I SA/Gl 684/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi W. R. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach w sprawie sygn. akt I SA/Gl 275/12 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. wznawia postępowanie sądowe zakończone postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. o sygn. akt I SA/Gl 275/12 , 2. uchyla postanowienie z dnia 8 marca 2012 r. o sygn. akt I SA/Gl 275/12. 1. Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. (sygn. akt I SA/Gl 275/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę W.R. z dnia 26 stycznia 2012 r. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. W motywach ww. orzeczenia Sąd uznał, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu, gdyż zaskarżona decyzja została doręczona adresatowi w dniu 31 grudnia 2011 r., a skargę – zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika organu zawartym w odpowiedzi na skargę – złożono osobiście w siedzibie organu w dniu 1 lutego 2012 r. 2. W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2012 r. W.R. domagał się wznowienia postępowania sądowego w sprawie I SA/Gl 275/12. Uzasadniając żądanie podkreślił, że błędnie uznano, że skargę na wskazaną na wstępie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniesiono z uchybieniem terminu. W tych ramach wyjaśnił, że skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 30 stycznia 2012 r., na dowód czego przedstawił kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki listowej poleconej, potwierdzoną za zgodność przez firmę A. Wyjaśnił dalej, że tą samą przesyłką zostały nadane dwa pisma. Jedno z nich było rzeczoną skargą (skarga z dnia 26 stycznia 2012 r. oznaczona nr [...], a drugie - pismem pochodzącym od firmy A, która – jak twierdzi skarżący – jest pełnomocnikiem jego i jego żony B. R. w postępowaniach przed ZUS. To ostanie pismo oznaczone zostało nr PM/34/I/2012). Skarżący podkreślił, że odrzucenie skargi, o którym mowa tutaj na wstępie, uniemożliwiło mu dochodzenie swoich prawem przed Sądem. 3. Odpowiadając na skargę, pełnomocnik organu stwierdził, iż jego zdaniem z kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki w dniu 30 stycznia 2012 r. nie wynika, aby w tej przesyłce zawarta była skarga z dnia 26 stycznia 2012 r. Pełnomocnik zarzucił nadto stronie, iż poświadczenie za zgodność z oryginałem dokonane przez firmę A jest niewystarczające i wniósł o przekazanie do Sądu oryginału potwierdzenia nadania tej przesyłki bądź kopii notarialnie poświadczonej. 4. W dniu 27 kwietnia 2012 r., w odpowiedzi na wezwanie, wpłynął do Sądu oryginał nadania przesyłki listowej poleconej nadanej w dniu 30 stycznia 2012r. Jednocześnie skarżący ponownie w tej sprawie przedstawił chronologię wydarzeń związanych z nadaniem jego skargi z dnia 26 stycznia 2012 r., podtrzymując dotychczasowe oświadczenia w tym zakresie. 5. Pismem z dnia 8 maja 2012 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do ustosunkowania się do ww. pisma skarżącego oraz do nadesłania koperty, która znajduje się w aktach sprawy dotyczącej B. R. opatrzonej stemplem pocztowym z datą 30 stycznia 2012 r. 6. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, pełnomocnik organu poinformował (patrz pismo z dnia 15 maja 2012 r.), że wszystkie akta sprawy zostały przekazane do Sądu i w związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest w posiadaniu koperty wymaganej wezwaniem Sądu. 7. Pismem z dnia 23 maja 2012 r. Sąd wezwał pełnomocnika organu do prawidłowego wykonania wcześniejszego wezwania z dnia 8 maja 2012 r., wyjaśniając, że pismo z dnia 15 maja 2012 r. nie czyni zadość wyżej wskazanemu i jasno sformułowanemu wezwaniu Sądu. Jednocześnie zobowiązano pełnomocnika do udokumentowania złożenia skargi W.R. z dnia 26 stycznia 2012 r. osobiście w oddziale ZUS, jak podnoszono uprzednio w odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12. 8. Pełnomocnik organu oświadczył następnie (pismo z dnia 30 maja 2012 r.), że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że organ nie jest w posiadaniu ww. koperty nadawczej. Stwierdzono nadto, że w rejestrach ZUS nie ma przesyłki wysłanej pocztą przez W.R. . Mając zaś na uwadze przedstawiony przez A dowód nadania przesyłki pocztowej, pełnomocnik organu poinformował, że taka przesyłka została zarejestrowana pod nr [...]. Zgodnie z rejestrem korespondencji przesyłka od ww. firmy zawierała pismo dotyczące B. R. Pełnomocnik ZUS zaznaczył w tym miejscu, że skargę do Sądu wniósł W.R. osobiście, a nie jego pełnomocnik, tj. firma A. Tak wynika – zdaniem pełnomocnika organu – z treści skargi i nie ma żadnych przesłanek potwierdzających to, że w ww. przesyłce była przedmiotowa skarga W.R. Pełnomocnik ZUS odnotował dalej, nawiązując do swojego twierdzenia, iż skarga została złożona osobiście, że takie informacje pochodzą z rejestru sekretariatu zastępców dyrektora. Jak wynika z rejestru, którego odpis przedłożono w załączeniu, skarga W.R. została złożona w dniu 1 lutego 2012 r. w sekretariacie zastępców dyrektora. Nie ma żadnej wzmianki, że została wniesiona łącznie z pismem pochodzącym od A, a dotyczącym B. R. Z nadesłanego w załączeniu rejestru wynika, że w dniu 1 lutego 2012 r. do "sekretariatu zastępców dyrektora" wpłynęły m.in. dwa pisma, które zarejestrowano pod kolejnymi numerami porządkowymi. Pierwsze z nich, pod poz. [...] , pochodzi z dnia 26 stycznia 2012 r. od W.R. , zaś drugie, pod poz. [...], pochodzi od firmy A i zostało sporządzone w dniu 30 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie. 9. W myśl art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu, albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. 9.1. Godzi się zaakcentować, że skarżący domaga się wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12 zarzucając, że na skutek naruszenia przepisów postępowania związanych z trybem wnoszenia skargi do sądu administracyjnego został pozbawiony możliwości działania. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie spełnione zostały wszelkie wymogi formalne odnoszące się do trybu wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Taki stan rzeczy znalazł wyraz w zarządzeniu sędziego sprawozdawcy z dnia 25 czerwca 2012 r., mocą którego skierowano tą sprawę do wyznaczenia terminu rozprawy w oparciu o art. 281 P.p.s.a. 9.2. W tym stanie rzeczy pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, spowodowało w dalszej kolejności konieczność zbadania czy skarga wznowieniowa była dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa była merytorycznie uzasadniona. Obowiązek taki wynika z treści wspomnianego już wyżej art. 281 P.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1718/10; LEX nr 750713). W toku niniejszego postępowania Sąd zobligowany jest do zbadania, czy w dacie wydawania prawomocnego postanowienia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12 zaistniała przyczyna nieważności postępowania. Za takową przyczynę wnioskujący o wznowienie postępowania sądowego wskazał pozbawienie możliwości działania poprzez naruszenie przepisów regulujących tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie przez skarżącego, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. 9.3. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że decyzja będąca przedmiotem skargi W.R. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12 została doręczona adresatowi (do rąk pełnomocnika) w dniu 31 grudnia 2011 r. Z tych względów termin do wniesienia skargi, obliczony na podstawie art. 53 § 1 P.p.s.a., upłynął w dniu 30 stycznia 2012 r., co akcentowano już w postanowieniu z dnia 8 marca 2012 r. odrzucającego skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12. 9.4. Istotą sporu, a zarazem przyczyną, dla której skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego przywołanym wyżej postanowieniem Sądu, jest błędne przyjęcie daty wniesienia skargi do Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 275/12. Skarżący twierdzi w tym zakresie, że skarga nadana została listem poleconym w dniu 30 stycznia 2012 r., a więc w terminie. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymuje, że skarga z dnia 26 stycznia 2012 r. została wniesiona do tamtejszego organu osobiście w dniu 1 lutego 2012 r., a zatem po terminie wskazanym w art. 53 § 1 P.p.s.a. 9.5. Zdaniem Sądu przekonujące argumenty oraz dowody przedstawił tutaj wnioskujący o wznowienie postępowania sądowego. Dysponuje on bowiem dowodem nadania przesyłki listowej poleconej, w której – zgodnie z odręczną adnotacją dokonaną na potwierdzeniu – znajdowały się dwa pisma, tj. "[...]", czyli skarga W.R. z dnia 26 stycznia 2012 r. oraz pismo pochodzące od firmy A, która – jak twierdzi skarżący – jest pełnomocnikiem jego i jego żony B. R. w postępowaniach przed ZUS. To ostanie pismo oznaczone zostało nr "[...]". Nadawcą pism była firma A. W tych ramach stwierdzić trzeba, że chybiona jest argumentacja pełnomocnika organu (patrz pismo z dnia 30 maja 2012 r. in fine) podważająca okoliczność wysłania skargi W.R. w przesyłce nadanej przez wspomnianą firmę tylko z tego powodu, że skarżący nie jest w tej firmie zatrudniony, oraz że do skargi z dnia 26 stycznia 2012 r. nie dołączono pełnomocnictwa dla firmy A. Oba powody wskazane przez pełnomocnika organu nie wykluczają przecież możliwości nadania przesyłki listowej przez podmioty zewnętrzne, w szczególności jeśli podmiot ten – nadawca przesyłki - był pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, czego organ tutaj nie neguje. Zdaniem Sądu, argumentacja W.R. oraz przedłożony przez niego dowód doznaje tutaj wzmocnienia w wyniku analizy odpisu z rejestru korespondencji sekretariatu zastępców dyrektora. Godzi się zauważyć, że pisma W.R. oraz A pomimo tego, że pochodzą z dwóch różnych dat, zostały zarejestrowane w kolejnych, następujących po sobie numerach rejestru, tj. [...] i [...]. Stwierdzono zatem prawidłowość dowodzenia faktu wniesienia (nadania w urzędzie pocztowym) skargi do Sądu w dniu 30 stycznia 2012 r. w drodze przesyłki listowej poleconej. Wniosek taki Sąd wywiódł także na gruncie analizy akt administracyjnych sprawy, w szczególności z naciskiem na koperty nadawcze firmy A, na których za każdym razem skrupulatnie odnotowywano jej zawartość w formie przypisanych pismom oznaczeń kodowych. Na owych kopertach ZUS każdorazowo odciskał pieczęć Zakładu z datownikiem. Wzmiankowana wyżej skrupulatność w zestawieniu z okolicznością braku odnalezienia przez organ koperty nadanej w dniu 30 stycznia 2012 r., wyklucza w zasadzie – zdaniem Sądu - możliwość skutecznego podważenia przez organ dowodu przedstawionego przez wnioskującego o wznowienie postępowania sądowego. 9.6. Przyjęta wyżej konstatacja w zestawieniu z regułami dotyczącymi wznowienia postępowania, o których mowa w pkt 9.2. niniejszego wyroku skutkować musi zarówno wznowieniem postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 275/12, jak i uchyleniem tego postanowienia Sądu. Stwierdzono przeto, iż skarżący należycie wykazał związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Sąd ustalił nadto, że przyczyna nieważności postanowienia z dnia 8 marca 2012 r. istniała w dacie jego wydania. 9.7. W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę o wznowienie postępowania za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 276 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 271 pkt 2 tej ustawy, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Z racji tego, że Sąd, stosownie do uregulowania zawartego w art. 281 P.p.s.a., nie połączył badania zasadności skargi z ponownym rozpoznaniem sprawy, jej rozpoznanie nastąpi po uprawomocnieniu się wyroku rozstrzygającego o wznowieniu postępowania i uchyleniu postanowienia z dnia 8 marca 2012 r.