I SA/Gl 70/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, G.K. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wniosek ten został złożony na druku formularza PPF z dnia 27 lutego 2008 r. W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze własnościowe – własność K.B. ) przebywa wraz z małżonką. Ich łączne dochody oznaczono w kwocie [...] zł brutto. Skarżący oświadczył nadto, że posiada pakiet akcji Spółki Akcyjnej A o wartości nominalnej w kwocie [...] zł. Do formularza dołączono potwierdzenia wpłat dokonanych przez G.K. na rzecz Urzędu Skarbowego w C. tytułem spłaty zadłużenia w podatku dochodowym od osób prawnych. Mając na względzie złożone wyżej oświadczenie, biorąc również pod uwagę materiały źródłowe zebrane w aktach administracyjnych sprawy, pismem z dnia 7 marca 2008 r. (wysłanym w dniu 10 marca 2008 r.), referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku – w terminie 7 dni - poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności: wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, potwierdzenia dokonania opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało uwzględnić wydatki ponoszone w lokalu stanowiącym adres zamieszkania jak i w lokalu, który ustanowiono jako miejsce dla korespondencji (o ile takie są ponoszone), nadesłanie wyciągów lub wykazów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (kwoty netto) z okresu ostatnich trzech miesięcy (ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i jego żony oraz innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; zaświadczenia te winny uwzględniać premie oraz inne gratyfikacje otrzymywane poza wynagrodzeniem zasadniczym) wraz z informacją w jaki sposób środki te zostały wypłacone (przelew, wypłata w kasie, itp.), wykazanie tytułu prawnego do lokali położonych w Ś. przy ul. [...] i ul. [...] (własność, współwłasność, służebność itp. – np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia, itp.), złożenie wyjaśnień dot. posiadanych akcji spółki prawa handlowego; o ile sprzedaż tych akcji jest niemożliwa to należy tę okoliczność wykazać. W wezwaniu zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do zakresu i wyznaczonego terminu, potraktowane będzie jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej także w skrócie: P.p.s.a. Cytowane wyżej wezwanie, przesłane na wskazany przez G.K. adres dla korespondencji, uznano za doręczone skarżącemu w trybie art. 73 P.p.s.a., mając nadto na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt P 13/05, w dniu 28 marca 2008 r. Pismem procesowym z dnia 8 kwietnia 2008 r. (data z prezentanty biura podawczego Sądu; nadanym w dniu 4 kwietnia 2008 r.) skarżący zwrócił się o wydłużenie terminu wyznaczonego dla uzupełnienia wniosku do dnia 11 kwietnia 2008 r. W tych ramach skarżący wyjaśnił, że o treści wezwania dowiedział się drogą telefoniczną w dniu 3 kwietnia 2008 r. Prośba G.K., z uwagi na zakreślony w niej termin, nie została rozpatrzona w ramach zarządzenia (brak technicznej możliwości doręczenia zarządzenia o przedłużeniu terminu do dnia 11 kwietnia 2008 r.), nie mniej jednak, niejako wskutek uwzględnienia wniosku skarżącego, sprawę skierowano do późniejszego rozpatrzenia. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony do dnia dzisiejszego. Wypada jeszcze zaakcentować, że postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 494/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Intencją skarżącego było uzyskanie w tej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Zastosowanie w tym przypadku tego przepisu znajduje uzasadnienie w dwojaki sposób. Po pierwsze, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy dochodami strony wnioskującej, pomniejszonymi o niezbędne wydatki, a przewidywanymi kosztami postępowania sądowego. Rozpoznający wniosek nie posiadał wiedzy w jakim stopniu dochód w kwocie [...] zł brutto jest pomniejszany każdego miesiąca o stałe wydatki. W tym celu wygenerowano przede wszystkim pkt 1 wezwania z dnia 7 marca 2008 r. Po drugie, analiza oświadczenia skarżącego, mając przy tym na uwadze okoliczności wynikające z akt sprawy o sygn. I SA/Gl 494/07, skutkowała ujawnieniem kilku wątpliwości, które znalazły wyraz w pozostałych punktach rzeczonego wezwania referendarza sądowego. W konsekwencji odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w stosunku do niego, w szczególności bowiem nie wykonał wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z intencją skarżącego termin do uzupełnienia wniosku został w praktyce wydłużony. W istocie o okres znacznie przekraczający termin wskazany w jego piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2008 r. Pomimo to wezwaniu referendarza sądowego nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Wobec tego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.