I SA/Gl 70/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wobec wniosku skarżącego z dnia 14 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od części kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 14 stycznia 2016 r. skarżący F. K. zawarł wniosek "o zwolnienie od wpisu sądowego", zaznaczając, że w związku z kłopotami zdrowotnymi ponosi wysokie koszty leczenia, a egzekucja rosnącego zadłużenia pozbawia go środków niezbędnych do egzystencji. W złożonym następnie urzędowym formularzu z dnia 3 lutego 2016 r. wskazał z kolei, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, utrzymują się z jej emerytury w wysokości 800 zł netto i nie mają żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia tych danych poprzez nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w miejscu, w którym skarżący mieszka, udokumentowanie wszelkich dochodów tych osób, przedłożenie odpisów ich zeznań podatkowych za poprzedni rok oraz wyciągów z ich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wykazanie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedstawienie dokumentów obrazujących stan zdrowia skarżącego i ponoszone koszty leczenia, jak również złożenie odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący wyzbył się własności gospodarstwa rolnego, oraz zaświadczenia o dochodowości tego gospodarstwa i otrzymanych dopłatach (o ile obdarowany pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym). Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 lutego 2016 r. W dniu 29 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo zawierające prośbę o przedłużenie terminu do wykonania wezwania z uwagi na to, że obecny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia zgromadzenie żądanej dokumentacji. W dniu 11 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, podkreślając, że poznanie sytuacji, w jakiej skarżący się znajduje, nie było możliwe wobec niewykonania wezwania, które skierowano do jego pełnomocnika, a wzgląd na przebieg postępowań z poprzednich wniosków skarżącego zgłoszonych w przedmiocie prawa pomocy przesądza o konieczności uznania, że przedłużanie terminu do wykonania wezwania byłoby niecelowe. Odpis tego postanowienia pełnomocnik skarżącego otrzymał w dniu 21 marca 2016 r. We wniesionym w dniu 29 marca 2016 r. sprzeciwie skarżący zażądał zmiany tego orzeczenia, które, jak podniósł, zostało wydane w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego. W uzasadnieniu wyraził przekonanie, że referendarz sądowy powinien go wezwać do usunięcia wątpliwości, jeśli takowe powziął, a ponieważ tego nie uczynił, uznać należy, że nie wyjaśnił jego sytuacji w stopniu uzasadniającym oddalenie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że przedmiotem postępowania zainicjowanego wniesieniem sprzeciwu, który nie został odrzucony, jest kwestia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie prawidłowości postanowienia podjętego przez referendarza sądowego. Także więc na etapie wniesienia sprzeciwu skarżący winien dążyć do wykazania, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Jeżeli zaś ogranicza się do zakwestionowania słuszności kwalifikacji referendarza sądowego i nadal nie wykonuje wezwania do uzupełnienia danych wniosku, to musi się liczyć z tym, że taka jego postawa będzie niewystarczająca do pozytywnego załatwienia żądania, które zgłosił. Trzeba bowiem zaakcentować, że domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 wyżej powołanej ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że przyznanie prawa pomocy następuje tylko w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, gdy ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, co oznacza, że do stwierdzenia jej istnienia niezbędne jest poznanie sytuacji, w jakiej wnioskodawca się znajduje, przede wszystkim zaś – jego zdolności płatniczej. Przy tym podkreślenia wymaga, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania. Jest zatem oczywiste, że wnioskodawca powinien podjąć wszelkie starania, by zebrany materiał dowodowy był zupełny, spójny i aktualny. Tymczasem argumentacja, jaką skarżący przedstawił w niniejszej sprawie jest w tym względzie niewystarczająca, w szczególności nie stanowi ona wyczerpującego ustosunkowania się do pytań, jakie postawiono w wezwaniu do uzupełnienia danych wniosku. Trudno wszak nie dostrzec, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych. Co więcej, nie uczynił tego także na etapie sprzeciwu, który przecież wniósł sam. To z kolei tym bardziej przesądza o braku zasadności oczekiwania na ewentualność późniejszego wykonania wezwania do uzupełnienia danych wniosku i podaje w wątpliwość oświadczenie jego pełnomocnika, zgodnie z którym aktualny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu podjęcie aktywności procesowej. Uwzględnienie tych okoliczności musiało przesądzić o uznaniu, że swą bierną postawą skarżący uniemożliwił pozytywne załatwienie zgłoszonego wniosku, który wobec tego należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.