I SA/Gl 694/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2008r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. Odpowiadając w terminie na wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, iż suma dochodów uzyskiwanych przez nią i jej małżonka wynosi [...]zł netto miesięcznie, zaś budżet jej gospodarstwa domowego obciążają wydatki związane z utrzymaniem małoletniego, uczącego się syna oraz z zakupem leków dla męża. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i małoletnim synem, natomiast poza lokalem mieszkalnym o powierzchni 63 m², stanowiącym ich miejsce zamieszkania, nie posiadają majątku. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżąca nadesłała: zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków skarżącej z dnia 13 sierpnia 2008 r., z którego wynika, iż wynagrodzenie wnioskodawczyni wynosi [...]zł netto, zaświadczenie o wysokości renty jej małżonka z dnia 13 sierpnia 2008 r., która stanowi kwotę [...]zł netto (oba świadczenia są wolne od "obciążeń" i "potrąceń"), oświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 14 sierpnia 2008 r., wskazujące, iż właścicielem lokalu jest małżonek skarżącej, zaś wysokość opłat za mieszkanie miesięcznie wynosi [...]zł (w świetle oświadczenia lokal zamieszkują cztery osoby), odpisy zawiadomienia dotyczącego spłaty kredytu ciążącego na małżonku skarżącej (wysokość spłaty w czerwcu 2008 r. wynosi [...]zł, zaś zadłużenie po uiszczeniu tej spłaty wynosi [...]zł), zeznania podatkowe skarżącej i jej małżonka za 2007 r. (skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...]zł, w tym przychód z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły [...]zł, zaś małżonek wykazał przychód w wysokości [...]zł; ponadto skarżąca odliczyła ulgę z tytułu wychowania jednego dziecka), kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu posiadanego przez małżonka skarżącej (według oświadczenia skarżącej wartość pojazdu stanowi kwotę ok. [...] zł, zaś miesięczny koszt jego utrzymania – [...] zł), rachunki i faktury związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (prognozowane należności za dostarczenie energii elektrycznej do dnia 14 kwietnia 2009 r. wynoszą co 2 miesiące po [...]zł, faktura za gaz od kwietnia do czerwca 2008 r. opiewa na kwotę [...]zł, faktura za telefon za miesiąc czerwiec 2008 r. w kwocie [...] zł), kserokopię aneksu do umowy dzierżawnej z dnia 23 października 2007 r. (czynsz za dzierżawę garażu wynosi [...]zł miesięcznie) oraz wyciągi z rachunku bankowego małżonka skarżącej obrazujące operacje wykonane od dnia 24 kwietnia 2008 r. do dnia 14 lipca 2008 r. (operacje te zamknęły się saldem ujemnym w wysokości [...]zł. Wpływy na rachunek w postaci przede wszystkim renty małżonka skarżącej wystarczają na bieżące opłacenie podstawowych wydatków, przykładowo w czerwcu – tj. w ostatnim miesiącu, co do którego został przedstawiony wyciąg odzwierciedlający wszystkie operacje – na rachunek, poza wspomnianą rentą, wpłynęły dodatkowo kwoty [...] zł tytułem wpłaty dokonanej przez skarżącą oraz [...] zł – tytułem "zwrotu" i środki te przeznaczono na opłacenie: kosztów kredytów – łącznie [...]zł, kosztów utrzymania mieszkania i garażu – łącznie [...]zł i innych wydatków – składki ubezpieczeniowej w kwocie [...]zł oraz faktury wystawionej przez firmę kosmetyczną w kwocie [...]zł). Ponadto skarżąca oświadczyła, iż koszt wyżywienia rodziny stanowi kwotę ok. [...]-[...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśniła ponadto, że w mieszkaniu, które zajmuje wraz z mężem i małoletnim synem, zameldowany jest również jej pełnoletni syn, który jednak w tym lokalu nie zamieszkuje. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zachowując ustawowy termin skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu swego sprzeciwu podała, iż kwoty [...] zł oraz [...] zł, widniejące w wyciągach z rachunku bankowego męża, wpłacała córka skarżącej, której – z uwagi na brak dostępu do Internetu – mąż skarżącej udostępnił konto. Z kolei widniejąca w zeznaniu podatkowym za 2007 rok kwota [...]zł (przychód z działalności wykonywanej osobiście) pochodzi z działalności ("dozorstwo"), która już nie istnieje, bowiem została zakończona w czerwcu 2007 r. Wnioskodawczyni wskazała również, iż wzrosły opłaty za gaz ( I rata wynosi [...]zł, II rata – [...]zł, zaś następne po [...]zł), a także powstały dodatkowe wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego. Oświadczyła także, iż w sierpniu bieżącego roku otrzymała pismo z Urzędu Celnego, w związku z którym wpłaciła [...] zł na poczet prowadzonego w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego, zaś "windykator" poinformował ją, iż "będzie co miesiąc przychodził po opłatę". Do sprzeciwu zostały dołączone: kserokopia wezwania Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 22 sierpnia 2008 r. do osobistego zgłoszenia się celem uregulowania zaległości w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym (skarżąca wpłaciła na poczet zaległości [...] zł), faktury za gaz (rozliczenie prognozy) z terminami płatności: do 1 września 2008 r. – [...]zł, do 29 października 2008 r. – [...]zł oraz za okres od grudnia 2008 r. do czerwca 2009 r. – 4 raty po [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwaną dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stwierdzić zatem należy, iż wniesienie sprzeciwu nie powoduje poddania postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w ramach prawa pomocy ocenie sądu, lecz utratę mocy przez to orzeczenie i przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd. Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy w pierwszej kolejności, iż dotyczył on przyznania jej tego prawa w zakresie częściowym. Zgodnie bowiem z treścią art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Dyspozycja art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadminisracyjnego. Wyłączenie tej reguły w zakresie wnioskowanym przez skarżącą może nastąpić wobec osoby fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia bowiem w tym przepisie słów "gdy wykaże" wynika, iż to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). Mając na względzie treść przywołanych przepisów oraz przedstawioną przez skarżącą kondycję finansową – uznać przyjdzie, iż wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W istocie bowiem sytuacja majątkowa E. N., w szczególności zaś wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów (wynagrodzenie w wysokości [...]zł netto) oraz toczące się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, a także sytuacja finansowa jej rodziny, przede wszystkim małżonka (renta w wysokości [...]zł, przy uwzględnieniu spłaty kredytu ciążącego na małżonku skarżącej - zadłużenie po uiszczeniu spłaty w wysokości [...]zł w czerwcu 2008 r. wyniosło [...]zł), oraz biorąc pod uwagę kwotę wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz kształceniem małoletniego syna skarżącej, skłania do przyjęcia tezy, iż nie stać jej na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania tytułem wpisu od skargi opiewają na kwotę [...] zł. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono, jak w sentencji.