I SA/Gl 679/14
WyrokWSA w Gliwicach2015-01-15
Skład orzekający: Ewa Madej, Dorota Kozłowska, Bożena Miliczek-Ciszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności może zostać wydane bez przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli cel tej kontroli został osiągnięty innymi środkami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności może zostać wydane bez przeprowadzenia formalnej kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., jeśli cel tej kontroli został osiągnięty w inny sposób, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Sąd podkreślił, że zajęcie wierzytelności następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu, a późniejsze wpłaty dokonane przez dłużnika na rzecz swojego wierzyciela, jeśli nie są zgodne z umową lub nie zostały udokumentowane w sposób prawidłowy, nie stanowią podstawy do uznania, że nie uchylił się on bezpodstawnie od przekazania środków organowi egzekucyjnemu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny zajął wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności (Ad. L.) wobec zobowiązanego (An. L.). Dłużnik poinformował o przekazywaniu zapłat za faktury na wskazany rachunek bankowy Urzędu Skarbowego. W trakcie czynności sprawdzających ujawniono faktury i dowody wpłat. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość nieprzekazanej zajętej wierzytelności. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym nieprzeprowadzenie kontroli oraz bezpodstawne uznanie, że uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności, twierdząc, że wpłaty dokonał przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, del. Sędzia SO Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.), oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 2 i § 4 pkt 1 i art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do majątku An. L., organ egzekucyjny wystawił w dniu [...] zawiadomienie o nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. u Ad. L. (zwanego dalej skarżącym). Powyższe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 31 grudnia 2013 r. i zobowiązanemu w dniu 30 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. Ad. L. poinformował, iż od dnia 8 lutego 2014 r. będzie przekazywał wszystkie zapłaty za faktury wystawione przez firmę A An. L. na wskazany rachunek bankowy Urzędu Skarbowego.
W trakcie czynności sprawdzających w związku ze złożoną w dniu 27 stycznia 2014 r. deklaracją VAT-7 za grudzień 2013 r. ujawniono fakturę VAT nr [...] wystawioną przez A An. L. na kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł zapłaconą gotówką. Ponadto skarżący przedstawił dowody wpłaty dokonane w dniach od 30 grudnia 2013 r. do 15 stycznia 2014 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 71a § 9 w zw. z art. 91 u.p.e.a., określił wysokość nieprzekazanej zajętej wierzytelności zobowiązanego An. L. na podstawie zajęcia wierzytelności z dnia [...] o nr [...] w kwocie [...] zł.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na treść art. 71a § 9 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Zatem do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter bezpodstawnego. Ponadto przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., konieczne jest przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71 a § 1 u.p.e.a. chyba, że materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności, (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA 77/03).
Organ odwoławczy przyznał, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez przeprowadzenia kontroli o jakiej mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. Niemniej kontrola ta została określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się bezpodstawnie od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, a w szczególności, gdy sam dłużnik zajętej wierzytelności informuje organ egzekucyjny o przekazaniu zobowiązanemu ściśle określonej kwoty i jednocześnie wskazuje okoliczności, które doprowadziły do przekazania tej kwoty, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.
Natomiast w dniu 18 lutego 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w P. sporządzono protokół z przeprowadzonych czynności sprawdzających, przy udziale skarżącego, w związku ze złożonym w dniu 27 stycznia 2014 r. wraz z deklaracją VAT-7 za grudzień 2013 r. wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wskazanego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł. W protokole wskazano, iż wśród dokumentów znajduje się faktura VAT nr [...] wystawiona przez A An. L. na kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł zapłacona gotówką, skarżący przedstawił dowody wpłaty dokonane w dniach od 30 grudnia 2013 r. do 15 stycznia 2014 r.
Organ II instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, dotyczącym uznania zajęcia dopiero po dniu 8 lutego 2014 r. Wyjaśnił, że zawiadomienie o zajęciu zostało dokonane na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 powołanego przepisu. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny:
1. wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
- uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
- przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
- i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2. zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3. doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Organ II instancji odnosząc się do zarzutu, iż wydane postanowienie organu I instancji jest przedwczesne z uwagi na fakt, iż wobec An. L. są prowadzone liczne postępowania egzekucyjne przez komorników sądowych, które mogą dotyczyć tych samych rzeczy lub praw, wskazał, iż zgodnie z art. 62 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Zatem konieczny jest zbieg do konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie jak wskazuje skarżący prowadzenie egzekucji przez różne podmioty "które mogą dotyczyć tych samych rzeczy lub praw majątkowych".
Organ II instancji podkreślił, że organ I instancji wykazał wystąpienie w sprawie obu przesłanek z art. 71 a § 9 u.p.e.a., tj. po pierwsze, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz po drugie że uchylanie to miało charakter bezpodstawnego. Zgodnie z art. 89 § 2 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu tj. w dniu 31 grudnia 2013 r. Zatem po dokonaniu zajęcia dłużnik bezpodstawnie uchylił się od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty [...] zł. Organ I instancji zasadnie nie wskazał kwoty przekazanej w dniu 30 grudnia 2013 r., bowiem została ona przekazana przed dokonanym zajęciem.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które wywarło istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym i niezasadnym uznaniu, że skarżący uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności oraz na bezpodstawnym określeniu nieprzekazanej zajętej wierzytelności skarżącego w sytuacji, w której wskazane kwoty opłacił on na rzecz dłużnika, An. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A An. L. przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,
b) art. 71 a § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego niezastosowanie, a polegające na nieprzeprowadzeniu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, gdy z okoliczności sprawy wynikał szereg wątpliwości, które powinny zostać zweryfikowane przez organ egzekucyjny,
c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie w należyty sposób postępowania dowodowego w sprawie, zmierzającego do wykazania, że rzekomo nieprzekazane kwoty zostały wpłacone na rzecz dłużnika po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,
d) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu zgłaszanych przez stronę dowodów KP jako dowodu świadczącego o uregulowaniu rzekomo zajętej wierzytelności przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 21 ust. 1 pkt 6 Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) poprzez niewłaściwe jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu dowodu KP nieposiadającego podpisu wystawcy dokumentu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów:
- dowodów wpłaty od skarżącego na rzecz dłużnika z dnia 21 czerwca 2013 r., 20 kwietnia 2014 r., 25 października 2013 r., 23 sierpnia 2013 r., 23 grudnia 2013 r. na okoliczność wpłaty spornej kwoty na rachunek dłużnika przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,
- pisma z dnia 12 marca 2014 r.,
- potwierdzenia rezerwacji pobytu.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne są uprawnione (a nie obowiązane) do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ egzekucyjny może dowolnie decydować, czy przeprowadzać jakąkolwiek kontrolę i wydawać rozstrzygnięcia bez zbadania stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza w odniesieniu do tak istotnej kwestii, jak sprawdzenie, czy trzecio-dłużnik bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu (art. 71 a § 9 u.p.e.a.). W ocenie pełnomocnika skarżącego uprawnienie do pominięcia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przysługuje organom egzekucyjnym wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy są jasne, zaś pominięcie przeprowadzenia kontroli służy przyspieszeniu procedur i ułatwieniu egzekucji.
W sytuacji natomiast, w której organy egzekucyjne posiadają wątpliwości wymagane jest bezwzględnie przeprowadzenie kontroli. Oznacza to, że jeżeli w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ egzekucyjny znajdują się dowody które deprecjonują lub poddają w wątpliwość tezę o bezpodstawnym uchyleniu się od wpłaty zajętej wierzytelności - organ egzekucyjny musi przeprowadzić kontrolę, zaś w jej toku przeprowadzić stosowne dowody w zgodzie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący wyraźnie poinformował w toku postępowania organ egzekucyjny o tym, że sporna kwota została fizycznie zapłacona dłużnikowi jeszcze przed otrzymaniem pierwszego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Skarżący zapewnił organom egzekucyjnym dostęp również do poprawnych i rzeczywistych KP z dnia 21 czerwca 2013 r., 20 kwietnia 2014 r., 25 października 2013 r., 23 sierpnia 2013 r., 23 grudnia 2013 r. i wyjaśnił przyczynę późniejszego wystawienia błędnych KP przez dłużnika. Skarżący wyraźnie wskazał organom egzekucyjnym, że w czasie wystawienia KP przebywał na urlopie wypoczynkowym w W., przez co nie miał fizycznej możliwości wystawienia tych dowodów wpłaty. Pismo z dnia 12 marca 2014 r. oraz wszystkie dokumenty zostały dostarczone do organu I instancji jeszcze przed złożeniem odwołania, więc mogły z pewnością zostać rozpatrzone w trybie samokontroli przed przesłaniem akt organowi II instancji lub wzięte pod uwagę w postępowaniu zażaleniowym.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego dowodu z załączonych dokumentów, wskazując jednocześnie, że celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Zatem w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie dowodów z dokumentu pozwoli na sprawdzenie, czy zebrane przez organy egzekucyjne dowody wpłaty zostały podpisane przez właściwe osoby oraz wskazać na zakres uchybień w prowadzonym przez organy egzekucyjne postępowaniu dowodowym, co uzasadnia ich przeprowadzenie.
Pełnomocnik skarżącego jeszcze raz podkreślił, że uprawnienie do rezygnacji z przeprowadzenia kontroli nigdy nie może oznaczać arbitralności w decydowaniu, czy kontrola jest wymagana. W sytuacji, w której organ egzekucyjny dysponuje materiałami idącymi w dwie strony - nie może zamknąć się na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (zapominając tym samym o zasadzie prawdy materialnej z art. 7 k.p.a. oraz rozkładzie ciężaru dowodu z art. 77 § 1 k.p.a), ale musi podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie czyniąc tego, organy egzekucyjne w sposób rażący naruszyły przepisy regulujące postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym (które na mocy art. 18 u.p.e.a. znajdują zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w administracji). Zdaniem pełnomocnika skarżącego poprzez karygodne zaniechania dotyczące postępowania dowodowego nieprzeprowadzonego w przedmiotowej sprawie organy egzekucyjne dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. Bez wątpienia uchybienia te wywarły istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż przeprowadziwszy należycie postępowanie i zbadawszy dostarczone dowody organy egzekucyjne musiały by nabrać przekonania, że skarżący nie uchylił się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazał, że rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o nieprawidłowo wystawione dokumenty. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości dowody księgowe dla swej ważności powinny być podpisane przez obie strony, chyba że ustawa stanowi inaczej. Obowiązek podpisania przez obie strony dotyczy również dowodów KP. Tymczasem dowody wpłaty z dnia 30 grudnia 2013 r., 31 grudnia 2013 r., 2 stycznia 2014 r., 3 stycznia 2014 r., 7 stycznia 2014 r., 9 stycznia 2014 r., 13 stycznia 2014 r. oraz 15 stycznia 2014 r. zostały podpisane wyłącznie przez dłużnika (w żaden sposób za podpis nie można uznać wydruku komputerowego "L." widniejącego w rubryce
"Wystawił"). Natomiast we wskazanym okresie skarżący przebywał w W. na urlopie z rodziną, gdzie nie mógł wystawić wskazanych dowodów. Zatem wydając zaskarżone postanowienie organy egzekucyjne naruszyły przepis art. 21 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości, nadając moc prawną nieprawidłowo wystawionym dowodom wpłaty KP.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 71 a § 1 u.p.e.a. wskazał, że kontroli nie przeprowadzono, gdyż jej cel został już osiągnięty. W dniu 18 lutego 2014 r. sporządzono protokół z przeprowadzonych czynności sprawdzających w związku ze złożonym w dniu 27 stycznia 2014 r. wraz z deklaracją VAT-7 za grudzień 2013 r. wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wskazanego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł. W protokole wskazano, iż wśród dokumentów znajduje się faktura VAT nr [...] wystawiona przez A An. L. na kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł zapłacona gotówką. Skarżący przedstawił dowody wpłaty dokonane w dniach od 30 grudnia 2013 r. do 15 stycznia 2014 r. Ponadto drogą elektroniczną w dniu 11 lutego 2014 r. firma B przekazała dowody wpłaty KP dokonane w dniach: 30 grudnia 2013 r., 31 grudnia 2013 r., 2 stycznia 2014 r., 3 stycznia 2014 r., 7 stycznia 2014 r., 9 stycznia 2014 r., 13 stycznia 2014 r., 15 stycznia 2014 r., wystawione przez A An. L. na kwotę [...] zł, VAT [...] zł, oraz umowę modernizacji sieci zawartą w dniu 20 kwietnia 2013 r. pomiędzy B Ad. L. a A An. L., z której § 3 wynika, iż strony ustaliły, iż za wykonanie przedmiotu umowy (...) strony ustalają wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto + VAT (...). Wynagrodzenie będzie płatne gotówką w formie ośmiu rat, począwszy od dnia odbioru faktury VAT w siedzibie wykonawcy, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia wystawienia faktury. Ponadto przedstawiono fakturę VAT nr FV [...] r. wystawioną w dniu 30 grudnia 2013 r. przez A An. L. na wskazaną w umowie kwotę.
Organ II instancji odnosząc się do dokumentacji przedstawionej razem ze złożoną skargą, mającej potwierdzać dokonanie wcześniejszych zaliczek na rzecz An. L., wskazał, że znajdująca się w aktach sprawy umowa z dnia 20 kwietnia 2013 r. przedstawia sposób wynagrodzenia za wykonaną usługę w § 3 tej umowy. Brak natomiast w tej umowie postanowień dotyczących konieczności wpłacania zaliczek. Zatem nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji przedmiotowej sprawy twierdzenie, iż zaliczki wpłacane były zgodnie z wyżej wymienioną umową. Dowodów uiszczenia tych zaliczek strona nie przestawiła również w trakcie czynności sprawdzających ani spisania protokołu. Ponadto An. L. byłby zobowiązany do rozliczenia otrzymanych zaliczek w deklaracjach VAT - 7 za okresy rozliczeniowe, w których otrzymałby wskazane zaliczki tj. kwiecień, czerwiec, sierpień, październik 2013 r. An. L. nie rozliczył tych zaliczek w wyżej wymienionych miesiącach, jedynie w deklaracji VAT-7 za 12/2013 r. rozliczył wystawioną fakturę nr [...].
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że nie nastąpiło nieuwzględnienie zgłaszanych przez stronę dowodów KP jako dowodu świadczącego o uregulowaniu rzekomo zajętej wierzytelności przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Skarżący, bowiem nie przedstawił dodatkowych dowodów KP, a jedynie za pismem z dnia 12 marca 2014 r. przedstawił "pięć dokumentów potwierdzających przekazanie zaliczek".
Organ II instancji podniósł, że skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów tj. dowodów wpłaty od skarżącego na rzecz dłużnika z dnia 21 czerwca 2013 r., 20 kwietnia 2013 r., 25 października 2013 r., 23 sierpnia 2013 r. oraz 23 grudnia 2013 r., na okoliczność wpłaty spornej kwoty na rachunek dłużnika przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Następnie pełnomocnik skarżącego w skardze stwierdził, że "sporna kwota została fizycznie zapłacona dłużnikowi jeszcze przed otrzymaniem pierwszego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności". Pomimo wnoszenia przez pełnomocnika o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dowodów wpłat przez skarżącego spornej kwoty na rachunek dłużnika - poza wskazanymi wyżej pismami nie przedstawiono żadnych wyciągów bankowych ani dowodów wpłaty na rachunek bankowy zobowiązanego. Ponadto w samej skardze zawarto rozbieżne stwierdzenia, czy kwestionowana kwota została wpłacona na rachunek bankowy, czy przekazana "fizycznie" An. L., a pełnomocnik w pierwszej kolejności wnosi o przeprowadzenie dowodu z dokumentu na potwierdzenie okoliczności wpłaty spornej kwoty na rachunek dłużnika, a następnie o przesłuchanie żony skarżącego na okoliczność przekazania tej samej kwoty.
Organ odwoławczy podkreślił, że dowody znajdujące się w aktach sprawy - tj. dowody wpłaty KP dokonane w dniach: 30 grudnia 2013 r., 31 grudnia 2013 r., 2 stycznia 2014 r., 3 stycznia 2014 r., 7 stycznia 2014 r., 9 stycznia 2014 r., 13 stycznia 2014 r., 15 stycznia 2014 r., wystawione przez A An. L. na kwotę [...] zł VAT [...] zł, umowa modernizacji sieci zawarta w dniu 20 kwietnia 2013 r. pomiędzy B Ad. L. a A An. L.( z której § 3 wynika, iż strony ustaliły, że za wykonanie przedmiotu umowy (...) strony ustalają wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto + VAT (...). Wynagrodzenie będzie płatne gotówką w formie ośmiu rat począwszy od dnia odbioru faktury VAT w siedzibie wykonawcy nie później niż w ciągu 14 dni od dnia wystawienia faktury), faktura VAT nr [...] wystawiona w dniu 30 grudnia 2013 r. przez A An. L. na wskazaną w umowie kwotę - zostały przedłożone przez skarżącego w postępowaniu toczącym się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. w związku ze złożonym w dniu 27 stycznia 2014r. wraz z deklaracją VAT - 7 za grudzień 2013 r. wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji VAT - 7 za grudzień 2013. w wysokości [...] zł. Zatem skarżący posłużył się przedmiotowymi dowodami przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. żądając zwrotu podatku VAT. Dowody te zawierają również podpis An. L. prowadzącego firmę A wraz z pieczęcią firmową, który potwierdza otrzymanie kwot wskazanych we wszystkich przedstawionych dokumentach. Natomiast dokumenty te faktycznie nie zawierają podpisu wystawcy poza wydrukowanym nazwiskiem L., co jest niewątpliwie zaniedbaniem ich wystawy tj. podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Nie zmienia to jednak faktu iż An. L. prowadzący firmę A, potwierdził otrzymanie wskazanych kwot pieniędzy. Ponadto znajdująca się w aktach sprawy faktura nr FV [...] jako formę płatności wskazuje "gotówkę". Takie działanie bez wątpienia narusza również art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:
1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skarga - wbrew twierdzeniom w niej zawartym - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie zgodnie z treścią art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Skarżący otrzymał takie zawiadomienie w dniu 31 grudnia 2013 r. Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. niezbędne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu i jednocześnie uchylanie to się musi być bezpodstawne. Wprawdzie zgodnie z literalną wykładnią tego przepisu ustawodawca pozwala organowi egzekucyjnemu na wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty po przeprowadzeniu kontroli. Niemniej należy uznać, iż jest to zasada, od której mogą być przewidziane odstępstwa, szczególnie wtedy, gdy zachowany jest cel działania.
Sąd w pełni podziela stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 7 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA 77/03, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 53, w którym stwierdzono, że: "Przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy, nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 powyższej ustawy, pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności". Taki sam pogląd wyraził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 87/14.
Okolicznością bezsporną jest, że postanowienie organu I instancji w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności wydane zostało bez przeprowadzenia kontroli o jakiej mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. Natomiast w dniu 18 lutego 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w P. sporządzono protokół z przeprowadzonych czynności sprawdzających, przy udziale skarżącego, w związku ze złożonym w dniu 27 stycznia 2014 r. wraz z deklaracją VAT-7 za grudzień 2013 r. wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wskazanego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł. W protokole wskazano, iż wśród dokumentów znajduje się faktura VAT nr [...] wystawiona przez A An. L. na kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, zapłacona gotówką, skarżący przedstawił dowody wpłaty dokonane w dniach od 30 grudnia 2013 r. do 15 stycznia 2014 r.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi zatem sytuacja, iż cel kontroli został osiągnięty, bez konieczności jej przeprowadzania.
Nie potwierdził się także zarzut, że dłużnik zajętej wierzytelności dokonał wcześniejszej zapłaty na rzecz swojego wierzyciela jeszcze przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu. Umowa modernizacji sieci zawarta w dniu 20 kwietnia
2013 r. pomiędzy B Ad. L. a A An. L. ustaliła sposób zapłaty za wykonane usługi. Z § 3 przedmiotowej umowy wynika, że strony za wykonanie przedmiotu umowy ustalają wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto + VAT. Wynagrodzenie będzie płatne gotówką w formie ośmiu rat począwszy od dnia odbioru faktury VAT w siedzibie wykonawcy nie później niż w ciągu 14 dni od dnia wystawienia faktury. Natomiast faktura VAT nr [...] została wystawiona w dniu 30 grudnia 2013 r. przez A An. L. na wskazaną w umowie kwotę. Wszystkie dowody KP z dni: 30 grudnia 2013 r., 31 grudnia 2013 r., 2 stycznia 2014 r., 3 stycznia 2014 r., 7 stycznia 2014 r., 9 stycznia 2014 r., 13 stycznia 2014 r., 15 stycznia 2014 r. zostały przedłożone przez skarżącego. Ponadto w dniu 30 grudnia 2013 r. dokonano przekazania usługi, o której mowa w § 1 wskazanej umowy, co potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy uruchomienia usługi podpisany przez A An. L. i B Ad. L.. Natomiast skarżący nie przedstawił dodatkowych dowodów KP, a jedynie za pismem z dnia 12 marca 2014 r. przedstawił pięć potwierdzeń przekazania zaliczek. Na marginesie należy wskazać, że pełnomocnik mylnie w skardze podaje datę 20 kwietnia 2014 r. zamiast 20 kwietnia 2013 r. jako datę przekazanie jednej z zaliczek. Takie potwierdzenia zaliczek nie stanowią jakichkolwiek dokumentów księgowych. Ponadto Sąd zauważa, że umowa modernizacji sieci z dnia 20 kwietnia 2013 r. szczegółowo określa sposób zapłaty za wykonane usługi i budzi wątpliwości wpłacenie jednej z zaliczek, których nota bene ta umowa nie przewiduje, już w dacie zawarcia umowy oraz dokonywanie zapłaty przed wykonaniem usługi.
Ponadto okoliczność podnoszona przez pełnomocnika skarżącego, iż skarżący nie mógł wystawić dokumentów KP, bo przebywał z rodziną w W. nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zważywszy chociażby na odległość pomiędzy tą miejscowością a siedzibą firmy oraz fakt, że dokumenty te wystawił An. L. a nie Ad. L. i to An. L. potwierdził odbiór pieniędzy.
Nie znalazł zatem potwierdzenia zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a.
Natomiast odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 21 ust. 1 pkt 6 Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) to Sąd zauważa, że są to dowody KP (kasa przyjmie), które wystawił An. L. a nie Ad. L. i to An. L. je podpisał.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło