I SA/Gl 686/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie WSA Borys Marasek, Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 1153/23 ze skargi J. Z. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr COF.OUR.635.2670.2023 ŁD.JJ.ZZ 01449176 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. J. Z. (dalej jako strona, skarżąca) wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1153/23, wnosząc o uchylenie tego wyroku z powodu jego nieważności i uznanie, że nie wywołuje on skutków prawnych, ewentualnie ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego: - z uwzględnieniem ponownej, wnikliwej analizy moich zarzutów podnoszonych w skardze na postanowienie strony skarżonej, - z oceną zasadności i prawidłowości wyboru organów I i II instancji w aspekcie istnienia zależności służbowej pomiędzy osobami funkcyjnymi będącymi uczestnikami skarżonego przeze mnie postępowania, - z oceną czy zachodzi dowolność wyboru przez Pocztę Polską S.A. organu II instancji bez uwzględnienia właściwości miejscowej sądu w stosunku do miejsca funkcjonowania organu wystawiającego tytuł egzekucyjny, - z oceną pojawiającej się wątpliwości, że wybór organu II instancji uzależniony jest od ukształtowanej, korzystnej dla organu linii orzeczniczej w konkretnym WSA, natomiast nie ma związku z faktycznym miejscem działalności organu wystawiającego tytuł egzekucyjny, - z oceną powodów braku uwzględnienia realizacji wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę skarżącą, a dotyczących słusznego prawa skarżącej do obrony swoich racji w oparciu o pełną treść załączników do odpowiedzi na skargę, przesłanej przez stronę skarżoną, - z oceną powodów pominięcia w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. dowodu (pismo procesowe z dnia 18 lutego 2024 r.) potwierdzającego fikcyjność doręczenia powiadomienia mnie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sposób określony przepisami prawa oraz stwierdzenie skuteczności prawnej tego powiadomienia co najwyżej w dacie otrzymania kopii, - zobowiązanie strony skarżonej do przedstawienia struktury organizacyjnej firmy Poczta Polska S.A. w odniesieniu do jej obsługi finansowej, w szczególności podania siedziby wszystkich Centrów Obsługi Finansowej, podania dokumentu tworzącego te Centra oraz wskazanie ilości spraw z obszaru właściwości miejscowej tych Centrów, dla których skarżone Centrum było wskazywane jako organ II instancji, - zobowiązanie strony skarżonej do przedstawienia zestawienia wystawionych przez wydział Centrum Obsługi Finansowej w B. tytułów egzekucyjnych, które ostatecznie podlegały kontroli sądowo-administracyjnej z podaniem informacji jakie Centrum zostało wskazane jako organ II instancji. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu poniesionych kosztów sadowych. Uzasadniając skargę skarżąca nieważności postępowania upatrywała w art. 271 pkt 1 w zw. z art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako ppsa). Wskazała, że po zapoznaniu się z informacjami umieszczonymi na stronie internetowej Sądu oraz na stronie internetowej Krajowej Rady Sądownictwa odnotowała, że dwie osoby ze składu orzekającego w mojej sprawie powołane zostały w procedurze, w której udział brała KRS w składzie ukształtowanym ustawą z 2017 r. Powołała również stanowisko Rzecznika Anthony Collinsa, który stwierdził, że udział tak powołanych sędziów w wydawaniu wyroków to duże zagrożenie dla niezawisłości orzekających sądów. TSUE zaś stwierdził w orzeczeniu z 9 stycznia 2024 r., że z uwagi na całokształt okoliczności związanych z powołaniem sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych polskiego Sądu Najwyższego skład orzekający tej izby nie jest sądem w rozumieniu prawa Unii. Ponadto Trybunał uznał, że "okoliczności zmiany składu KRS w 2017 r. podważyły jej niezależność od władzy ustawodawczej i wykonawczej, wpływając tym samym na jej zdolność do proponowania niezależnych i bezstronnych kandydatów na stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym. W swoim rozstrzygnięciu TSUE powołał się na wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w których stwierdzał on, że powołaniu przez uzależniony politycznie KRS sędziowie nie dają gwarancji bezstronności. A to narusza art. 19 traktatu o UE nakazujący państwom, by zagwarantowały u siebie możliwość odwołania się do bezstronnego sądu w sytuacji naruszenia ich praw podstawowych. Uzasadniając skargę w pozostałym zakresie podniosła, że nie jest w stanie ustalić struktury organizacyjnej odpowiedzialnej za obsługę finansową Poczty Polskiej ani kompetencji ewentualnych elementów składowych. Sytuacja tak zdefiniowana nie pozwala na niewątpliwe potwierdzenie poprawności stosowania przez stronę skarżoną przepisów administracyjnoprawnych. W jej ocenie, pisma zawierające postanowienia z 15 maja 2023 r. i z 21 czerwca 2023 r. wskazują, że ich wydawcą jest Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Nie zawierają natomiast żadnego odniesienia co do osoby funkcyjnej posiadającej uprawnienia organu. Również analiza adresów i nazwy instytucji, pod którymi rzeczywiście funkcjonują obydwie instancje postępowania administracyjnoprawnego musi prowadzić do wniosku, że w ramach Poczty Polskiej S.A. funkcjonują co najmniej dwa takie Centra (jedno w B., drugie w K.). Dodatkowo obydwa postanowienia zawierają praktycznie identyczne stwierdzenia: "Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (...) postanawia: oddalić zarzut nieistonienia obowiązku, uznać w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu powiadomienia." Takie postawienie sprawy może prowadzić do uznania istnienia dwóch rozwiązań: albo funkcjonują dwa Centra Obsługi Finansowej o nieustalonej regule pełnienia funkcji organu I bądź II instancji, albo funkcję i I i II instancji pełni ta sama osoba funkcyjna co z kolei musi prowadzić do wniosku o pozorności postępowania dwuinstancyjnego w postępowaniu administracyjnym. Wskazała również, że w jej ocenie doszło do powstania szkody poprzez bezczynność (zaniechanie) organu. Na podkreślenie w ocenie skarżącej zasługuje fakt istnienia konstytucyjnej regulacji obszaru koincydencji w relacji organ – obywatel. Konkretnie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Natomiast art. 77 § 2 Konstytucji zakazuje wprost regulowania zakresu legitymacji czynnej poszkodowanego w drodze ustawy. Dalej powołała się na wyrok TK z 4 grudnia 2001 r., sygn. SK 18/2000, z którego wynika, że użyte w Konstytucji pojęcie “szkody" powinno być rozumiane w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego zarówno jako szkodę materialną jak i niematerialną. Natomiast pojęcie “działania" organu władzy publicznej nie zostało konstytucyjnie zdefiniowane, w pojęciu tym mieszczą się zarówno zachowania czynne tego organu, jak i zaniechania. Z kolei pojęcie “działanie niezgodne z prawem" ma ugruntowane znaczenie. W kontekście regulacji konstytucyjnej należy je rozumieć jako "zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej." W sytuacji niniejszego postępowania zdaniem skarżącej pojawiają się następujące współzależności: ustawa o opłatach abonamentowych nakłada na posiadaczy zarejestrowanych odbiorników RTV obowiązek wnoszenia stosownych opłat, na Pocztę Polską nałożono obowiązek egzekwowania tych opłat, ustawa przewiduje przypadki zwolnienia z opłat, w sytuacji skarżącej nastąpił brak świadomości, że powyższa sytuacja również jej dotyczy. Wobec powyższego Poczta Polska w ramach realizacji ustawy o opłatach abonamentowych, na podstawie powiązanych przepisów prawa, została zobligowana, w stosunku do posiadacza zarejestrowanego odbiornika, m.in. do skutecznego: powiadomienia o nadaniu numeru indywidualnego, wezwania posiadacza odbiornika do uregulowania ewentualnych zaległych opłat, powiadomienia o ewentualnym wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a także ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania. Poczta Polska poprzez swoje zaniechania wbrew przepisom doprowadziła do powstania u skarżącej szkody zarówno materialnej (art. 4 ust. 1 ppkt 6) i ppkt 7) ustawy o opłatach abonamentowych) jak i krzywdy czyli szkody niematerialnej (rozstrój zdrowia psychicznego). Obydwa rodzaje szkody są prawnie chronionymi moimi dobrami osobistymi. Z nieznanych mi powodów Poczta Polska uznała, że ustawa o opłatach abonamentowych zwalnia ją z podejmowania wysiłku związanego z ustaleniem mojego miejsca pobytu oraz ze stosowania się do przepisów k.p.a. i stanowisko to ciągle podtrzymuje pomimo istnienia w polskim systemie prawnym zapisu art. 77 § 2 Konstytucji. Jej zdaniem ustawa o opłatach abonamentowych jest niezgodna z art. 77 § 2 Konstytucji w zakresie, w jakim ogranicza dochodzenie roszczeń z tytułu spowodowania szkody przez organ władzy publicznej, jakim jest w niniejszej sytuacji Poczta Polska S.A. Z tych względów zasadne jest uchylenie postanowień Poczty wydanych wobec skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Instytucja wznowienia postępowania stwarza w drodze wyjątku możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje warunki dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie postępowania. Przede wszystkim skarga o wznowienie musi być oparta na jednej z podstaw, enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271-273 ppsa. Ponadto warunkiem dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie jest wniesienie tej skargi (wniosku) w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W przedmiotowej sprawie, po wstępnym zbadaniu skargi na posiedzeniu niejawnym, sąd zdecydował o wyznaczeniu rozprawy (art. 280 § 1 ppsa). Skarżąca wskazała bowiem na podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 1 w zw. z art. 272 § 2a ppsa, a skarga została wniesiona w terminie wskazanym w art. 277 ppsa, czyli w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie do art. 281 ppsa, sąd na rozprawie rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia, a zatem jeszcze raz bada okoliczności będące już przedmiotem kontroli na posiedzeniu niejawnym, to jest, czy skarga została wniesiona w terminie i czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Takie badanie Sąd przeprowadził stwierdzając wniesienie skargi opartej na ustawowej podstawie wznowienia i złożenie jej z zachowaniem terminu ustawowego. Jednakże niezasadne jest twierdzenie skarżącej, że w składzie tutejszego Sądu wydającym wyrok w sprawie I SA/Gl 1153/23 brały udział osoby nieuprawnione, jako powołane przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym po 2017 r. Wskazać należy, że sama skarżąca w złożonej skardze nie wskazała nazwisk tych osób, ani też nie wykazała w jakikolwiek sposób, że osoby te nie są sędziami uprawnionymi do orzekania. Skarżąca bowiem powołała art. 271 pkt 1 ppsa jako podstawę skargi, a przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Wskazać należy, że skarżąca została zawiadomiona o składzie rozpoznającym jej sprawę o sygn. akt I SA/Gl 1153/23 i nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń co do obsady Sądu. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 25 maja 2023 r., sygn.. akt III FSK 1591/22, który wskazał, że mając na uwadze regulacje ustrojowe sądownictwa administracyjnego, osobą nieuprawnioną jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167; dalej jako: "p.u.s.a.") lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego, a także osoba, która zgodnie z ustawą nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego – osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (vide postanowienie NSA z 19 października 2007 r., I OSK 1543/07). Zgodnie bowiem art. 179 Konstytucji RP sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony. Tę normę konstytucyjną w sądownictwie administracyjnym realizuje art. 5 ust. 1 p.u.s.a., z którego wynika, że sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Akt powołania sędziego stanowi konstytucyjną i ustawową kompetencję Prezydenta, która nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że Prezydent ma prawo odmowy uwzględnienia wysuniętych przez KRS wniosków, gdy sprzeciwiałyby się one wartościom, na straży których postawiła go Konstytucja (wyrok TK z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, publ. OTK-A 2012 Nr 6, poz. 63; postanowienie NSA z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 857/17 i postanowienie NSA z 26 października 2019 r., sygn. akt I OZ 550/19). Z powyższego wynika, że w procedurze nominacyjnej sędziów Prezydent nie pełni jedynie roli zatwierdzającej, ale może sprzeciwić się każdej kandydaturze, w sytuacji kiedy uzna, że nominacja danej osoby na stanowisko sędziego stałaby w sprzeczności z wartościami konstytucyjnymi, do których ochrony został powołany. Uprawnienia w zakresie powoływania sędziów są osobistymi uprawnieniami Prezydenta, a Konstytucja RP nie zna prawa podmiotowego dostępu do służby sędziowskiej. To przesądza o niemożności sprawowania kontroli przez sądy administracyjne w zakresie aktów związanych z taką procedurą (postanowienie NSA z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GZ 62/19). Wszystkie osoby zasiadające w składzie rozpoznającym sprawę skarżącej o sygn. akt I SA/Gl 1153/23, tj. Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Dorota Kozłowska oraz Asesor WSA Mikołaj Darmosz zostały powołane przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziego i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przyjąć należy, że skoro Prezydent RP nie znalazł podstaw do odmowy powołania na stanowisko sędziego, to Sąd w postępowaniu o wznowienie postępowania nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania tego sędziego lub asesora. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem kontroli działań Prezydenta podejmowanych w ramach jego konstytucyjnych kompetencji, w tej konkretnej sprawie określonych w art. 179 Konstytucji RP. Zwrócić należy uwagę, że autorka skargi o wznowienie postępowania skupiła się wyłącznie na przytoczeniu fragmentów orzeczenia TSUE, opinii Rzecznika, uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 4104/21, NSA stwierdził, że "Sędzia sądu administracyjnego, bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1(3) TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz.Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami." Tutejszy Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje jak własne zaprezentowane w tym orzeczeniu argumenty. Mając na uwadze powyższe, nie zaszły podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu jego nieważności. Dalej skarżąca złożyła wniosek ewentualny o ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wyznaczonym w skardze o wznowienie postępowania. Odnosząc się do tej części argumentacji wskazać jednak przyjdzie na art. 282 § 1 ppsa, zgodnie z którym Sąd jest związany podstawami wznowienia. Z uwagi na treść tego przepisu i nadzwyczajny charakter wznowienia postępowania nie jest dopuszczalne modyfikowanie skargi o wznowienie postępowania. Określona w skardze podstawa wznowienia jest wiążąca dla Sądu (tak B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 562). Oznacza to, że przedmiotem badania jest sprawa przez pryzmat przesłanki wznowienia wskazanej w skardze. Skarżąca wnosząc skargę podstaw wznowienia upatrywała wyłącznie w wadliwej obsadzie Sądu rozpoznającego jej skargę w pierwszej instancji pod sygn. akt I SA/Gl 1153/23. Katalog przesłanek wznowienia postępowania sądowego jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Tą zaś w niniejszej sprawie strona wywiodła z art. 271 pkt 1 ppsa stwierdzając, że w składzie uczestniczyła osoba nieuprawniona. Nie jest natomiast ustawową podstawą wznowienia żądanie ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym ponowna analiza zarzutów, ocena zasadności i prawidłowości wyboru organu, naruszenie właściwości miejscowej organu, prawidłowość przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ. Sąd dostrzegł, że skarżąca zasadności skargi o wznowienie postępowania upatrywała również w tym, że Sąd rozpoznając sprawę I SA/Gl 1153/23 pominął zgłoszony w skardze dowód. Jeżeli zdaniem skrzącej doszło do uchybienia przepisom postępowania w tym zakresie, to skarżąca winna wywieść skargę kasacyjną od wydanego w sprawie I SA/Gl 1153/23 wyroku zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego jednak skarżąca nie uczyniła. Owszem można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, jednak tylko wówczas, gdy strona nie mogła skorzystać z nich w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 ppsa). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 282 § 2 ppsa.