I SA/Gl 677/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. i K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Każde z nich podkreśliło, że nie osiąga żadnych dochodów z działalności gospodarczej. Według skarżących pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma dorosłymi synami i poza nieruchomością stanowiącą ich miejsce zamieszkania nie posiadają majątku. Referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w wypadku, gdyby synowie skarżących byli osobami bezrobotnymi, należy przedstawić albo poświadczające to zaświadczenia właściwego urzędu pracy, wyjaśniającego również, czy mają oni prawo do zasiłku, albo – gdyby nie było podstaw do wydania takich zaświadczeń – zaświadczenia właściwego organu podatkowego, że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na podatek dochodowy tych osób), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez synów skarżących (wskazano, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez każde ze skarżących (zaznaczono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów), nadesłanie ostatniej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez skarżących na potrzeby podatku od nieruchomości oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 22 września 2008 r. podtrzymali swoje oświadczenia i zażądali nadania sprawie biegu, podkreślając, że wszystkie potrzebne dane zostały zamieszczone w treści urzędowych formularzy. Skarżący kilkukrotnie wnosili już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przed Sądem, jednak wnioski te były oddalane z uwagi na niewykonanie wezwań do uzupełnienia danych w nich zawartych – ostatnio w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 67/08, w której wzywano o te same dokumenty co w sprawie niniejszej (postanowienie Sądu z dnia 22 września 2008 r.). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazali, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie nadsyłając ani jednego z dokumentów, o które ich wzywano. Podkreślić zaś wypada, iż wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Uniemożliwia ono bowiem poczynienie koniecznych ustaleń faktycznych oraz weryfikację twierdzeń skarżących poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić jednocześnie trzeba, że skarżący powinni mieć pełną świadomość skutków, jakie pociągnąć musi ich bierna postawa procesowa, skoro kilkukrotnie doprowadziła ona już do oddalenia ich wniosków o przyznanie prawa pomocy, w tym w sytuacji, w której wzywano ich dokładnie o te same dokumenty jak w niniejszym postępowaniu. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.