I SA/Gl 694/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę [...] (słownie: [...]) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że suma dochodów uzyskiwanych przez nią i jej małżonka wynosi [...] zł netto miesięcznie oraz że budżet jej gospodarstwa domowego obciążają dodatkowe wydatki związane z utrzymaniem małoletniego, uczącego się syna oraz z zakupem leków. We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza prawem do lokalu mieszkalnego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżąca nadesłała wszystkie żądane dokumenty, oprócz zaświadczenia wymieniającego osoby zameldowane w zajmowanym przez nią mieszkaniu, a mianowicie: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia skarżącej oraz renty jej małżonka (wynagrodzenie to wynosi [...]zł netto, zaś renta – [...]zł; oba świadczenia są wolne od "obciążeń" i "potrąceń"), oświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej w sprawie lokalu skarżącej (właścicielem lokalu jest małżonek skarżącej, zaś wysokość opłat za mieszkanie miesięcznie wynosi [...]zł. W świetle oświadczenia lokal zamieszkują cztery osoby) i odpisy zawiadomienia dotyczącego spłaty kredytu ciążącego na małżonku skarżącej (wysokość spłaty w czerwcu 2008 r. wskazano w nim na kwotę [...]zł, a zadłużenie po uiszczeniu tej spłaty – na kwotę [...]zł), zeznania podatkowego skarżącej i jej małżonka za 2007 r. (skarżąca poza przychodami ze stosunku pracy wykazała również przychody z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł; ponadto odliczyła ona ulgę z tytułu wychowania jednego dziecka), dowodu rejestracyjnego pojazdu posiadanego przez małżonka skarżącej (według niego pojazd ów został wyprodukowany w 1996 r.; nadto skarżąca oszacowała wartość pojazdu na około [...] zł, zaś miesięczny koszt jego utrzymania – na [...] zł), rachunków i faktur związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz wyciągów z rachunku bankowego małżonka skarżącej obrazujących operacje wykonane od dnia 24 kwietnia do dnia 14 lipca 2008 r. (operacje te zamknęły się saldem ujemnym w wysokości [...]zł. Wpływy na rachunek w postaci przede wszystkim renty małżonka skarżącej wystarczają na bieżące opłacenie podstawowych wydatków, przykładowo w czerwcu – tj. w ostatnim miesiącu, co do którego został przedstawiony wyciąg odzwierciedlający wszystkie operacje – na rachunek, poza wspomnianą rentą, wpłynęły jeszcze kwoty [...] tytułem wpłaty dokonanej przez skarżącą oraz [...] zł – tytułem "zwrotu" i środki te przeznaczono na opłacenie: kosztów kredytów – łącznie [...]zł, kosztów utrzymania mieszkania i garażu – łącznie [...]zł i innych wydatków – składki ubezpieczeniowej w kwocie [...]zł oraz faktury wystawionej przez firmę kosmetyczną w kwocie [...]zł). Wnioskodawczyni wyjaśniła ponadto w szczególności, że w jej lokalu zameldowany jest również jej pełnoletni syn, który jednak w tym lokalu nie zamieszkuje. Wyliczyła także wydatki poniesione na utrzymanie rodziny w okresie od maja do lipca 2008 r. (określiła m. in., iż na wyżywienie w jej gospodarstwie domowym wydaje się miesięcznie kwotę oscylującą pomiędzy [...]-[...] zł, a pod pozycją "inne" wymieniła kolejno [...],[...] i [...] zł). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż w jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania w całości. W pierwszej kolejności podkreślić bowiem należy, iż zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej. Wątpliwości te dotyczą mianowicie liczby osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącej, a ich przyczynę stanowi sprzeczność pomiędzy jej wyjaśnieniami a nadesłanym przez nią oświadczeniem Spółdzielni Mieszkaniowej. W świetle tych wyjaśnień pełnoletni syn strony zamieszkuje wszak osobno, z kolei treść rozpatrywanego oświadczenia uzasadnia konkluzję przeciwną. Bardziej istotne jest wszelako to, iż w ramach wspomnianego gospodarstwa domowego uzyskiwane są stałe dochody, których suma wystarcza nie tylko na bieżące pokrywanie wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem tego gospodarstwa, ale i – w ocenie rozpoznającego wniosek – pewnych dodatkowych kwot, w tym także tytułem kosztów sądowych. Wniosek taki wynika przede wszystkim z przedłożonych odpisów wyciągów z rachunków bankowych, które nie odnotowują jakichkolwiek zaległości w płatnościach czy związanego z nimi braku środków. Niemniej jednak skala obciążeń finansowych łączących się zwłaszcza ze spłatą kredytów oraz z innymi potrzebami, m. in. z utrzymaniem małoletniego syna skarżącej, jest na tyle znaczna, iż poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości mogłoby pociągnąć za sobą niebezpieczeństwo powstania uszczerbku utrzymania koniecznego, co – jak już była o tym mowa – zgodnie z przywołanym art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tego Prawa, również zwolnienie od opłat sądowych w części. Ocena sytuacji skarżącej uzasadnia przyjęcie, że bez wspomnianego niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego może ona uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji. Ustalając ten ułamek na poziomie nie przekraczającym 10% sumy dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni miano na względzie, że kwota ta nie tylko nie przewyższa wysokości wielu wydatków ponoszonych w tym gospodarstwie stale, ale i nie odbiega znacznie od wydatków nieregularnych, opłacanych okazjonalnie czy niejako wpadkowo (np. składka ubezpieczeniowa uiszczona w czerwcu w kwocie [...]zł). Ułamek ów stanowi zresztą nieomal równowartość średniej arytmetycznej sumy wydatków zakwalifikowanych przez stronę jako wydatki "inne" w miesiącach od maja do lipca 2008 r. (średnia ta wynosi [...] zł). Nie ulega przy tym wątpliwości, że część ostatnio wspomnianych wydatków nie daje się zaliczyć do kosztów utrzymania koniecznego, tj. mających na celu zapewnienie podstawowych i niezbędnych kosztów życiowych, jak np. zapłata faktury wystawionej przez firmę kosmetyczną w kwocie [...]zł, skądinąd niewiele niższej niż przyjęta w niniejszym rozstrzygnięciu granica zwolnienia. W konsekwencji wygospodarowanie w ramach budżetu domowego skarżącej, nawet w drodze koniecznych oszczędności czy częściowego ograniczenia innych wydatków, kwoty nie objętej zwolnieniem nie powinno wiązać się z uszczerbkiem tego utrzymania. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.