I SA/Gl 682/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko (według wniosku córka skarżącej jest osobą pełnoletnią, pozbawioną dochodów) oraz zwróciła uwagę na problemy finansowe prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa związane z toczącym się przeciwko niej postępowaniem egzekucyjnym oraz z koniecznością spłaty kredytów w wysokości [...]zł. Dochody z działalności gospodarczej skarżąca określiła na kwotę [...] zł, zaś pośród składników swojego majątku wymieniła m. in. mieszkanie o powierzchni 36m2, działkę o powierzchni 0,0867 ha oraz kilka przedmiotów wartościowych, m. in. samochód osobowy, które jednak są objęte zastawem skarbowym. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, nadesłanie kopii zeznania podatkowego złożonego przez skarżącą za rok 2007, udokumentowanie faktu zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (wskazano, że należy przedłożyć przede wszystkim kopie umów kredytu bankowego wraz z harmonogramem spłat, wezwań do zapłaty, wyroków zasądzających itp.), złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą (podkreślono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją, tj. odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, aktualnej ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatni okres sprawozdawczy), wykazanie za pomocą aktualnego wypisu z rejestru zastawów skarbowych, że składniki majątku skarżącej objęte są zastawem skarbowym, udowodnienie okoliczności związanych z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącej oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 29 lipca 2008 r., i po raz drugi dnia 6 sierpnia 2008 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie do chwili obecnej nie zostało wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Przyjąć bowiem trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. Stosownie wszak do art. 73 P.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi składa się je na okres siedmiu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania lub w miejscu wskazanym przez niego jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe – w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Odnotowania przy tym wymaga, iż przepis ów wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 268) został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma. W efekcie termin siedmiodniowy, po upływie którego doręczenie uważa się za dokonane, należy liczyć – w myśl § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) stosowanego na podstawie odesłania zawartego w art. 65 § 2 P.p.s.a – dopiero od daty wspomnianego ponowienia zawiadomienia, tj. powtórnego awizowania przesyłki. Skoro zatem przesyłkę zawierającą wezwanie do złożenia wniosku na formularzu awizowano po raz drugi w dniu 6 sierpnia 2008 r., to trzeba przyjąć, że wezwanie to doręczono z dniem 13 sierpnia 2006 r., a w efekcie, że siedmiodniowy termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie z dniem 20 sierpnia 2007 r. Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, m. in. uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.