I SA/Gl 695/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008r. sprawy ze skargi M. T. (T.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), art. 1, art. 2, art. 17, art. 18 oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami), stwierdziło, że odwołanie M. T. od decyzji Burmistrza W. z dnia [...], nr [...], którą organ ten orzekł o odpowiedzialności członka Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w P. za zaległości podatkowe tej Spółki, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona podatnikowi w dniu 7 stycznia 2008 roku, natomiast odwołanie od tej decyzji wniesione zostało do SKO w B. w dniu 28 stycznia 2008 roku. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że odwołanie skierowane zostało do organu odwoławczego po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji postanowienia. Postanowienie to pełnomocnik M. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 148 Ordynacji podatkowej – poprzez błędne przyjęcie, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona podatnikowi w dniu 7 stycznia 2008 roku. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że powołana wyżej decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej nie została skutecznie doręczona podatnikowi, a zatem nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że adres, na który wysłana została w/w decyzja nie jest adresem zamieszkania M. T.. Pod tym adresem mieszka jedynie żona podatnika, której została doręczona przesyłka zawierająca powołaną wyżej decyzję. Wskazał także, iż do dnia 14 stycznia 2008 roku podatnik przebywał w Niemczech, gdzie posiada on stałe miejsce pobytu. W konkluzji uzasadnienia skargi pełnomocnik stwierdził, że "ponieważ odwołanie zostało wniesione w dniu 28.01. 2008 r., a doręczenie zaskarżonej decyzji w dniu 7.01. 2008 r. było prawnie nieskuteczne zatem należało uznać, że zostało wniesione w terminie". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Polemizując z zarzutami skargi organ podniósł, iż pismo skierowane na adres skarżącego (B. ul. [...]) zostało zwrócone nadawcy z adnotacją "adresat wyprowadził się". W związku powyższym organ pierwszej instancji ustalił inny adres skarżącego (P., ul. [...]), tj. adres siedziby Spółki, której zobowiązań dotyczyło przedmiotowe postępowanie. Kierowana na ten adres korespondencja odbierana była przez skarżącego osobiście (postanowienie z dnia [...], wezwanie z dnia 5 lutego 2008 roku), a adres ten został także wskazany przez pełnomocnika w nagłówku odwołania skierowanego do Kolegium. Powołując się na treść art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy podkreślił, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że "adres, na który doręczono decyzję organu pierwszej instancji był adresem dotychczasowym, pod którym zastawano adresata w trakcie trwania postępowania i skutecznie doręczono mu tam osobiście korespondencję, także wobec faktu stałego pobytu za granicą i braku wskazania pełnomocnika do spraw doręczeń lub innego, zmienionego adresu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga należy uznać za uzasadnioną. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, iż zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania po wskazanym wyżej terminie skutkować musi więc pozostawieniem go bez rozpoznania, co organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (art. 228 Ordynacji podatkowej). Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma zatem ustalenie daty jej doręczenia. Sposoby doręczania pism w trakcie postępowania podatkowego, w tym i decyzji, zostały określone w art. 144 – 154 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji; 3) na wskazany adres poczty elektronicznej (§ 2 art. 148). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3 art. 148). Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyjątkowo przewidział możliwość doręczenie pisma w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Doręczenie pisma w ten sposób ograniczone jest do dwóch sytuacji. Po pierwsze, kiedy nie można doręczyć pisma w sposób określony w art. 148 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a po drugie, doręczenie w każdym miejscu dopuszczalne jest również w innych uzasadnionych przypadkach. Poprzez użycie koniunkcji spowodowano, że doręczenie w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, wymaga uprzedniego podejmowania prób doręczenia zarówno w sposób określony w art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, jak i w § 2 tego przepisu. W pewnym uproszczeniu można zatem założyć, że doręczenie w każdym miejscu może nastąpić dopiero po nieudanych próbach doręczenia w mieszkaniu, w miejscu pracy, w tym również osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, na adres poczty elektronicznej i w siedzibie organu podatkowego. Na okoliczność podejmowania prób doręczenia pisma w sposoby określone w art. 148 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, zasadne jest sporządzenie adnotacji potwierdzającej wyczerpanie przesłanek uprawniających dokonanie doręczenia w każdym miejscu, gdzie zastanie się adresata (tak Komentarz do art. 148 ustawy Ordynacja podatkowa, [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II). Bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest fakt, iż przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...], nr [...], dotyczące wszczęcia postępowania, została zwrócona organowi pierwszej instancji z adnotacją doręczyciela "adresat wyprowadził się". Postanowienie to, wysłane na inny, ustalony przez organ podatkowy adres (P., ul. [...]), odebrane zostało w dniu 25 września 2007 roku przez żonę podatnika (k. 16, 17 i 18 akt podatkowych). Również decyzja z dnia [...], nr [...], wysłana na wskazany wyżej adres odebrana została w dniu 7 stycznia 2008 roku przez żonę podatnika (k. 23 akt podatkowych), a zatem nie jak twierdzi organ odwoławczy doręczona ona została w trybie art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej – adresatowi tej decyzji. W świetle powołanych wyżej przepisów, nie można uznać iż doręczenie decyzji Burmistrza W. z dnia [...], nr [...], którą organ ten orzekł o odpowiedzialności członka Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w P. za zaległości podatkowe tej Spółki, było prawnie skuteczne. Jak wyżej bowiem wykazano doręczenie decyzji w sposób określony w art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej musi nastąpić bezpośrednio adresatowi (możliwość doręczenie pisma w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie), a nie jak w rozpatrywanej sprawie małżonce podatnika. Organ pierwszej instancji nie ustalił również, czy adres na który skierowana została powołana wyżej decyzja był adresem faktycznego zamieszkania podatnika (P. ul. [...]) uznając, że miejsce zamieszkania żony jest automatycznie miejscem zamieszkania jej męża, a ponadto nie ustalił, czy skarżący przebywał za granicą co najmniej 2 miesiące, a jeżeli tak, to czy dopełnił obowiązkowi przewidzianemu w art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej. W świetle dotychczasowych ustaleń wskazać zatem należy, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy w postępowaniu podatkowym uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej powinno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy na to, że odwołujący się przekroczył termin określony w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Dokonanie takich ustaleń wymaga, oczywiście, wcześniejszego przeprowadzenia wnikliwej i wszechstronnej oceny wszystkich dowodów dotyczących prawidłowości doręczenia decyzji, daty doręczenia stronie decyzji będącej przedmiotem odwołania, oraz daty wniesienia odwołania. Odstąpienie od dokonania takiej oceny, poprzedzonej zgromadzeniem pełnego materiału dowodowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania podatkowego - art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 148 Ordynacji podatkowej, a także art. 122 i art. 187 § 1 tej ustawy, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.