I SA/Gl 685/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. Skargą C. C., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, objęta została decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek. W piśmie procesowym z dnia 28 września 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. W tych ramach podniósł, że jest bardzo schorowany i w związku z tym przebywa pod stałą kontrolą lekarzy licznych specjalności. Oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia emerytalnego, które po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych wynosi 1.165,51 zł. W chwili obecnej ponosi obciążenia związane ze spłatą zaległego zobowiązania wobec sądu powszechnego w miesięcznej racie w kwocie 85 zł. Do innych, comiesięcznych kosztów zaliczył wydatki z tytułu: mediów (około 190-200 zł), kosztów żywności (400-500 zł), zakupu lekarstw (200 zł), zakupu środków higienicznych (50 zł), należności za usługi telekomunikacyjne (30 zł). Dodatkowo skarżący ponosi koszty przejazdów do P. w kwocie około 100 zł. C. C. dodał, że z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie dotrzeć do Sądu na rozprawę. Przy omówionym wyżej piśmie skarżący nadesłał materiały źródłowe, w tym faktury, które w znacznej części dokumentują deklarowane przez niego wydatki oraz wysokość świadczenia emerytalnego. W dalszej kolejności sygnalizowany wyżej wniosek o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, został uzupełniony i wniesiony w formie urzędowego formularza. W tych ramach skarżący rozszerzył pierwotny zakres wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku dochodach skarżący zeznał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem w 40% domu mieszkalnego o wartości około 300 tys. zł. W jego posiadaniu jest także nieużytek o pow. 9,3 arów o wartości około 10 tys. zł. Oświadczył dalej, że na stałe miesięczne zobowiązania składają się: raty pożyczek – 338 zł; energia elektryczna – 100 zł; gaz – 100 zł; woda – 30 zł; opał – 340 zł; telefon – 30 zł; należność w postępowaniu egzekucyjnym – 408 zł; jedzenie – 400 zł; lekarstwa – 100 zł. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymaga podkreślenia, że skarga w niniejszym przypadku, złożona została na decyzję w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS, a zatem postępowanie zakończone tą decyzją prowadzono w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie C. C.. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej zawarta w aktach administracyjnych tej sprawy, uzupełniona aktualnymi oświadczeniami skarżącego i aktualnym materiałem dowodowym, pozwoliła stwierdzić, że C. C. nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W toku rozpoznania wniosku zwrócono przede wszystkim uwagę, że bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie zbilansować przychodów i wydatków swojego gospodarstwa domowego. Nie stracono też z pola widzenia jego stanu zdrowia, który w świetle jego aktualnych oświadczeń, nie pozwala na osobisty udział w rozprawie przed Sądem. W toku rozpoznania wniosku zauważono wprawdzie pewne nieścisłości, nie mniej jednak rozstrzygnięto je na korzyść skarżącego. Na gruncie zgromadzonych w tej sprawie dokumentów nie sposób wykluczyć, że skarżący mieszka wraz z synem i jego rodziną. Przyjęto jednakże, iż pomoc niesiona skarżącemu przez pozostałych domowników winna być limitowana jedynie kosztami utrzymania wspólnej nieruchomości. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.