I SA/Gl 676/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zastawu skarbowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych Urzędu Skarbowego w K. zastawu skarbowego ustanowionego na rzeczy ruchowej – samochodzie ciężarowym MAN o numerze rejestracyjnym [...] oraz samochodzie ciężarowym SCANIA o numerze rejestracyjnym [...]. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w związku z zaległościami podatkowymi A. D. w podatku od towarów i usług, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. zgłosił do Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych zastaw na pojazdach marki MAN i SCANIA. Kwestionując powyższe czynności, Spółka z o.o. A wniosła o wykreślenie zastawu, gdyż - w jej ocenie – przedmiotowe samochody stanowiły własność Spółki, a nie A. D.. Organy podatkowe nie uwzględniły wniosku strony, podkreślając, iż wpis do Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych dokonany został na podstawie informacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, będący zapytaniem o aktualną własność omawianych pojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi strony, podtrzymał stanowisko organów podatkowych, przyjmując, iż organy te nie naruszyły prawa opierając się na rejestrze publicznym, który ma nie tylko znaczenie ewidencyjne, ale również pociąga za sobą określone skutki w sferze prawa materialnego. Niezależnie od zastawu skarbowego, samochód ciężarowy marki MAN i ciągnik SCANIA zostały zajęte na podstawie art. 97 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wyniku zaskarżenia rozstrzygnięć organów administracyjnych, wyrokiem dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. zwolnił zajęte pojazdy spod egzekucji administracyjnej. Kierując się powyższym wyrokiem, Spółka A ponownie zwróciła się do Urzędu Skarbowego w K. o wykreślenie zastawionych pojazdów z zastawu skarbowego. Wniosek ten nie został uwzględniony i kolejnym pismem z dnia 25 września 2008 r. Spółka A wniosła z wznowienie postępowania w sprawie wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych omawianych rzeczy ruchomych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wnioskodawcy wznowienia postępowania w sprawie wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wskazanych rzeczy ruchomych. W odwołaniu od tej decyzji Spółka stwierdziła, że zarówno egzekucja do przedmiotowych pojazdów jak i zastawy są bezprzedmiotowe. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej, ustosunkowując się do tych argumentów wskazał, iż niedopuszczalność wznowienia postępowania oparte jest na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2005 r., w którym zaprezentowano tezę, że słusznym jest powołanie się organów podatkowych na domniemanie prawdziwości danych ujawnionych w Departamencie Rejestrów Państwowych, z których jednoznacznie wynikało, iż w chwili ustanowienia zastawu na przedmiotowych pojazdach ruchomych – ich właścicielem był podatnik A. D.. Odnosząc się do wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż dotyczy on wyłączenia zastawionych pojazdów spod egzekucji w trybie zupełnie innego aktu prawnego tj. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, iż wyrok ten w pełni honoruje orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2005 r. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Spółka z o.o. A powtórzyła argumenty zawarte we wniosku o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Strona skarżąca podkreśliła, iż zastaw skarbowy służy zabezpieczeniu na wypadek egzekucji, a ta nie może być wobec tych pojazdów prowadzona. Zatem, w jej ocenie, zastawy utraciły swoje uzasadnienie, bo nie mogą realizować celu, dla którego zostały wpisane. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż postępowanie w sprawie wykreślenia z rejestru zastawu skarbowego pojazdów marki MAN i SCANIA – należało wznowić. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest kwestia, czy w przedmiotowej sprawie nastąpiły przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. Art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie dopuszczalności wznowienia postępowania, organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Jest to pierwszy etap postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Etap ten ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie postępowania następuje na żądanie strony. Granice dopuszczalności wznowienia postępowania wyznacza art. 240 § 1 ustanowioną przesłanką pozytywną: "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną", z kolei art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej wprowadza ograniczenie terminu dopuszczalności skutecznego żądania przez stronę wszczęcia postępowania na podstawie przyczyny wyliczonej w art. 240 § 4 pkt 4 i pkt 8 Ordynacji podatkowej. W tym etapie postępowania nie jest natomiast dopuszczalne badanie wystąpienia enumeratywnie wyliczonych podstaw wznowienia. Ustalanie więc przesłanek wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w drugim etapie postępowania w sprawie wznowienia – w postępowaniu rozpoznawczym. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje więc z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych oraz uchybienia terminu do wniesienia żądania postępowania w zakresie określonym w art. 241 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organy nie wskazały, jakie przesłanki przemawiały za odmową wznowienia postępowania (analiza wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] jest przedwczesna). Sąd również nie dopatrzył się ich występowania w zakresie wyżej wskazanym. Zatem, złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania rodzi obowiązek, gdy nie zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wniosek strony skarżącej o wznowienie postępowania oparty został na wyroku Sądu Rejonowego w C. dnia [...] sygn. akt [...], którym zwolniono zajęte pojazdy spod egzekucji administracyjnej. Okoliczność powyższa winna być zbadana w postępowaniu rozpoznawczym, zważywszy na istotne skutki, jakie wyrok ten kreuje. W wyroku z dnia 27 listopada 1992 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął bowiem: "skoro więc strona dysponowała dokumentami dotyczącymi okoliczności faktycznych mogących mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, a nie będącymi w posiadaniu organu w chwili wydania kwestionowanej decyzji, konieczne było przeprowadzenie postępowania co do tego, czy mogą one stanowić przyczynę wznowienia postepowania i w jaki sposób mogą zaważyć na rozstrzygnięciu istoty sprawy" (sygn. akt V SA 536/92, ONSA 1993, Nr 4, poz. 104). Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę – w pełni podziela. Zaniechanie więc wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej w celu rozpatrzenia powyższej okoliczności, może spowodować, iż zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte będzie wadą, której usunięcie byłoby możliwe właśnie w postępowania o wznowienie postępowania. Odnosząc się dodatkowo do argumentów organów podatkowych zawartych w omówionych decyzjach jak i w odpowiedzi na skargę, zwrócić uwagę należy, iż powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2005 r. wydany został w sytuacji, kiedy kwestia własności omawianych pojazdów nie była przedmiotem rozstrzygnięcia sądu, a rejestr pojazdów pozwalał na wpis zastawu skarbowego zgodnie z danymi w nim ujawnionymi. Sytuacja ta uległa zmianie właśnie z chwilą podjęcia rozstrzygnięcia przez sąd powszechny o zwolnieniu zajętych pojazdów spod egzekucji. Okoliczności te zasługują na wnikliwe rozważenie w postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych Urzędu Skarbowego w K. zastawu skarbowego ustanowionego na rzeczy ruchowej – samochodzie ciężarowym MAN o numerze rejestracyjnym [...] oraz samochodzie ciężarowym SCANIA o numerze rejestracyjnym [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.