I SA/Gl 70/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi A.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 listopada 2024 r. nr 2401-IEE.7192.505.2024.5/MSL UNP: 2401-24-281830 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. A.Z. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 7 listopada 2024 r. nr 2401-IEE.7192.505.2024.5/MSL w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. 2. Stan sprawy. 2.1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (dalej: ZUS w C.) prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 15 marca 2012 r. Wszczynając postępowanie egzekucyjne, organ egzekucyjny zawiadomieniami z 16 marca 2012 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej do P. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu skarżąca odebrała osobiście 29 marca 2012 r. Pismem z 4 stycznia 2017 r. skarżąca zwróciła się do ZUS w C. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, w związku z ustawą abolicyjną. Dnia 16 marca 2017 r., ZUS w C. wydał decyzję określającą warunki umorzenia należności. Natomiast 8 czerwca 2018 r. ZUS w C. decyzją odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na nieuregulowanie, w wyznaczonym terminie należności niepodlegających umorzeniu na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej. Zawiadomieniami z 30 października 2023 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Natomiast zawiadomieniami z 16 lipca 2024 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w C sp. z o. o. Pismem z 4 września 2024 r. skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc wygaśnięcie obowiązku w całości. 2.2. Postanowieniem z 17 września 2024 r., organ egzekucyjny odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego zarzutu, z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. 2.3. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, DIAS mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że stan prawny zmienił się zasadniczo z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie przedmiotowe tytuły wykonawcze sporządzone zostały 15 marca 2012 r., a zatem na gruncie starego stanu prawnego, dlatego też zastosowanie w sprawie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. A zatem organ egzekucyjny prawidłowo wskazał brzmienie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. obowiązujące do 29 lipca 2020 r. i zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oczywiste zatem jest, że w niniejszej sprawie skarżąca mogła zgłosić zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych. Z akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze z 15 marca 2012 r. zawierają stosowne pouczenie o terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę, zostały odebrane przez skarżącą osobiście 29 marca 2012 r. W tych okolicznościach zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych skarżąca mogła skutecznie zgłosić do 5 kwietnia 2012 r. Tymczasem pismo z 4 września 2024 r. zawierające zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości, zostało nadane w placówce operatora pocztowego dnia 5 września 2024 r. tj. po ponad 12 latach od ustawowego terminu zgłoszenia zarzutów. Natomiast uchybienie temu terminowi skutkuje jak w niniejszej sprawie odmową wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.) w zw. z art. 61 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. w zw. z art. 13. ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) poprzez jego zastosowanie i uznanie tym samym błędnie przez DIAS, że skarżąca zgłosiła zarzuty w stosunku do tytułów wykonawczych, a nie w sprawie egzekucyjnej i wobec tego błędne uznanie, że nie dotrzymała ona terminu do wniesienia zarzutów i że skarżąca powinna była złożyć zarzuty w terminie 7 dni od daty doręczanie odpisów tytułów wykonawczych czyli do 5 kwietnia 2012 r., - art. 33 § 5 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. poprzez jego niezastosowanie i wobec tego błędne uznanie przez DlAS, że w niniejszej sprawie zarzuty zostały wniesione po terminie, w sytuacji, gdy okoliczność przedawnienia należności skarżącej wobec ZUS, a zatem wygaśnięcia jej obowiązku w całości powstała klika lat po wydaniu tytułów wykonawczych, - art. 45 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym zarówno przed 30 lipca 2020 r., jak i po tej dacie, poprzez jego niezastosowanie i wobec tego brak odstąpienia od czynności egzekucyjnych, w sytuacji, gdy należność skarżącej wygasła w całości na skutek przedawnienia, - art. 77, 80 k.p.a. poprzez brak należytego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy i dokonywania interpretacji materiału dowodowego oraz przepisów postępowania na niekorzyść skarżącej, wbrew zasadzie logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, - art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli, - art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i wobec tego, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest obecnie w toku, a wniesione przez skarżącą zarzutu nie było czynnością/pismem mającym na celu wszczęcie jakiegokolwiek postępowania. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zasadnie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na to, że skarżąca wniosła zarzuty z uchybieniem terminu. 5. Zaznaczyć na wstępie należy, na co też wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że 30 lipca 2020 r. nastąpiła nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w zakresie art. 33 i art. 34 u.p.e.a. dotyczącym wnoszenia i rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 13 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej nastąpiło w 2012 r. a więc przed 30 lipca 2020 r., to do przedmiotowego postępowania egzekucyjnego zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organów obu instancji był z kolei art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (tak Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z 1 grudnia 2004 r., FPS 583/2004). W doktrynie akcentuje się, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (Komentarz do art. 165a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II, A. Znamiec, Sposoby zakończenia postępowania podatkowego, CASUS 2008/2/39, cz. I. Teza nr 6). Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17 wskazał, że ta przesłanka, wyrażona niedookreślonym zwrotem, nie ma swojej definicji i jest każdorazowo oceniana w okolicznościach danej konkretnej sprawy. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego judykatura rozumie przy tym takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (tak np. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2017 r., II OSK 1572/15). Za taką przesłankę NSA uznał również wniesienie przez stronę skarżącą zarzutów po upływie ustawowego terminu. Sąd ten wskazał, że celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest więc uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat byłby obarczony wadą istotną. Obowiązujące do 29 lipca 2020 r. przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie dotyczącym m.in. zachowania terminu do wniesienia zarzutów stanowiły o konieczności dotrzymania przez zobowiązanego 7-dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ustalenie zaś, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich oceny. W sprawie bezsporne jest, że odpisy tytułów wykonawczych zostały skarżącej skutecznie doręczone 29 marca 2012 r. do rąk własnych. Siedmiodniowy termin złożenia zarzutów upłynął zatem 5 kwietnia 2012 r. Skarżąca złożyła zarzuty dopiero 5 września 2024 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Wniesienie zarzutów po terminie, jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania. Z uwagi na powyższe, należy uznać, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, odpowiadają prawu. Reasumując, wskazać należy, że skoro zarzuty egzekucyjne zostały wniesione po terminie, to organ słusznie uznał, że nie może wszcząć postępowania w sprawie ich merytorycznego rozpatrzenia, a w konsekwencji tego prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Sąd nie stwierdził zarzucanych w skardze uchybień popełnionych przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia. Wskutek czego organ nie mógł merytorycznie rozpatrzeć zarzutu. W odniesieniu do zarzutu przedawnienia należności, Sąd wskazuje jednakże, że niezależnie od zgłoszonych zarzutów, skarżącej na każdym etapie postępowania egzekucyjnego przysługuje prawo złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. 6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Sąd skargę oddalił.