I SA/Gl 70/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące w 2015 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że jej dochody ograniczają się do renty w wysokości 820 zł, z której około 150-200 zł miesięcznie musi przeznaczać na leczenie i zakup leków. We wniosku nie wskazano ani żadnego majątku, ani osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, miejsce zamieszkania określono jako "rodzina i znajomi", zaś jako adres do korespondencji podano – jak ustalono z urzędu – adres kancelarii prawniczej. Urzędowy formularz PPF nie zawiera żadnych uwag odnośnie do oświadczenia zamieszczonego w rubryce nr 12. Pismem doręczonym dnia 29 marca 2018 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: oświadczenia osoby uprawnionej do wypowiadania się w imieniu wspomnianej kancelarii prawniczej wyjaśniającego, na jakiej podstawie adres tego podmiotu został podany jako adres do doręczeń skarżącej, w szczególności w jakim stosunku prawnym podmiot ten lub któryś z działających w jego ramach radców prawnych pozostaje ze skarżącą lub osobami działającymi na jej rzecz, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji renty skarżącej i potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, w tym uzyskiwanych w ramach tzw. Programu 500+, z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za lata 2016-2017, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentu pozwalającego bądź ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z lokalu stanowiącego miejsce jej zamieszkania w świetle akt administracyjnych, dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, kopii orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (kopii faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiedzi na wezwanie udzielił pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. adwokat podający się za pełnomocnika skarżącej. Wyjaśnił, że reprezentował ją w czasie, gdy prowadziła ona działalność gospodarczą, oraz że udostępnił jej adres korespondencyjny ze względu na liczbę prowadzonych przeciwko niej postępowań i brak jej stałego miejsca zamieszkania. Jednocześnie innym pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. zatytułowanym jako pismo pełnomocnika skarżącej, lecz zawierającym jedynie jej nieodręczny podpis, zwrócono się o przedłużenie o 7 dni terminu do wykonania wezwania. Podniesiono, że nie otrzymała ona wciąż decyzji o waloryzacji renty, a zeznania podatkowe znajdują się u księgowej. Powtórzono oświadczenia dotyczące dochodu i składu gospodarstwa domowego, zaznaczając, iż wnioskująca nie posiada rachunków bankowych. Do pisma załączono tzw. skany, nie zawsze czytelne i niepotwierdzone za zgodność z oryginałem: informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok podatkowy 2017, decyzji z – jak się wydaje – dnia [...] r. o przyznaniu renty (kwotę do wypłaty określono w niej na 1008,47 zł) oraz dokumentacji medycznej. Pismem doręczonym dnia 20 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że skarżąca działa osobiście. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie stosownie do rygoru, jakim opatrzono ostatnie wezwanie, stwierdzić trzeba, że skarżąca występuje w sprawie osobiście. Adwokat działający w kancelarii, której adres podano jako adres korespondencyjny w sprawie, wprawdzie zgłosił swój udział jako pełnomocnik, lecz nie przedstawił pełnomocnictwa. Stąd bezskuteczny był wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, wyrażony przecież w piśmie zatytułowanym jako pismo pełnomocnika, który nie zasługiwał zresztą na uwzględnienie z przyczyn wskazanych niżej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca wykonała to wezwanie jedynie w niewielkim zakresie, który nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji. Od dnia doręczenia wezwania upłynęły już niemal dwa miesiące, co dowodzi, że nie zachodziły podstawy do przedłużenia terminu zgodnie z wnioskiem wyrażonym w piśmie pełnomocnika, które nie zostało skutecznie podpisane. Dawno ustały bowiem powody mające to przedłużenie uzasadniać, tj. konieczność skontaktowania się z księgową oraz oczekiwania na doręczenie decyzji o waloryzacji renty, wobec czego gdyby wyartykułowany w piśmie zamiar dostarczenia kompletu dokumentacji był rzeczywisty, już byłby zrealizowany. Można uznać, że wnioskodawczyni udokumentowała jedynie swoje problemy zdrowotne oraz wysokość renty (przed tegoroczną waloryzacją), skądinąd wyższą niż podała we wniosku. Pomimo zapowiedzi nie przedłożyła jednak zeznania podatkowego wykazującego wszystkie dochody podlegające opodatkowaniu, poprzestając na informacji organu rentowego. Nie można wykluczyć, że dochody takie osiągnęła, zwłaszcza że celem wywiązania się z obowiązków podatkowych korzysta z usług księgowej. Trudno przyjąć, by usługi takie były świadczone nieodpłatnie. Analogicznie zresztą skarżąca – wbrew oświadczeniu zawartemu w rubryce 12 urzędowego formularza – pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, który przyznał, że nadal prowadzi jej sprawy, chociaż nie przedstawił pełnomocnictwa. Okoliczności tej ani w skardze, ani we wniosku nie ujawniono. Poprzestano również na oświadczeniu o braku stałego miejsca zamieszkania, ignorując całkowicie wezwanie w części odnoszącej się do lokalu, w którym w świetle akt administracyjnych ma ona zamieszkiwać. Nie wyjaśniono zatem, jakie są obecne warunki mieszkaniowe skarżącej, z kim tworzy ona gospodarstwo domowe, jakie są koszty utrzymania tego gospodarstwa itp. W tym ostatnim kontekście odnotować wypada, że nie ustosunkowano się w ogóle do wezwania do udokumentowania wspomnianych kosztów, w tym wydatków na leczenie, lub ewentualnych zaległości w tej materii. Podsumowując, wezwanie referendarza sądowego nie zostało wykonane należycie, w stopniu umożliwiającym ocenę sytuacji wnioskodawczyni pod kątem wskazanej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.