekucyjnym, nadesłanie zaświadczeń wystawionych przez szkołę lub uczelnię potwierdzających, że dzieci skarżącego uczą się w tych placówkach (sprecyzowano, że zaświadczenia powinny odpowiadać na pytanie, czy otrzymują one jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winny wskazywać tryb i formę płatności) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz sprecyzowanie, kto konkretnie ponosi te wydatki. Ustosunkowując się do wezwania, skarżący w piśmie z dnia 15 września 2008 r. oświadczył, że nie jest w stanie podać danych, o które go wezwano, i wniósł o wydanie postanowienia rozkładającego mu wpis na raty. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że uznano, iż wniosek wyrażony przez skarżącego w piśmie z dnia 15 września 2008 r. nie oznacza niejako sam przez się cofnięcia czy też istotnej modyfikacji wcześniej złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taka interpretacja oświadczeń wnioskodawcy jest dla niego najkorzystniejsza, jeśli wziąć pod uwagę, iż w procedurze sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości rozłożenia na raty wpisu od skargi, tak jak to uczyniono w przypadku nieziszczonych kosztów sądowych, które zostały orzeczone w postępowaniu przed sądem (por. art. 229 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a. i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, Dz. U. Nr 221, poz. 2194 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt CZ 126/04). Obowiązek uiszczenia wpisu wynika bowiem z wezwania do uzupełnienia braków skargi opatrzonego rygorem procesowym w postaci odrzucenia tej skargi, a nie z orzeczenia sądu, które mogłoby stanowić tytuł wykonawczy i podstawę dochodzenia opłaty w postępowaniu egzekucyjnym. W konsekwencji przyjęto, że żądanie zawarte w piśmie z dnia 15 września 2008 r. nie miało wpływu na wcześniejszy wniosek, który w efekcie powinien zostać rozpoznany. Zgodnie zatem z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jego osoby powyższa przesłanka zachodzi, ignorując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – w myśl art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Uniemożliwia ono bowiem poczynienie koniecznych ustaleń faktycznych oraz weryfikację twierdzeń skarżącego poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić jednocześnie trzeba, że twierdzenia te są niezmiernie enigmatyczne i nie zawierają szeregu istotnych informacji, m. in. o źródle, z jakiego wnioskodawca otrzymuje dochody, i nie mogą niejako same przez się stanowić podstawy do wyciągnięcia wniosków w analizowanej materii. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.