I SA/Gl 674/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez – jak uściślił m. in. w uzasadnieniu wniosku – zwolnienie od wpisu. Stwierdził, że jego sytuacja jest "wręcz tragiczna", ponieważ potrzeby jego gospodarstwa domowego, które prowadzi wspólnie z małżonką, pokrywane są wyłącznie z jego "[...]", wynoszącej po potrąceniach, w tym komorniczych – "[...]"zł. Podkreślił przy tym, że jego małżonka z uwagi na problemy zdrowotne była zmuszona zawiesić prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą i nie osiąga od dłuższego czasu żadnych dochodów. Średniomiesięczne wydatki na swoje utrzymanie określił skarżący na kwotę "[...]" zł. Według wniosku zarówno on, jak i jego małżonka nie posiadają żadnego majątku, a prawo własności zajmowanego przez nich mieszkania nie należy do nich. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, w szczególności wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych za "[...]" oraz zaświadczenia w przedmiocie zameldowania, pouczając, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu "[...]", po raz drugi w dniu "[...]", a następnie, wobec jej niepodjęcia w terminie, zwrócona nadawcy. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 664/07. W sprawie tej wykonał wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, w wyniku czego postanowieniem z dnia 7 września 2007 r. został zwolniony od kosztów sądowych. Wpis w sprawie wynosi "[...]"zł Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu, choć w rubryce 4 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, przeznaczonej dla sprecyzowania zakresu wniosku, zaznaczył jedynie, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wynika to bowiem wprost z jego oświadczeń zawartych m. in. w uzasadnieniu wniosku. Warto zresztą zauważyć, iż we wspomnianej rubryce 4 nie przewidziano możliwości wyboru powyższego zakresu zwolnienia, wobec czego wnioskujący o zwolnienie tylko ze ściśle określonej części kosztów sądowych, np. z wpisu od skargi, musi, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, niejako własnoręcznie to dopisać, zamieszczając stosowne oświadczenie. Jeśli zaś to uczyni, to orzeczenie w zakresie szerszym stanowi naruszenie zasady skargowości poprzez wyjście poza ramy zakreślone żądaniem wnioskodawcy. Następnie odnotować wypada, iż stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w części. W myśl art. 245 § 4 przywołanego Prawa częściowe zwolnienie od opłat może z kolei polegać na zwolnieniu od ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jest jednak poza sporem, że wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy, co oznacza, iż zwolnienie takie może również sprowadzać się do zwolnienie z konkretnej opłaty, np. od wpisu, jak domaga się tego skarżący. Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te spostrzeżenia do rozpatrywanego stanu faktycznego, skonstatować trzeba, że powyższa przesłanka zachodzi w stosunku do skarżącego, chociaż wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie zostało wykonane, a z uwagi na fikcje doręczenia wynikającą z art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznać należy, iż termin w nim zakreślony upłynął bezskutecznie. Nie można jednak zarazem tracić z pola widzenia, że wnioskodawca w rzeczywistości nie zapoznał się z wezwaniem oraz że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 664/07 nadesłał dokumenty, które potwierdziły okoliczności przywołane we wniosku. Okoliczności te były bowiem identyczne z tymi, które zostały wskazane w niniejszej sprawie, ponadto wnioski w obu sprawach zostały złożone w tym samym czasie, zaś postanowienie w sprawie I SA/Gl 664/07, zwalniające skarżącego od wpisu od skargi, wydane stosunkowo niedawno, bo dnia 7 września 2007 r. W rezultacie pomijanie tych faktów i przywiązywanie wagi jedynie do niewykonania wezwania, skutkujące w istocie odstąpieniem od oceny wyrażonej w postanowieniu z dnia 7 września 2007 r., byłoby zabiegiem nieuzasadnionym i w ocenie rozpoznającego wniosek pozostającym w sprzeczności z dyrektywami płynącymi z przysługującego stronie prawa do sądu. Identycznie zatem jak we wspomnianym postanowieniu, wypada odnotować, że skarżący osiąga wprawdzie stały dochód, lecz jego wysokość jest niewielka i nie pozwala na uiszczenie wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dwuosobowej rodziny. Należy również zwrócić uwagę, iż małżonka skarżącego od dłuższego czasu ma problemy zdrowotne, co nie tylko uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej, ale również musi wiązać się z dodatkowymi wydatkami stanowiącymi istotne obciążenie dla budżetu domowego. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.