I SA/Gl 70/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wobec wniosku skarżącego z dnia 22 maja 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od części kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze kasacyjnej z dnia 22 maja 2015 r. wniesionej od postanowienia z dnia 20 kwietnia 2015 r. o odrzuceniu wyżej wskazanej skargi skarżący F. K. wystąpił "o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty". Wniosek ten złożył następnie na urzędowym formularzu z dnia 21 lipca 2015 r., w którym wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, utrzymują się z jej emerytury w wysokości 1.300 zł netto a jedynym składnikiem ich majątku jest nieruchomość rolna o powierzchni 600 m2. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia tych danych poprzez nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w miejscu, w którym skarżący mieszka, udokumentowanie wszelkich dochodów tych osób, przedłożenie odpisów ich zeznań podatkowych za poprzedni rok oraz wyciągów z ich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wykazanie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedstawienie dokumentów obrazujących stan zdrowia skarżącego i ponoszone koszty leczenia, jak również złożenie odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący wyzbył się własności gospodarstwa rolnego, oraz zaświadczenia o dochodowości tego gospodarstwa i otrzymanych dopłatach (o ile obdarowany pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym). Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 10 sierpnia 2015 r. W dniu 17 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo zawierające prośbę o przedłużenie terminu do wykonania wezwania z uwagi na to, że obecny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia zgromadzenie żądanej dokumentacji. W dniu 27 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, podkreślając, że poznanie sytuacji, w jakiej skarżący się znajduje, nie było możliwe wobec niewykonania wezwania, które skierowano do jego pełnomocnika, a wzgląd na przebieg postępowań z poprzednich wniosków skarżącego zgłoszonych w przedmiocie prawa pomocy przesądza o konieczności uznania, że przedłużanie terminu do wykonania wezwania byłoby niecelowe. Odpis tego postanowienia pełnomocnik skarżącego otrzymał w dniu 3 września 2015 r. We wniesionym w dniu 10 września 2015 r. sprzeciwie skarżący zażądał zmiany tego orzeczenia, które, jak podniósł, zostało wydane w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego. W uzasadnieniu wyraził przekonanie, że referendarz sądowy powinien go wezwać do usunięcia wątpliwości, jeśli takowe powziął, a ponieważ tego nie uczynił, uznać należy, że nie wyjaśnił jego sytuacji w stopniu uzasadniającym oddalenie wniosku. Poza tym – zdaniem skarżącego – referendarz sądowy w żaden sposób nie odniósł się do wniosku z dnia 17 sierpnia 2015 r. o przedłużenie terminu do przedstawienia materiałów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że przedmiotem postępowania zainicjowanego wniesieniem sprzeciwu, który nie został odrzucony, jest kwestia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie prawidłowości postanowienia podjętego przez referendarza sądowego. Także więc na etapie wniesienia sprzeciwu skarżący winien dążyć do wykazania, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Jeżeli zaś ogranicza się do zakwestionowania słuszności kwalifikacji referendarza sądowego i nadal nie wykonuje wezwania do uzupełnienia danych wniosku, to musi się liczyć z tym, że taka jego postawa będzie niewystarczająca do pozytywnego załatwienia żądania, które zgłosił. Trzeba bowiem zaznaczyć, że domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 wyżej powołanej ustawy). Jest zatem oczywiste, że jeśli wnioskodawca uchyla się od zaprezentowania swego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów, to nie istnieje możliwość stwierdzenia, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Tymczasem sytuacja taka nastąpiła w niniejszej sprawie. Wszak nie może umknąć uwadze, że celem umotywowania analizowanego wniosku skarżący jedynie złożył oświadczenie o tym, że wraz z żoną, z którą mieszka, utrzymuje się z jej emerytury, natomiast jedynym składnikiem ich majątku jest nieruchomość rolna. Zarazem na poparcie tego żądania nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu, który pozwalałby na poznanie sytuacji, w jakiej aktualnie się znajduje, a w szczególności jego zdolności płatniczej. Co więcej, nie uczynił tego także na etapie sprzeciwu, który przecież wniósł sam. To z kolei tym bardziej przesądza o braku zasadności oczekiwania na ewentualność późniejszego wykonania wezwania do uzupełnienia danych wniosku i podaje w wątpliwość oświadczenie jego pełnomocnika, zgodnie z którym aktualny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu podjęcie aktywności procesowej. Uwzględnienie tych okoliczności musiało przesądzić o uznaniu, że swą bierną postawą skarżący uniemożliwił pozytywne załatwienie zgłoszonego wniosku, który wobec tego należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.